Τρίτη, Δεκεμβρίου 25, 2007

TO AΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ


Αφού οι άνθρωποι δεν πάνε στο Αγιον Ορος (μετάφραση:Εγώ), τότε το Αγιον Ορος πηγαίνει στους ανθρώπους. Στο Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης παρουσιάζεται η έκθεση «Το Αγιον Ορος στην Ελληνική Τέχνη». Κίνητρο για να επισκεφτώ την έκθεση υπήρξε η παραγωγή έργων από ένα πλήθος καλλιτεχνών που μετέβησαν κατά καιρούς στο Αγιον Ορος και εντρύφησαν στην τέχνη της ζωγραφικής. Ο πρώτος σημαντικός μελετητής είναι ο Θεόδωρος Ράλλης που επισκέπτεται το Αγιον Ορος το 1885. Από το 1910 μέχρι το 1921 πηγαίνουν οι ζωγράφοι, Ουμβέρτος Αργυρός, Βασίλειος Χατζής, Τάσος Λουκίδης, Λυκούργος Κογεβίνας και Δήμος Μπραέσας. Ο Φώτης Κόντογλου παρακινημένος από την μεγάλη του αγάπη για την «άγρια φύση και τις περίεργες περιπέτειες» ζει για τρεις μήνες στο Αγιον Ορος. Εκεί αναθεωρεί τις απόψεις του για τη Βυζαντινή Τέχνη που την θεωρεί ισάξια ή ανώτερη των έργων της Ιταλικής Αναγέννησης. Το 1923 γράφει το βιβλίο «Η τέχνη του Άθω» με ξυλογραφίες του Άγγελου Θεοδωρόπουλου και το 1924 τη «Βασάντα». Ο Σπύρος Παπαλουκάς πηγαίνει το 1923 και τον επόμενο χρόνο εκθέτει αγιορείτικα έργα στη Θεσσαλονίκη. Το 1927 βρίσκεται στη Χερσόνησο του Άθω ο Τζούλιο Καίμη. Ο Καίμη γνωρίζεται με τον Φώτη Κόντογλου. Εκατέρωθεν οι καλλιτέχνες, ως δείγμα αμοιβαίου σεβασμού, φτιάχνουν τις προσωπογραφίες ο ένας για τον άλλον. Το 1929 βρίσκουμε ως επισκέπτες τους Ανδρέα Βουρλούμη και τον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ. Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης περνάει από το «περιβόλι της Παναγίας» το έτος 1933. Δημιουργεί ιδιαίτερες σχέσεις με τα μοναστήρια και τους μοναχούς. Παρομοιάζει την αγιορείτικη εκκλησία με ανθισμένη νύφη. Περιηγείται, όπως λέει, στο Άγιον Όρος ως τουρίστας. Τον ενθουσιάζει η ιδέα πως στην εκκλησία καταξιώνεται το παράλογο. Από την μοναστηριακή αρχιτεκτονική και τις ζωγραφιές αναζητά την ποίηση και την μουσική. Μαζί του και ο Γιώργος Παραλής. Το 1934 ο Πολύκλειτος Ρέγκος εκδίδει στο Παρίσι ένα λεύκωμα χαρακτικών με τίτλο «Mont Athos». Ο Νίκος Κεσσανλής φιλοτεχνεί τα πορτρέτα δύο Αγιορειτών. Ο Σπύρος Βασιλείου έρχεται σε επαφή με την αγιορείτικη τέχνη το 1943 και εικονογραφεί το βιβλίο του Θωμά Μαλαβέτα «Αγιον Ορος». Το 1961 κάνει την επίσκεψη του ο Νίκος Σαχίνης. Ο Κώστας Γραμματόπουλος δημιουργεί λιθογραφίες με αγιορείτικα θέματα για τη διακόσμηση ξενοδοχείου.

Δεν ξέρω τι αποκόμισαν όλοι αυτοί οι σημαντικοί καλλιτέχνες από την επαφή τους με το σύνολο της αγιορείτικης παραγωγής. Αρκετοί από αυτούς «αντικρίζουν τον Άθω ως απλοί τοπιογράφοι». Άλλοι, πάλι, εμβαθύνουν και επιθυμούν να αναπαραστήσουν τη πνευματική παράδοση του Αγίου Όρους. Άλλοι, φαντάζομαι, παρασυρμένοι από τον μύθο και υποκινούμενοι από ένα βαθύ θρησκευτικό συναίσθημα, αναζητούν την υπέρβαση στην ένωση του θείου με το ανθρώπινο.

Όπως και να έχει, η παρέλαση τόσων σπουδαίων καλλιτεχνών είναι ένα αξιοσημείωτο γεγονός που μου δημιουργεί απορίες και προβληματισμούς. Εσάς;

2 σχόλια:

Τη 12:57 π.μ. , Ο χρήστης Blogger Σωκράτης Ξένος είπε...

πάντα ουσιώδης
στο δρόμο πάντα των ανθρώπων
αξιοσημείωτος

κι από μένα χρόνια πολλά, Ιωάννη
δημιουργικά!

 
Τη 11:48 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger Kadmus είπε...

Τι απέγινε εκείνη η ε-ξ-α-ι-ρ-ε-τ-ι-κ-ή διάλεξη του Σάκη Τότλη?

 

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα