Σάββατο, Νοεμβρίου 29, 2008

"Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ"

Χτες ένα νήπιο σχεδίασε και ζωγράφισε ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, ένα δώρο και μια τηλεόραση. Μου άφησε τη ζωγραφιά πάνω στο γραφείο και μου περιέγραψε αυτά που είχε ζωγραφίσει. Στο τέλος της περιγραφής ζήτησα να μου διευκρινίσει αν η τηλεόραση που υπήρχε στο ιχνογράφημα ήταν ανοιχτή ή κλειστή. Μου απάντησε ανοιχτή.

Η ζωγραφιά ενός νηπίου αξίζει πολύ περισσότερο από χίλιες λέξεις...

Τρίτη, Νοεμβρίου 25, 2008

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ*

(Η κυριότερη εμμονή του καθηγητή Δημήτρη Γερμανού στο τμήμα Επιστημών και Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης είναι ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον που να έχει συνεργατικά χαρακτηριστικά. Προτείνει αλλαγές και κατά καιρούς τροποποιεί το περιβάλλον αρκετών νηπιαγωγείων. Οι αλλαγές που κάνει στοχεύουν στις δύο δομές του συστήματος «σχολική τάξη»)

(μερικές σημειώσεις που έχω κρατήσει. Θα χρειαστούν κάποια στιγμή για να διατυπώσω μερικές ενστάσεις)

-εισαγωγή συνεργατικών μορφών επικοινωνίας και εργασίας στην τάξη-κοινωνική δομή. Δίνεται έμφαση στην κοινωνική ζωή, στις σχέσεις μεταξύ των νηπίων και στην ύπαρξη ομάδων .Έτσι ανατρέπεται ο ιδρυματικός χαρακτήρας, η αποξένωση και η εξωστρέφεια.Έχουμε άνοιγμα του νηπιαγωγείου προς την κοινωνία χωρίς να υποβαθμίζονται τα ατομικά χαρακτηριστικά των νηπίων μέσα από τις συλλογικές δράσεις. Το νήπιο μέσα από τις πράξεις που ενσωματώνει στην εκπαιδευτική διαδικασία και την ενεργητική του συμμετοχή με το περιβάλλον αναπτύσσει πρωτοβουλίες, δημιουργικότητα και ένα αίσθημα ευθύνης.Όλα αυτά τον βοηθούν να δημιουργήσει τη δική του προσωπικότητα που θα βασίζεται στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντά του. Δίνεται μεγάλη έμφαση στην αλληλεπίδραση, επικοινωνία και συνεργασία. Ο/η νηπιαγωγός είναι εμψυχωτής, συνερευνητής και συνεργάτης των νηπίων. Η αυτοδιοικούμενη ομάδα σε συνδυασμό με την μη-κατευθυνόμενη (η εκπόνηση και εφαρμογή των σχεδίων γίνεται με συνεργατικό τρόπο) εκπαιδευτική διαδικασία, αναδεικνύονται σε βασικούς παράγοντες της κοινωνικής δομής της τάξης (ομαδοκεντρικός προσανατολισμός της εκπαιδευτικής διαδικασίας, μέθοδος πρότζεκτ, καταστάσεις προβληματισμού από ανάπτυξη δραστηριοτήτων). Στα πρότζεκτ-σχέδια εργασίας με ολιγομελείς ομάδες υπάρχει θέσπιση κοινών στόχων και συνεργασία για την επίτευξη αυτών των στόχων καθώς και αλληλεπίδραση-αμοιβαία βοήθεια, αντιπαράθεση ιδεών, ανταλλαγή πηγών και χρήση κοινωνικών δεξιοτήτων για να υλοποιηθεί η συνεργασία. Μόνο τότε λέμε πως η ομάδα έχει συνεργατική δομή που αναβαθμίζει την κοινωνική δομή ευνοώντας την αλληλεπίδραση των μελών με τον περίγυρο. Η ομάδα είναι φορέας αγωγής όπου τα νήπια υιοθετούν μορφές κοινωνικής συμπεριφοράς –μέσω της μίμησης- και έτσι αποκτούν κοινωνική εμπειρία, αφομοιώνουν κουλτούρα και κατανοούν έννοιες. Οι ομάδες αποτελούν μια στρατηγική συνοχής και συνεργασίας μέσα στην τάξη. Στο νηπιαγωγείο υπάρχουν πρωτόλειες μορφές συνεργασίας, μορφώματα ομάδων που διαμορφώνονται μέσα από το παιχνίδι και είναι ικανά να απολαμβάνουν τις ομαδικές δραστηριότητες, ενεργητική συμμετοχή νηπίων, συνεχής τροποποίηση ρόλων νηπιαγωγού και νηπίων που ρυθμίζουν κοινά θέματα και τέλος, ρόλους που προσδιορίζονται από την ομάδα. Απαιτείται συσπείρωση σε ομάδες με διαφορετικές ικανότητες και επίπεδα ανάπτυξης έτσι ώστε να ωφελούνται και τα υπόλοιπα νήπια που δεν διαθέτουν ανάλογες ικανότητες. Διαφορετικά οξύνονται οι υφιστάμενες διαφορές. Λαμβάνουμε πάντα υπόψη τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των νηπίων που συναποτελούν τις ομάδες (Η κοινωνικοποίηση είναι η ανάπτυξη της ατομικότητας μέσα σε μια συλλογικότητα). Η ενεργητική σχέση με το χώρο έχει μεγάλη σημασία για τη γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη του νηπίου.Είναι αναγκαίες επιφάνειες διακοσμημένες με έργα νηπίων, μικρός προσωπικός χώρος, αίσθημα ολοκλήρωσης εργασίας, μέγεθος και εργονομία επίπλων, στοιχεία χώρου που να θέτουν σε ποικίλους προβληματισμούς, λογική οργάνωση αντικειμένων, ανάπτυξη της αναπαραστατικής σκέψης. Όλα αυτά συμβάλλουν στην αυτοεκτίμηση. Ικανότητα αυτοελέγχου και αναγνώριση ρόλου του φύλου. Αποφεύγονται χώροι και εκπαιδευτικό υλικό που παγιδεύουν τα νήπια σε στερεότυπους ρόλους. Ανάπτυξη της συμβολικής έκφρασης, της λογικής σκέψης, κοινωνικοποίηση και εκμάθηση κοινωνικών ρόλων, εκτόνωση εντάσεων, ανάπτυξη της αποκλίνουσας σκέψης, συγκέντρωση της προσοχής ανάλογα με το είδος της δραστηριότητας, πολυπλοκότητα υλικού και διαμόρφωση χώρου. Αυξάνεται η διάρκεια συγκέντρωσης. Κινητική ανάπτυξη.

