Δευτέρα, Ιουλίου 30, 2007

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΣ!

(Ο Γιώργος Χατζηνίκος στα δεξιά )


Αφιερωμένο στον Γιώργο Βαγιανό

Ένας άνθρωπος που παθιάζεται με το αντικείμενο μελέτης του είναι ένας άνθρωπος που χάνει την αίσθηση του χρόνου. Ο Γιώργος Χατζηνίκος στη Διεθνή Έκθεση βιβλίου «κατάφερε» να εκνευρίσει τους ομιλητές που ανέμεναν να μιλήσουν στην επόμενη από αυτόν, εκδήλωση. Δυστυχώς μια ώρα για τον μαέστρο, πιανίστα και δάσκαλο της μουσικής αποδείχθηκε πολύ λίγη μπροστά σε όλα αυτά που ήθελε να πει με αφορμή το βιβλίο που ολοκλήρωσε για τον Νίκο Σκαλκώτα. Ουσιαστικά η συζήτηση είχε περισσότερο την μορφή σεμιναρίου. Τέσσερις μουσικοί με βιολί, βιόλα και βιολοντσέλο έπαιξαν μουσική του Σκαλκώτα και πάνω σε αυτές τις μουσικές ο Γιώργος Χατζηνίκος έκανε ερωτήσεις και παρατηρήσεις. Ταυτόχρονα ανέπτυξε και την δικιά του άποψη για αυτό που ονομάζεται μουσική. Αρχικά ρώτησε το ακροατήριο αν γνωρίζει το πρωταρχικό υλικό από το οποίο φτιάχνεται η Μουσική. Για να βοηθήσει ανέφερε μια σειρά από παραδείγματα. Στα Μαθηματικά ,λόγου χάριν, η πρώτη ύλη είναι οι αριθμοί και οι συνδυασμοί τους. Στην Φιλοσοφία είναι η σκέψη και στην Χημεία τα διάφορα πρωτογενή στοιχεία και οι συνδυασμοί τους. Κάποιοι από το ακροατήριο του απάντησαν για τον ήχο. Ο κ.Χατζηνίκος φάνηκε να μην συμφωνεί και επικαλέστηκε τα λόγια ενός μεγάλου Αμερικανού συνθέτη με το όνομα Τσαρλς Άϊβς. Αυτός σε μια αναφώνηση του έλεγε: «Προς θεού τι έχει να κάνει ο ήχος με την μουσική;».Αν τον άκουγε κάποιος θα έλεγε πως είναι τρελός, συνέχισε ο αρχιμουσικός και ερευνητής της μουσικής. Ο ήχος είναι ο αντίλαλος ενός συγκεκριμένου γεγονότος όπως ακριβώς το φρενάρισμα ενός αυτοκινήτου ή η εκκίνηση ενός αεροπλάνου. Η εποχή που ζούμε κατακλύζεται από μια άνευ προηγουμένου ηχορύπανση. Μας πνίγει ο θόρυβος από τα αυτοκίνητα, τις μουσικές στους δρόμους, τις κόρνες και τα αεροπλάνα. Για τον κ.Χατζηνίκο η σιωπή είναι η αρχή της πραγματικής μουσικής. Η σιωπή είναι ο συνολικός ήχος της φύσης, είναι η ζωντανή ροή του χρόνου. Για τον δάσκαλο η προσέγγιση της μουσικής είναι σχιζοφρενική. Η πρόσθεση του ρυθμού είναι η πρόσθεση αφηρημένων οντοτήτων στην ζωντανή ροή του χρόνου. Ο θόρυβος από το ποπ και ροκ κατάργησε την κλασσική μουσική.


Ο Γιώργος Χατζηνίκος ανέπτυξε και άλλους προβληματισμούς. Ο τρομοκράτης των περασμένων αιώνων είχε σαν αφετηρία του κάποια ιδανικά. Ο τρομοκράτης της σημερινής εποχής είναι αυτός που νιώθει μια τρομερή καταπίεση και δεν έχει μάθει να απορεί. Ζει σε μια άκρως καταναλωτική κοινωνία, είναι επιδειξιμανής και έχει μάθει να μιλάει και να αποδέχεται τις γενικότητες που επιβάλλει ο συρμός.Το να μιλάμε με γενικότητες, συνεχίζει ο μαέστρος, είναι μια ηλιθιότητα. Το να ξεχωρίζουμε την ειδοποιό διαφορά είναι το μόνο που έχει σημασία. Αυτήν την διαφορά μας ζητάει να ανακαλύψουμε σε δυο από τους ελληνικούς χορούς του Σκαλκώτα. Τι είδους καημός είναι αυτός που νιώθουμε ακούγοντας τους; Είναι αντρικός ή γυναικείος αυτός ο καημός; Αν είναι γυναικείος σε ποια γυναίκα αναφέρεται; Υπάρχει μόνο καημός; Μήπως νιώθουμε και την αίσθηση της χαράς; Ο Χατζηνίκος επιμένει στις απορίες .Πίσω από το γυναικείο πρόσωπο κρύβεται μια ΜΑΝΑ που συμβολοποιείται ως ΘΑΛΑΣΣΑ; Μπορούμε μέσα από την μουσική να προσδιορίσουμε τον τόπο; Μήπως είναι αυτή η θάλασσα που φέρνει τον άντρα(χαρά) και αυτή που τον παίρνει πάλι πίσω;(λύπη).Νομίζω πως αυτό που θέλει να μας εξηγήσει ο κ.Χατζηνίκος είναι οι λεπτές αποχρώσεις που κατάφερε να περάσει στην μουσική του ο Σκαλκώτας. Ο ίδιος ο δάσκαλος και μαέστρος είχε την μοναδική ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά την κουφή και τυφλή μητέρα του Σκαλκώτα προτού αυτή πεθάνει. Η ίδια τραγουδούσε και αυτό πέρασε υποσυνείδητα στην μουσική του γιου της. Ο Σκαλκώτας «θυσίασε τη ζωή του για να εξυψώσει μουσικά την Ελλάδα».

Ο κ.Χατζηνίκος κάνει πολλές αναφορές σε ποιητές, συνθέτες και φιλοσόφους. Μας μιλάει για τον Μπετόβεν, τον Καντ και τον Μπλέηκ. Επικαιροποιεί την παρότρυνση του Ρίλκε να προσεγγίζουμε με ευλάβεια την τέχνη. Ο ίδιος είναι εραστής της φιλοσοφίας. Μας διηγείται για ένα ταξίδι του στην Ινδία το 1966 ,για τον φόβο και το δέος μπροστά στους κεραυνούς που έπεφταν στον Όλυμπο, για την παθιασμένη αναζήτηση της καίριας λέξης και για τα «θαυμάσια διπλώματα μουσικολογίας, τα ακριβά και αφηρημένα». Για την στενή σύνδεση της Μουσικής με το Ήθος. Για την εκμάθηση των κανόνων αρμονίας στα Ωδεία που είναι ακριβώς σαν την εκμάθηση Συντακτικού και Γραμματικής στα σχολεία. Γιατί οι ανορθογραφίες συναντιούνται και στην Μουσική!


Ο Γ.Χατζηνίκος μου έδωσε την αίσθηση ενός μικρού παιδιού που μια ζωή παίζει με τους ήχους και τις λέξεις. Τέλειωσε το σεμινάριο με τα λόγια του Κομφούκιου: «Δείξτε μου τους ρυθμούς ενός λαού και θα σας πω για τον χαρακτήρα του».


Φεύγοντας από τη συζήτηση σκέφτηκα πως όταν βρισκόμαστε στην ύπαιθρο μπορούμε να ατενίζουμε τον έναστρο ουρανό. Αν συμβαίνει αυτό είναι γιατί μας λείπουν τα φώτα της πόλης που μας θαμπώνουν. Αν σαν λαός δεν έχουμε καμιά σχέση με την αληθινή μουσική είναι γιατί δεν έχουμε μάθει να σωπαίνουμε. Ο θόρυβος μας πνίγει και μας εμποδίζει να ακούσουμε την Μουσική...


5 σχόλια:

Τη 4:03 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger JustAnotherGoneOff είπε...

Πολύ ωραία η παρουσίασή σου, σε ευχαριστώ.

 
Τη 6:21 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger alterapars είπε...

Δυστυχώς, η βάρβαρη ηχορύπανση δεν απουσίασε ούτε από τη συγκεκριμένη τετραήμερη διοργάνωση. Λίγο οι πρόχειρες εγκαταστάσεις, λίγο η μορφή εμποροπανήγυρης που τη διέκρινε και, κυρίως, η επιδεικτική και πομπώδης εξωτερίκευση της ανθρώπινης εσωτερικής ασχήμιας. Όπως φαίνεται, ούτε στα κοιμητήρια δε θα μπορούμε να απολαύσουμε ησυχία και γαλήνη. Ο αγχώδης και αγχογόνος "πολιτισμός" έχει εισβάλει παντού. Τελικά, δεν άντεξα: το κατέθεσα πάλι το μισανθρωπικό μου λιθαράκι...

 
Τη 4:32 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger Jean - Lyc είπε...

Διαβάζοντας τον αφορισμό του Χατζηνίκου πως η μουσική ξεκινά από τη Σιωπή, δεν μπορώ να αποφύγω τους συνειρμούς για το 4'33'' και το υπόβαθρο του κομματιού. Ο Cage ήθελε «να ενημερώσει τους ανθρώπους για τους ήχους που τους περιβάλλουν».

Δυστυχώς, όσο περνά ο καιρός, αντί να ακολουθώ το πρόσταγμα του Cage, βλέπω να συνηθίζω όλο και περισσότερο στην ηχορρύπανση...

 
Τη 8:41 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger ioannisxen είπε...

Για τα blogs και των τριών σας έχω μόνο καλά λόγια να πω.Σας ευχαριστώ για την επικοινωνία.Καλό μήνα να ΄χετε!

 
Τη 12:38 π.μ. , Ο χρήστης Anonymous Ανώνυμος είπε...

Καλησπέρα σας. Εντελώς τυχαία μπήκα και διάβασω το παρόν κείμενο. Οφείλω να πω ότι με μου άρεσε όλο και περισσότερο καθώς διάβαζα. Τέτοιοι άνθρωποι όπως ο Γ. Χατζηνίκος είναι σαν θησαυρός για τη νέα γενιά που πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζει. Δεν συναντούμε καθημερινά τέτοια άτομα ούτε έχουμε την τύχη να ακούμε καθημερινά τέτοια λόγια και μουσική.
Καλό βράδυ σε όλους!

 

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα