ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

Για να δεις πρέπει να έχεις μάτια. Για να ζήσεις πρέπει να έχεις ψυχή. Δωμάτιο με θέα αλλά μέσα σε ένα νοσοκομείο. Χαμηλός φωτισμός για να μην γίνονται εμφανή τα σημάδια της παραμόρφωσης.Τα βασανισμένα μάτια της κ.Κούνεβα τα βλέπουν όλα επίπεδα και θολά.Τι σόι δικαιοσύνη είναι αυτή; Ένας άνθρωπος με τέτοια ποιότητα και περιεχόμενο είναι δυνατόν να τα βλέπει όλα θολά και επίπεδα; Τι σόι παιχνίδια παίζει η ζωή; Γιατί η κ.Κούνεβα να αντιλαμβάνεται το παιδί της από τον ρυθμικό βηματισμό του; Η ίδια καταλογίζει στον δράστη της κτηνωδίας ΦΟΒΟ! Δηλώνει απόλυτα και χωρίς κανένα περιθώριο αμφισβήτησης πως είναι κατά της βίας. Πιστεύει πως μόνο ο Λόγος ξεκουνάει τους ανθρώπους από το τέλμα, την παρακμή και την αφασία. Μόνο όταν μιλάμε γίνεται ο κόσμος καλύτερος! Η κ.Κούνεβα νοσταλγεί την εργασία της νοικοκυράς στο σπίτι.Της λείπουν τα βιβλία. Δεν μπορεί να μελετήσει. Μια κακιά συνήθεια χρειάζεται μια στιγμή, μια καλή συνήθεια χρειάζεται ολόκληρη ζωή. Κρατήθηκε στη ζωή επειδή ήθελε να ζήσει. Η κ.Κούνεβα είναι κατά της απόλαυσης γιατί αυτή αποπροσανατολίζει τους ανθρώπους από τα σημαντικά ζητήματα της ζωής. Σε μια άφωνη κοινωνία που αναζητά μανιωδώς τρόπους απόλαυσης, ο λόγος της Κούνεβα συνιστά μια ηχηρή παραφωνία. Η συνέντευξη που παραχώρησε η άτυχη συνδικαλίστρια στον Σταύρο θεοδωράκη είναι ένα μικρό σεμινάριο για ανθρώπους!

ΟΙ ΙΔΙΩΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

-1-

Είναι ακινητοποιημένος με το τζιπάκι του στο κόκκινο φανάρι (στα γομάρια πάντα υπάρχει μια επίφαση νομιμοφροσύνης!). Από τα φιμέ τζάμια πετάει τα αποτσίγαρά του έξω (Όλα κι όλα, το σπίτι μας πρέπει να το διατηρούμε καθαρό!). Ο φίλος μου που περνάει τυχαία, του κάνει παρατήρηση γι' αυτήν του την κίνηση. Αυτός απαντά με το πασίγνωστο ύφος του θρασύδειλου τσαμπουκά "Κι εσένα τι σε νοιάζει;"

-2-

Ένας συμπολίτης μας θέλει να ξεφορτώσει κάποιες οικιακές συσκευές σε ένα σπίτι.Το φορτηγάκι του αναγκαστικά θα μπλοκάρει τον δρόμο. Ο οδηγός για να μην προκαλέσει κόρνες, αγανάκτηση και εκνευριστική αναμονή σε εκείνους τους οδηγούς που θα θελήσουν να χρησιμοποιήσουν το συγκεκριμένο δρόμο, σκαρφίζεται την "μεγαλοφυή" ιδέα να τοποθετήσει σε όλο το πλάτος του δρόμου διάφορα εμπόδια. Ο κάδος των απορριμμάτων, προφανώς, του φαίνεται βαρύς στην μετακίνηση. Αποφασίζει να τοποθετήσει ως προειδοποιητικά σημάδια τις σακούλες των σκουπιδιών. Μερικοί οδηγοί δεν αντιλαμβάνονται τέτοιες προχωρημένες ιδέες και, στρίβοντας, πατάνε τις σακούλες.Τα σκουπίδια διασκορπίζονται. Μια σακούλα παγιδεύεται στο μπροστινό τμήμα ενός αυτοκινήτου και σέρνεται κατά μήκος του δρόμου.

-3-

Μια γυναίκα είναι παρκαρισμένη με το αυτοκίνητό της ανάμεσα σε δύο άλλα αυτοκίνητα. Δεν έχει άνεση χώρου. Πότε μπροστά, πότε πίσω και πότε βγαίνοντας ελαφρώς στο δρόμο, η οδηγός προσπαθεί να φύγει. Εκείνη την ώρα περνάει ένας άντρας οδηγός φορτωμένος με κάμποση μαγκιά και άνεση.Την επιπλήττει που τον αναγκάζει(!!!) να μειώσει την ταχύτητά του και να πατήσει φρένο. Ο "άντρακλας" είναι έτοιμος να αρπαχτεί για ασήμαντη αφορμή (εκτός και αν νομίζει πως ο δρόμος είναι δικής του ιδιοκτησίας και απαλλαγμένος από εμπόδια).Της μιλάει απρεπώς και η γυναίκα ταράζεται. Η οδηγός, καθώς φεύγει, ξύνει πλαγίως το αυτοκίνητο που ήταν παρκαρισμένο μπροστά της.

-4-

Οι Νεοέλληνες ιδιωτεύουν σε δρόμους που είναι δημόσιοι χώροι. Ο δημόσιος χώρος εκλαμβάνεται ως σκουπιδότοπος.Το επίπεδο της παιδείας μας αξιολογείται καθημερινώς.

ΟΙ ΘΝΗΤΟΙ ΞΑΝΑΡΧΟΝΤΑΙ

Στην ταινία "Οι Γερμανοί ξανάρχονται" τα όνειρα γίνονται πραγματικοί εφιάλτες. Ο ηθοποιός Λογοθετίδης, κάπου στο τέλος ενός κακού ονείρου που τον αναστατώνει, βρίσκεται ανάμεσα σε έναν σκληροπυρηνικό κομμουνιστή (Φωτόπουλος) και σε έναν τρελό(Τσαγανέας). Με τον Τσαγανέα ο Λογοθετίδης νιώθει πως μπορεί να επικοινωνήσει και δηλώνει ενθουσιασμένος που επιτέλους βρίσκει έναν άνθρωπο με τον οποίο μπορεί να συνεννοηθεί. Ο Φωτόπουλος μιλάει μια γλώσσα με συγκεκριμένη φρασεολογία και ακατάληπτη. Εκφράζει την επίσημη γραμμή του κόμματος για την κεφαλαιοκρατία και την εργατική συνείδηση. Ο ασυνάρτητος λόγος του θα μπορούσε να κατανοηθεί μόνο ως ο λόγος ενός διωκόμενου που μέσα στο πλαίσιο των κανόνων της συνομωσίας δομεί έναν λόγο κρυπτογραφικό για τους διώκτες του. Εδώ στην ταινία δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο. Ο Φωτόπουλος θέλει να προσηλυτίσει και μάχεται κατά τρόπο απόλυτο για την κυριαρχία της δικής του ιδεολογίας. Οι δυσνόητες αναλύσεις του δυσχεραίνουν την επικοινωνία σε τέτοιο βαθμό που ο Λογοθετίδης αναρωτιέται ποιός από τους δύο συνομιλητές του είναι στα αληθινά ο ψυχικά διαταραγμένος. Ο λόγος του Τσαγανέα είναι λιτός και περιεκτικός, κάτι σαν απόσταγμα σοφίας. Θυμηθείτε τα καταληκτικά του λόγια: "Η κοινή μοίρα των ανθρώπων είναι ο θάνατος". Για μένα ο Τσαγανέας που υποδύεται τον ρόλο του τρελού, είναι μια ποιητική ιδιοσυγκρασία που πληρώνει βαρύ τίμημα για την αποδοχή της θνητής του φύσης. Ο Φωτόπουλος βάζει ένα παραπάνω λιθαράκι στη σύγχυση και μπερδεύει περισσότερο τα πράγματα αντί να τα αποσαφηνίζει. Ναι μεν υφίσταται ο ταξικός αγώνας, η ταξική πάλη και η αγωνία, αρκεί όμως να προσδιορίσουμε πως αυτή η τάξη είναι η "τάξη των θνητών" και όχι των εργαζομένων...

ΤΟ ΞΥΠΟΛΗΤΟ ΤΑΓΜΑ(1)

Όταν κάποιες φορές αγνοώ την ύπαρξη αριστουργηματικών ταινιών μελαγχολώ και ντρέπομαι. Σίγουρα και στο μέλλον θα έχω να ντρέπομαι για αξιόλογες ταινίες, λογοτέχνες και μουσικές που δεν γνωρίζω. Μόλις πριν , τέλειωσε μια ελληνική ταινία στο κανάλι της Βουλής με πρωταγωνιστή τον εξαιρετικό Νίκο Φέρμα. Η ταινία με ξένους υπότιτλους (προφανώς συμπαραγωγή) είναι ένα μικρό αφηγηματικό θαύμα σε πρόσωπα, καταστάσεις και γεγονότα της γερμανοκρατούμενης θεσσαλονίκης του 1943. Παρόλο που την ταινία δεν την είδα ολόκληρη (δεν συνηθίζω να ενημερώνομαι για το εβδομαδιαίο πρόγραμμα των καναλιών) θα προσπαθήσω να σας γράψω τι ακριβώς κατάλαβα: Ο Φέρμας είναι λαδέμπορας και συνεργάτης των Γερμανών. Εντοπίζει σε μια λαϊκή αγορά κάποια παιδιά να πουλάνε τους δικούς του τενεκέδες λαδιού. Ζητάει τον λόγο από έναν νεαρό και πάει να αφαιρέσει βίαια τους τενεκέδες. Ο νεαρός ζητάει την συνδρομή και άλλων πωλητών και ο Φέρμας ξυλοκοπείται. Στον καβγά επεμβαίνει ένας χωροφύλακας ο οποίος χωρίζει τους συμπλεκόμενους. Ο Φέρμας- γνωστός με το παρατσούκλι "Μαύρος" αν δεν κάνω λάθος- εξηγεί στον χωροφύλακα τι συμβαίνει. Ο χωροφύλακας του ζητάει αποδεικτικά στοιχεία για την νόμιμη κατοχή των δοχείων λαδιού. Χαρτιά και αποδεικτικά στοιχεία ο Φέρμας δεν διαθέτει και ο χωροφύλακας του ζητάει να αποχωρήσει και να αφήσει ήσυχα τα παιδιά να πουλήσουν την πραμάτειά τους. Ο Φέρμας φεύγει εξοργισμένος. Από εκείνη τη στιγμή ορκίζεται να ανακαλύψει και να ξεμπροστιάσει τους κλέφτες.Τριγυρνάει σε κεντρικά σημεία της πόλης -βλέπουμε την Καμάρα, την Ροτόντα, κάποιους μαχαλάδες- και αναζητά πληροφορίες. Ρωτάει έναν περιπλανώμενο πωλητή ξηρών καρπών από τον οποίο δεν παίρνει κάποια χρήσιμη πληροφορία. Ένας λατερνατζής δεν τον διαφωτίζει πλήρως. Απ' αυτόν μαθαίνει μόνο ότι τα παιδιά που δουλεύουν στην λαϊκή ανήκουν στο Ξυπόλητο Τάγμα. Ο άνθρωπος με την λατέρνα τα χαρακτηρίζει "καλά παιδιά" επειδή εκείνες τις μέρες του έχουν παραδώσει ένα μπουκάλι λάδι. Ο Φέρμας θέλει και άλλες πληροφορίες. Για να καλοπιάσει τον λατερνατζή, τού προσφέρει τσιγάρο. Ζητάει αμέσως να εξαργυρώσει αυτή την πράξη. Ο λατερνατζής το καταλαβαίνει αυτό και επιστρέφει το τσιγάρο ,παραδίδοντας μαθήματα περηφάνιας και αξιοπρέπειας. Ο Φέρμας ψάχνει για καταδότες. Όλοι στην πιάτσα γνωρίζουν πως είναι ο ρουφιάνος των Γερμανών. Η ανακάλυψη του κρησφύγετου του Ξυπόλητου Τάγματος αποτελεί για τον ίδιο ένα προσωπικό στοίχημα. Έξω από ένα θέατρο σκιών, με το εισιτήριο σε παράσταση Καραγκιόζη να κοστίζει το αστρονομικό ποσό των 2.000.000, ο Φέρμας μαθαίνει από τον ιδιοκτήτη πως τα παιδιά του Ξυπόλητου Τάγματος είναι αλητάκια που τις προηγούμενες μέρες έσπασαν τα τζάμια του θεάτρου επειδή εμποδίστηκαν να μπουν χωρίς να καταβάλλουν το αντίτιμο του εισιτηρίου.

[ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ]

Υ.Γ. Η Έλλη Παππά ήταν από τους ανθρώπους που χαιρόμουν να βλέπω. Έτσι απλά!

ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΓΝΗΣΙΟ ΤΗΣ ΥΠΟΓΡΑΦΗΣ

Της φυλακής τα σίδερα είναι για τους λεβέντες και οι αποκρουστικές όψεις των σιδερόφρακτων σχολείων είναι για τους μαθητές. Ανάμεσα στα αιτήματα της μαθητικής κοινότητας εδώ στη Θεσσαλονίκη είναι να απενεργοποιηθούν οι συναγερμοί που υπάρχουν σε ορισμένα σχολεία. Στο σκεπτικό των μαθητών αναφέρεται πως τα σχολεία δεν είναι φυλακές και επομένως οι εκπαιδευτικοί δεν είναι δεσμοφύλακες. Στη θεσσαλονίκη αυτόν τον καιρό υπάρχει κύμα καταλήψεων. Οι μαθητές διαμαρτύρονται για την ανεπάρκεια και συμπεριφορά μερικών καθηγητών και ζητούν την αξιολόγησή τους. Από τα μαθητικά μου χρόνια θυμάμαι πως αξιολογούσαμε θετικά εκείνους τους εκπαιδευτικούς που ήταν χαβαλετζήδες και μας άφηναν χύμα και δυσανασχετούσαμε με όλους εκείνους που παίδευαν την σκέψη μας. Η αλήθεια είναι πως μαθαίναμε και από τις δύο κατηγορίες εκπαιδευτικών. Οι αδιάφοροι και χαβαλετζήδες εκπαιδευτικοί αποτελούσαν τους εγγυητές του ελεύθερου χρόνου μας και οι άλλοι μας εξηγούσαν με τη στάση τους πως δεν υπάρχει καιρός για χασομέρι. Μοιραία αναδυόταν και μια τρίτη κατηγορία εκπαιδευτικών που ισορροπούσε ανάμεσα στον χαβαλέ και την μάθηση και αποτελούσε για κάποιους από εμάς το αληθινό πρότυπο του δασκάλου ή καθηγητή. Η αποδοχή αυτής της τρίτης κατηγορίας αποτελούσε προσωπική υπόθεση του κάθε μαθητή.

Η απενεργοποίηση των συναγερμών, η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δεν αποτελούν τα μοναδικά αιτήματα που προωθούν αυτόν τον καιρό οι μαθητές της πόλης. Ο απεριόριστος αριθμός απουσιών ή τέλος πάντων η αύξηση του ορίου των απουσιών εκφράζει την τάση των μαθητριών και μαθητών να διαχειριστούν με έναν άλλο τρόπο τον χρόνο που αφιερώνουν στο σχολείο (κάποιοι ισχυρίζονται πως δουλεύουν και θέλουν ένα πιο ελαστικό ωράριο στο σχολείο). Επίσης, οι μαθητές ζητούν αύξηση των κρατικών δαπανών για την Παιδεία, δωρεάν χορήγηση βιβλίων, κάλυψη όλων των κενών θέσεων με εκπαιδευτικούς και αντικατάσταση του φθαρμένου παιδαγωγικού υλικού των σχολείων με καινούριο. Μιλώντας εμπειρικά, τις καταστροφές και τις φθορές του υλικού δεν μπορούμε να τις αποφύγουμε ακόμα και αν το διδακτικό προσωπικό και οι μαθητές έχουν τις καλύτερες των προθέσων. Σίγουρα όμως, επιβάλλεται σε λογικό χρόνο η αντικατάσταση του υλικού αλλά και η μεγαλύτερη υπευθυνότητα από πλευράς των μαθητών για την προστασία του. Η αποπεράτωση καινούριων και σύγχρονων σχολείων που θα λύνει οριστικά το πρόβλημα της διπλοβάρδιας είναι κάτι που δεν χωράει αναβολή (οι παιδοψυχολόγοι κάνουν λόγο για αύξηση της αποδοτικότητας των μαθητών-μαθητριών τις πρωινές ώρες και κατακόρυφη πτώση αργά το μεσημέρι). Και κοντά σε όλα αυτά τα αιτήματα βλέπω (ΛΙΝΑ ΚΟΪΝΑ, εφημερ.Αγγελιοφόρος) πως κάποιοι μαθητές ζητούν δεύτερο κυλικείο για να μην συνωστίζονται και απομάκρυνση ενός παλιατζίδικου που κάνει φασαρία και δεν τους αφήνει να συγκεντρωθούν στα μαθήματά τους. Άραγε τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος που φυτρώνουν περιμετρικά των σχολείων δεν ενοχλούν;

ENOIKIAΣΤΗΡΙΟ

Είδα την προηγούμενη εβδομάδα ένα ολιγόλεπτο απόσπασμα ελληνικής ταινίας με ηθοποιούς που δεν γνώριζα. Η ταινία προβαλλόταν στην ΕΤ3 και ο χρόνος παραγωγής της πρέπει να ήταν κάπου στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Ένα ζευγάρι βρίσκει σε εφημερίδα μια αγγελία για την ενοικίαση ενός σπιτιού.Το ζευγάρι είναι ενθουσιασμένο που βρίσκει ένα σπίτι που να καλύπτει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του. Χωρίς να χάνουν χρόνο, ο άντρας και η γυναίκα επισκέπτονται το σπίτι για να το δουν από κοντά και να το νοικιάσουν. Στον τοίχο της αυλής είναι κολλημένο το χαρτί που γράφει "ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ" (πανομοιότυπο με ενοικιαστήριο της σημερινής εποχής). Στην αυλόπορτα τούς υποδέχεται μια μοχθηρή γιαγιά που το πρώτο πράγμα που τους θέτει ως όρο είναι να μην έχουν παιδιά.Το ανύπαντρο ζευγάρι μπροστά στον ενθουσιασμό του δεν φαίνεται να δίνει και μεγάλη σημασία σε αυτά που ακούει. Η γιαγιά επιμένει.Τους επαναλαμβάνει πως αν σκοπεύουν να παντρευτούν και να τεκνοποιήσουν θα πρέπει να ξεχάσουν το σπίτι.Το ζευγάρι λαχταρά να βρει την δική του στέγη. Μάλιστα φτάνει να πει με μια φωνή πως "αν μας αρέσει το σπίτι δεν θα κάνουμε παιδιά".

Κάποιοι από τους ηθοποιούς της ταινίας θα έχουν πεθάνει και άλλοι θα έχουν γεράσει.Τα γκρεμούλια και οι παράγκες σίγουρα θα έχουν αντικατασταθεί με σύγχρονες πολυκατοικίες και δρόμους. Ο χρόνος αλλάζει την όψη όλων των πραγμάτων εκτός από το ενοικιαστήριο, εκείνη την λωρίδα χαρτιού με την κόκκινη συγκεκριμένη γραμματοσειρά. Είναι σαν το ενοικιαστήριο να πιστοποιεί πως είμαστε ενοικιαστές αυτής της ζωής που χρειαζόμαστε ένα σταθερό σύμβολο για να το θυμόμαστε αυτό, ακόμη και αν νομίζουμε πως αναπαράγοντας μια πιο βελτιωμένη έκδοση του εαυτού μας κερδίζουμε την αιωνιότητα.

Κάτι "παίζεται" στον ψυχισμό των ανθρώπων όλων των εποχών και έχει σχέση με την Ιδιοκτησία, την κληρονομική μεταβίβαση της περιουσίας και τα παιδιά.

ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ

Tην προηγούμενη φορά είχα θίξει τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι ενημερωτικές συναντήσεις στην αρχή και σ' όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Αυτός ο τρόπος, έλεγα, δεν τιμάει ούτε τους νηπιαγωγούς αλλά ούτε και τους γονείς. Οπωσδήποτε, για την έλλειψη ελεύθερου χρόνου που επικαλούνται οι εργαζόμενοι γονείς έχουν δικαιολογίες και ελαφρυντικά. Όποια ώρα της ημέρας και να αποφασιζόταν η συγκέντρωση θα συνέπιπτε πάντα με το ωράριο εργασίας κάποιων γονιών. Αυτοί, μη έχοντας άλλη λύση, θα εξουσιοδοτούσαν συγγενείς και φίλους τους οποίους θα υποχρέωναν να παρευρεθούν στην ενημέρωση. Ελεγα ακόμη ότι η μόνη επίλυση του προβλήματος ήταν η υποχρεωτική παροχή αδείας από τους εργοδότες. Σε ένα πρόσφατο άρθρο της εφημερίδας "Ελευθεροτυπία" διαβάζουμε: "Ο νόμος 1484/84 προβλέπει ότι σε περίπτωση ασθενείας των παιδιών ή άλλων μελών της οικογένειας, χορηγείται στην εργαζόμενη μητέρα άδεια ανευ αποδοχών μέχρι 6 εργάσιμες ημέρες τον χρόνο και με αποδοχές για παρακολούθηση σχολικής επίδοσης παιδιών μέχρι 4 ημέρες τον χρόνο". Βλέπουμε, λοιπόν, πως το νομοθετικό πλαίσιο υπάρχει και προβλέπει άδειες.Το θέμα, βέβαια, είναι ποιός γονιός θα τολμήσει να κάνει χρήση του δικαιώματος και να ζητήσει άδεια από έναν εργοδότη. Και άντε οι καλοί εργοδότες τηρούν και εφαρμόζουν τους νόμους. Με τους κακούς εργοδότες, όμως, τι γίνεται; Αυτοί ασκούνται καθημερινώς στην καταπάτηση των νόμιμων εργασιακών δικαιωμάτων και με απειλές και εκφοβισμούς για απολύσεις επιβάλλουν το νόμο της σιωπής. Σιωπή στους χώρους εργασίας, σιωπή και στις ενημερωτικές συναντήσεις στα σχολεία...