-νέες διατάξεις χώρου, οι οποίες να διευκολύνουν την εφαρμογή των συνεργατικών χαρακτηριστικών της κοινωνικής δομής-υλική δομή. Ο χώρος πρέπει να μετασχηματιστεί σε υλικό πεδίο αγωγής που να επιτρέπει την ευελιξία. Οι γωνιές πρέπει να αντικατασταθούν από περιοχές που ενεργοποιούν τους τρεις πόλους της εκπαιδευτικής διαδικασίας, του ατόμου, της μικρής ομάδας και της ομάδας-τάξης, χώροι πολλαπλών χρήσεων. (Πρώτη περιοχή: προορίζεται για δραστηριότητες σε μικρές-μεγάλες και κατ’άτομο. Δεύτερη περιοχή: για δραστηριότητες της ομάδας τάξης και μια τρίτη περιοχή ο χώρος του νηπιαγωγού.Τα έπιπλα και αντικείμενα δεν πρέπει να δημιουργούν καμιά δέσμευση για τις δραστηριότητες της τάξης. Η αυλή, ο διάδρομος και η αίθουσα θα πρέπει να έχει λειτουργική και οπτική σχέση. Τα παράθυρα δεν θα πρέπει να παρεμποδίζουν την θέα, επέκταση των δραστηριοτήτων έξω από την αίθουσα, διατάξεις τραπεζιών, έπιπλα και υλικά προσαρμοσμένα στην παιδική κλίμακα. Η διαμόρφωση ενός ευέλικτου χώρου σε τρία επίπεδα που αφορούν στην οργάνωση των εσωτερικών χώρων και της οριοθέτησης επιμέρους χώρων που είναι προσαρμοσμένοι στους στόχους μιας ή περισσότερων ενοτήτων. Οι μεγάλοι ενιαίοι χώροι αποφεύγονται γιατί συνδέονται με επιθετικές συμπεριφορές. Το νήπιο να μπορεί να μετακινείται και να μην συναντά εμπόδια, πρέπει να προβλέπεται ένας χώρος-καταφύγιο για ηρεμία και περισυλλογή και για μείωση των εσωτερικών εντάσεων, συχνές αλλαγές στο χώρο με ανατροπή στις διατάξεις των επίπλων και του εκπαιδευτικού υλικού για τις οποίες έχουν λόγο τα νήπια. Οι περιοχές δραστηριοτήτων έχουν συγκεκριμένη θεματική ενότητα και είναι ξεκάθαροι στα νήπια. Ευνοούνται οι αυθόρμητες και καθοδηγούμενες μορφές συνεργασίας όπου η κυριότερη μορφή επικοινωνίας είναι ο διάλογος και η κυριότερη μορφή εργασίας είναι η συνεργασία. Οι περιοχές δραστηριοτήτων ονομάζονται και κέντρα ενδιαφέροντος. Να ταξινομούν και να αποθηκεύουν το εκπαιδευτικό υλικό. Το νήπιο πρέπει να έχει λόγο στην οργάνωση του χώρου, στην επιλογή των δραστηριοτήτων και στην υλοποίηση ενός σχεδίου εργασίας. Όταν λέμε πως έχουν λόγο εννοούμε πως τακτοποιούν και ταξινομούν το υλικό, εμπλουτίζουν με καινούριο υλικό, καθορίζουν τους κανόνες που ρυθμίζουν τις διαδρομές και τους λόγους μετακίνησης, τους τρόπους χρήσης του εκπαιδευτικού υλικού και του παιχνιδιού- προσπαθούμε να επιτύχουμε συναινετική αποδοχή των κανόνων.

Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΤΟ ΧΩΡΟ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΑΘΕ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ.

*Ο Δημήτρης Γερμανός σπούδασε Αρχιτεκτονική στη Θεσσαλονίκη και Κοινωνική Ψυχολογία στο Παρίσι. Εξειδικεύθηκε στη σχέση του παιδιού με το χώρο στο περιβάλλον της πόλης και στο σχολείο. Σήμερα είναι Προέδρος στο Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Κυριακή, Νοεμβρίου 23, 2008

NIKOΣ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ- ΓΚΙΚΑΣ


Ενημερωτικός κατάλογος για τα "έργα από τη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη -Πινακοθήκη Ν.Χατζηκυριάκου Γκίκα". Η έκθεση είχε γίνει από τις 3-25 Οκτωβρίου 1995 (πως κυλάνε έτσι τα χρόνια!!!) στο Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο και είχε τίτλο"Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ Ν.ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ". Η επιμελήτρια Πινακοθήκης Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα και διδάκτωρ Αρχαιολόγος, Ιωάννα Κριτσέλη-Προβίδη έλεγε:
...Αν επιχειρήσει κανείς να εντοπίσει τις επιδράσεις της αρχαίας Ελλάδας στην τέχνη του Γκίκα, εύκολα θα αναγνωρίσει τα σημάδια που έμμεσα ή άμεσα φανερώνονται διάσπαρτα στο έργο του και αποτελούν καρπό μιας συνεχούς ενασχόλησης τόσο με τα κείμενα της ελληνικής γραμματείας όσο και με την τέχνη όλων των ιστορικών εποχών.Ένα, σχετικά μέχρι τώρα, κομμάτι της δουλειάς του του ζωγράφου, τα αντίγραφα έργων της ελληνικής αρχαιότητας, αποτελούν τεκμήριο της βαθιάς μελέτης και της απευθείας επαφής του με το ελληνικό κάλλος.Μέσα από τις ζωγραφικές και γλυπτικές συνθέσεις του Γκίκα που αντανακλούν την αρχαία Ελλάδα, αλλά κυρίως μέσα από το πλήθος των αντιγράφων, αναδύεται η αρχαιογνωσία και αρχαιολοτρία που γνωρίσαμε από τα κείμενά του, εκφράζεται και εικαστικά η αέναη αναζήτηση της ελληνικότητας.

Υποτίθεται πως κατά την επίσκεψή μας σε μια έκθεση ζωγραφικής θα πρέπει να αναλύσουμε το εικαστικό έργο ενός καλλιτέχνη. Αυτό δεν μας το επιβάλλει κανείς. Δεν είμαστε εκτιμητές, ούτε κριτικοί έργων τέχνης με τα οποία ασχολούμαστε επαγγελματικά .Αυτή η σκέψη με καθησυχάζει όταν μπαίνω σε μια έκθεση ή παρακολουθώ άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Το πολύ-πολύ να γράψω λίγα λόγια στο ιστολόγιο που διατηρώ! Αυτό το κάνω με κέφι και μεράκι. Μου αρέσει αυτού του είδους η αρχειοθέτηση που με βοηθάει πολύ στην εργασία μου ως νηπιαγωγού.

Πριν μια εβδομάδα πήγα στην Δημοτική Πινακοθήκη που φιλοξενεί έργα του Χατζηκυριάκου Γκίκα. Βλέποντας το πλήθος των έργων χρειάζεται να απαντήσεις σε ένα σωρό ερωτήσεις. Μέσα σε ποιες συνθήκες δημιούργησε ο καλλιτέχνης; Κάποια λιγοστά βιογραφικά στοιχεία θα σε βοηθήσουν να κατανοήσεις καλύτερα την καλλιτεχνική πορεία του δημιουργού. Μέσα σε λίγη ώρα θα πρέπει να κοιτάξεις όλα τα έργα που υπάρχουν. Σε κάποια από αυτά η προσοχή είναι λίγο περισσότερη. Τα άλλα θα τα προσπεράσουμε βιαστικά. Με τον πίνακα που θα μας κεντρίσει το ενδιαφέρον θα ασχοληθούμε περισσότερο. Θα αρχίσουμε να τον περιγράφουμε. Τι απεικονίζει; Υπάρχουν ανθρώπινες φιγούρες, τοπία ή αντικείμενα; Έχει προοπτική; Ποια είναι τα χρώματα, οι γραμμές και η υφή του συγκεκριμένου πίνακα; Χρησιμοποιεί τα ψυχρά ή θερμά χρώματα ο ζωγράφος; Υπάρχουν αντιθέσεις χρωμάτων; Ποιες είναι οι τεχνικές και τα υλικά που χρησιμοποιεί; Οι επιλογές των υλικών και των τεχνικών σημαίνουν κάτι περισσότερο από αυτό που καταλαβαίνουμε; Μπορούμε να αντλήσουμε πληροφορίες για το ιδεολογικό προφίλ του καλλιτέχνη; Ποιες είναι οι φιλοσοφικές του πεποιθήσεις; Μας προβληματίζει το έργο του; Καταπιάνεται με άλλες μορφές τέχνης;

Το πιο δύσκολο κομμάτι στην «ανάγνωση» ενός πίνακα είναι η ερμηνεία του. Ποιο είναι το νόημα; Μπορούμε να διακρίνουμε συμβολικά στοιχεία μέσα στο έργο; Ποιες είναι οι προθέσεις του ζωγράφου; Επιτυγχάνει τον στόχο με βάση τον τίτλο που αποδίδει στο έργο; Με μερικούς από τους τίτλους του Γκίκα παίζω ένα παιχνίδι. Τους χρησιμοποιώ για να φτιάξω ένα μικρό κείμενο. Να τι προκύπτει:

«Μια γυναίκα με πεκινουά βρίσκεται δίπλα σε ένα πεύκο. Βρίσκεται σε έναν άγριο κήπο ή σε ένα σκοτεινό δάσος; Μάλλον, πρόκειται για έναν κήπο στην Ύδρα ή για νύχτα στο λιμάνι της Ύδρας! Το φεγγάρι είναι πάνω από τον λόφο και το τοπίο είναι βροχερό. Τρεις γυναίκες χορεύτριες ταξιδεύουν σε παραθαλάσσιες καμπίνες. Ένας ιερεύς του Ζεν, κάποιοι ινδοί χορευτές και μια κινέζικη όπερα βρίσκονται κρυμμένοι σε θάμνους στην Κέρκυρα. Τα δίχτυα στην αμμουδιά, οι ελιές στην Κέρκυρα και ένας χαρταετός στην ταράτσα είναι το σκηνικό του ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ…»

video

Στην έκθεση μπορείτε να δείτε και τρία γλυπτά του Γκίκα (Ο Ηρακλής και η ΛερναίαΎδρα-1949, Οδυσσέας-1948 και Χορεύτρια-1948). Τα υλικά και οι τεχνικές του είναι λάδι σε ξύλο ή ψευδάργυρο, ακουαρέλες ,τέμπερες, μολύβια και κάρβουνα σε χαρτί, μελάνια αραιωμένα σε χαρτί. Ο Ν. Χατζηκυριάκος Γκίκας γεννιέται στην Αθήνα το 1906. Έχει για δάσκαλό του τον Κωνσταντίνο Παρθένη. Στο ενεργητικό του έχει πενήντα ατομικές εκθέσεις, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Στα έργα του διακρίνουμε κυβιστικές επιρροές. Το φως και η αρχιτεκτονική της Ελλάδας είναι σταθερές πηγές έμπνευσης. Το 1937 εκδίδει μαζί με τον Πικιώνη, τον Παπατσώνη και τον Καραντινό το πρωτοποριακό περιοδικό “Το Τρίτο Μάτι”. Σχεδιάζει σκηνικά και κοστούμια για παραστάσεις και γράφει άρθρα και μελέτες για την Αρχιτεκτονική και την Τέχνη. Διατελεί καθηγητής ζωγραφικής στο Πολυτεχνείο. Πεθαίνει στην Αθήνα το 1994.

Κυριακή, Νοεμβρίου 16, 2008

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΕΣ ΣΤΟΝ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΕΜΦΥΛΙΟ ΠΟΛΕΜΟ

O Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος* διήρκεσε από το 1936 μέχρι το 1939 και συσπείρωσε τους μεγαλύτερους συγγραφείς και δημοσιογράφους. Διηγήματα, ρεπορτάζ, φυλλάδια, αφίσες ,μυθιστορήματα, ταινίες και φωτογραφίες δημιουργήθηκαν με αφορμή έναν πόλεμο που στοίχισε την ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Σε συνέντευξή του στον FELIX LORREIRA (8 Αυγούστου 1936) ο φασίστας Φράνκο λέει πως από το 1931 υπάρχει ένας διαρκής εμφύλιος ανάμεσα στους αναρχικούς, μαρξιστές και σε όλους αυτούς που πιστεύουν στις αξίες της τάξης, της ασφάλειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και της θρησκείας. Αυτός ο σιχαμένος ηθικολόγος μιλάει για έλλειψη σεβασμού στη ζωή και κατηγορεί τους μαρξιστές πως κρατούν αποκλεισμένη την Μαδρίτη και δολοφονούν γυναίκες ,παιδιά και ανθρώπους που το μόνο τους λάθος είναι ότι κατέχουν ιδιοκτησία. Ο παρασημοφορεμένος Φρανθίσκο Φράνκο έχει ήδη δώσει το σύνθημα για τον αιματοβαμμένο εμφύλιο σπαραγμό στην Ισπανία. Είναι αυτός ο πόλεμος που συνεγείρει τις συνειδήσεις προοδευτικών ανθρώπων. Περίπου 30 χιλιάδες άνθρωποι εκείνη την περίοδο θεωρούν την Ισπανία το κέντρο του κόσμου. Προέρχονται από πενήντα χώρες και περίπου δέκα χιλιάδες από αυτούς θα χάσουν τη ζωή τους στην υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και δικαιοσύνης. Μέσα σε αυτούς τους 30 χιλιάδες βρίσκονται μεγάλοι λογοτέχνες και δημοσιογράφοι. Από την Ελλάδα ο Νίκος Καζαντζάκης «λυπάται και πονά για την νέα πληγή του κόσμου, την Ισπανία». Στις 18 Οκτωβρίου 1936 ο Καζαντζάκης φτάνει με πλοίο από την Λισσαβόνα στην Ισπανία. Ο Αιμίλιος Χουρμούζιος, αρχισυντάκτης της εφημερίδας Καθημερινή, του ανανεώνει την δημοσιογραφική ταυτότητα και του ζητά να καλύψει τα γεγονότα στην Ιβηρική χερσόνησο. Ο Καζαντζάκης αψηφά τους κινδύνους, εφοδιάζεται με τα απαραίτητα ταξιδιωτικά έγγραφα και φεύγει. Στην Ισπανία επισκέπτεται το βομβαρδισμένο Τολέδο και το σπίτι του Ελ Γκρέκο. Αφηγείται συγκινημένος το περιεχόμενο από το γράμμα της Κάρμεν Πόπεθ στον άντρα της που πολεμά. Η γυναίκα γράφει πως του στέλνει ένα μάλλινο γιλέκο και δυο ζευγάρια κάλτσες. Ακόμα του στέλνει γλυκό νεράτζι και τον παρακαλεί να μην αρρωστήσει γιατί πίσω τον περιμένει η κόρη τους. Το γράμμα είναι κόκκινο από το αίμα! Ο άντρας λαμβάνει το γράμμα αλλά χάνει τη ζωή του. Ο Καζαντζάκης βρίσκει τον φιλόσοφο Μιγκέλ ντε Ουναμούνο και του παίρνει συνέντευξη. Ο φιλόσοφος κατακεραυνώνει τους νέους που μισούν το πνεύμα. Αποδίδει τις αιτίες του ισπανικού εμφυλίου στους «ντεσεσπεράδος» συμπατριώτες του που «έχουν χάσει την πίστη τους και για αυτό κυριεύονται από λύσσα». Ο φιλόσοφος ζει σε συνθήκες αφόρητης μοναξιάς. Τα λόγια του απευθύνονται σε όλους: «Θα νικήσετε αλλά δεν θα πείσετε». Ο Ουναμούνο συνεχίζει να συνομιλεί με τον Καζαντζάκη: «Το πρόσωπο της αλήθειας είναι τρομερό», «η Παλιά Διαθήκη γράφει ότι ο άνθρωπος που κοιτάζει κατά πρόσωπο τον θεό πεθαίνει», «ο κακομοίρης λαός έχει ανάγκη από τον μύθο, την πλάνη, την απάτη για να ζει με δύναμη και κέφι». Ο φιλόσοφος είναι αληθινός καταπέλτης. Λίγες εβδομάδες αργότερα πεθαίνει. Ο Καζαντζάκης νιώθει το χρέος να αποδώσει πιστά τα τελευταία λόγια. Η συνέντευξη είναι κατά κάποιο τρόπο ένας φόρος τιμής και ένα μνημόσυνο στον Μιγκέλ ντε Ουναμούνο.

video

Στην Ισπανία καταφθάνει ο Μάριο Νέβες ,ένας νεαρός ρεπόρτερ που μεταδίδει πρώτος την είδηση της φρικιαστικής σφαγής στο Μπανταχόθ. Η φωτογραφία με τα στοιβαγμένα πτώματα σε τάφρο, στα περίχωρα του Μπανταχόθ, δείχνει την απαξία της ανθρώπινης ζωής (Αύγουστος 1936). Ο Τζέυ Άλλεν είναι ένας ξένος ανταποκριτής με την καλύτερη ενημέρωση για τον Ισπανικό Εμφύλιο. Είναι ο πρώτος που μιλάει με τον Φράνκο και ένας απ' τους τελευταίους με τον Χοσέ Αντόνιο. Γράφει για τους Μαροκινούς και στασιαστές λεγεωνάριους του Φράνκο και για τους 4000 νεκρούς. Δεν ωραιοποιεί τίποτα, δεν συγκαλύπτει. Η έντονη μυρωδιά του αίματος δεν τον αφήνει να κοιμηθεί. Ο Πιερ Βαν Πλάσσεν είναι ένας δημοσιογράφος που προσχωρεί στην μεραρχία του Ντουρρούτι*. Ο μηχανολόγος από την Λεόν, Ντουρρούτι, είναι εκείνη την εποχή εκπρόσωπος συνδικαλιστικής οργάνωσης με 2.000.000 μέλη και ένας μεγάλος μύθος. Όλοι έχουν να πουν έναν καλό λόγο και όλοι τον θεωρούν αξιοθαύμαστο για τη δράση και την προσφορά του. Ο δημοσιογράφος Πλάσσεν καταφέρνει να του πάρει συνέντευξη και μιλάει για έναν «άντρα ψηλό, μελαχρινό, με φωτεινό πρόσωπο, με αραβικά ίχνη στα χαρακτηριστικά .Ο Ντουρρούτι είναι γιος φτωχού αγρότη που εντυπωσιάζει τον δημοσιογράφο με τον «λαρυγγικό και σπινθηροβόλο λόγο του». Η κηδεία του Ντουρρούτι στην Βαρκελώνη μετατρέπεται σε μια μαχητική και εντυπωσιακή διαδήλωση. Χάρη στον δημοσιογράφο Χάρολντ Καρντόζο μαθαίνουμε για τον άθλο Αλκάθαρ και για την περίπτωση του συνταγματάρχη Μοσκαρντό .Ο συνταγματάρχης ,πιστός στα ιδεώδη του Φράνκο, απαρνιέται μέχρι και τον ίδιο του τον γιο που είναι αιχμάλωτος. Από το τηλέφωνο ο συνταγματάρχης επικοινωνεί με το γιο του και του ζητάει να φωνάξει «ζήτω η Ισπανία, ζήτω ο βασιλεύς Χριστός» και έπειτα τον προτρέπει να πεθάνει σαν ήρωας γιατί αυτό θα έπραττε κι ο ίδιος! Ο πορτογάλος δημοσιογράφος,Αρτούρ Πορτέλα, δεν αποσιωπά την σκληρότητα που επιδεικνύει η στρατιά της Αφρικής. Ο μοναχικός αεροπόρος Σεντ Εξιπερύ φτάνει στην Ισπανία τον Αύγουστο του 1936. Στις πρώτες του εντυπώσεις αναφέρει πως οι δημοκρατικές δυνάμεις «δεν μοιάζουν να πολεμούν εναντίον ενός εχθρού αλλά μιας επιδημίας». Ο Μιχαήλ Κολτσώφ είναι δημοσιογράφος της Pravda που στις ανταποκρίσεις του αναφέρεται στον αποτυχημένο αγώνα των δημοκρατικών δυνάμεων να κάνουν την Ισπανία « τάφο του φασισμού» και για την χλιαρή υποστήριξη της Ρωσίας στον αγώνα αυτό. Ο ανταποκριτής Τζωρτζ Όργουελ δέχεται μια σφαίρα στον αυχένα που του αχρηστεύει μία φωνητική χορδή. Ο Χάρολντ Φίλμπυ εκμεταλλεύεται την δημοσιογραφική του ιδιότητα και λειτουργεί ως κατάσκοπος των Ρώσων. Για τον δημοσιογράφο Χιούζ η Ισπανία αποτελεί πηγή έμπνευσης για τα ποιήματά του. Πέρα από τα ρεπορτάζ που γράφει μεταφράζει και Λόρκα. Καρπός της παραμονής στην Ισπανία είναι για την Βιρτζίνια Κόουλς το βιβλίο «Γυρεύοντας μπελάδες». Η Μάρθα Γκέλχορν υπήρξε η τρίτη γυναίκα του Χεμινγουέι. Ο αυτόχειρας συγγραφέας την είχε γνωρίσει στην Μαδρίτη, στο ξενοδοχείο Φλόριντα, «ανάμεσα σε πουτάνες, καπνό και πολιτικούς κομισάριους που μπαινοβγαίνουν εκεί». Το ξενοδοχείο Φλόριντα ήταν την περίοδο του Ισπανικού εμφυλίου ένα θερμοκήπιο δημοσιογράφων που έστελναν τις ανταποκρίσεις τους στις εφημερίδες. Ξένοι επισκέπτες, τυχοδιώκτες και ποιητές μπορούσαν να κάνουν στο ξενοδοχείο μπάνιο με ζεστό νερό!!! Ο Τζον Ντον Πάσσος επισκέπτεται την Ισπανία για να γυρίσει ντοκυμαντέρ. Δεν το κάνει! Μαλώνει με τον Χεμινγουέι και φεύγει αηδιασμένος από τους τόσους νεκρούς του εμφυλίου. Ο Τζέφρευ Κοξ (1910-2008) παραλίγο να χάσει τη ζωή του ασκώντας το δημοσιογραφικό του επάγγελμα .Στην Ισπανία τον καιρό του εμφυλίου φτάνει ένας από τους μεγαλύτερους Πολωνούς δημοσιογράφους, ο Ξαβερύ Προυζύνσκι. Το 1936 η Ισπανία ήταν ο τόπος και ο χρόνος στον οποίο κάποιος θα έπρεπε να βρίσκεται. Αυτό ισχυρίζεται ο Χέμπερτ Μάθιους. Ο Λουί Ντελαπρέ είναι ένας Γάλλος δημοσιογράφος που διαμαρτύρεται για την συνεργασία του με την εφημερίδα στην οποία δουλεύει. Δεν δημοσιεύονται όλα τα κείμενα που στέλνει από το μέτωπο και αυτό τον εξοργίζει. Αναφέρει χαρακτηριστικά πως «Η σφαγή εκατοντάδων παιδιών στην Ισπανία ενδιαφέρει λιγότερο από έναν αναστεναγμό της κυρίας Σίμπσον». Σκοτώνεται σε αεροπορικό δυστύχημα ,καθώς γυρνάει στην πατρίδα του για να διαμαρτυρηθεί.

Η έκθεση «ΠΟΛΕΜΙΚΟΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΕΣ ΣΤΟΝ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΕΜΦΥΛΙΟ ΠΟΛΕΜΟ», που φιλοξενείται στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης , κάνει τις μολότωφ των αυτοαποκαλούμενων αντιεξουσιαστών να μοιάζουν με στρακαστρούκες (Χαίρε Πάνο Θεοδωρίδη!!!).

* Κάπου 250 Έλληνες εθελοντές πολέμησαν στην Ισπανία. Οι εθνικιστές υποστηρίζονταν από την Φασιστική Ιταλία και την Ναζιστική Γερμανία οι οποίοι προσέφεραν συνεχώς και αδιάλειπτα το καλλίτερο ως τότε πολεμικό υλικό στον κόσμο και πολεμικά σώματα ελίτ , όπως η γερμανική Λεγεώνα Κόνδωρ και τα 'Ιταλικά Εθελοντικά Σώματα' που συχνά ενεργούσαν αυτόνομα στην πρώτη γραμμή του πυρός. Ήταν αυτή ακριβώς η βοήθεια που επέτρεψε στους εθνικιστές να φτάσουν στην τελική νίκη.
Το πολιτικό εύρος των Δημοκρατικών Δυνάμεων ήταν μεγάλο, από Φιλελεύθερους αστούς μέχρι Κομμουνιστές και Αναρχικούς επαναστάτες. Η κύρια δύναμή τους βρισκόταν στις αστικές και βιομηχανικές περιοχές, όπως η Αστούριας και η Καταλωνία, αλλά είχαν επίσης ισχυρά ερείσματα στους ακτήμονες. Μαζί τους τάχτηκαν και η εθνικιστική κυβέρνηση των Βάσκων αυτονομιστών.
Αντίθετα οι Εθνικιστικές Δυνάμεις είχαν περισσότερα ερείσματα στις αγροτικές περιοχές και στις ανώτερες και πλούσιες τάξεις. Βάση τους ήταν και η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία της Ισπανίας αλλά και απλοί κακοποιοί που πολεμούσαν έμισθα.
Αν και ο πόλεμος κράτησε 3 χρόνια, οι βιαιότητες στην χώρα είχαν ξεκινήσει καιρό πριν. Ο αριθμός των θυμάτων είναι αμφισβητήσιμος και κυμαίνεται από 300.000 μέχρι 1.000.000 ανθρώπους. Πολλοί από αυτούς τους θανάτους οφείλονται σε μαζικές εκτελέσεις κατά συντριπτική πλειοψηφία από το στρατό του Φράνκο. Ο πόλεμος άρχισε με τη στάση του Φράνκο και άλλων στρατιωτικών εναντίον της νόμιμης κυβέρνησης με αποτέλεσμα ξεσηκωμούς σε όλη την Ισπανία και τις αποικίες όπου η Δημοκρατικοί εξεγείρονταν εναντίον της Εκκλησίας που την θεωρούσαν φορέα της παλαιάς τάξης πραγμάτων.

Πηγή:Βικιπαίδεια

*(Για τον Ντουρρούτι:http://freepsyche.blogspot.com/2008/03/blog-post_10.html

Παρασκευή, Νοεμβρίου 14, 2008

ΤΖΟΝΑΘΑΝ ΚΟΟΥ

video


Κατάμεστος ο χώρος στον οποίο μίλησε ο Τζόναθαν Κόου-Διεθνής Έκθεση Βιβλίου-Θεσσαλονίκη


(Λίγες σημειώσεις που κράτησα από την ομιλία του)
Επηρεάζεται από τον ωραιότερο ανατόμο της ανθρώπινης ψυχής, Σαμιουέλ Μπέκετ. Ο Κόου θεωρεί πως αυτή η επίδραση είναι καταλυτική για την πνευματική του συγκρότηση. Ακόμα μεγαλύτερη επίδραση έχει πάνω του ένας φίλος του Μπέκετ, ο ξεχασμένος συγγραφέας Μπ. Σ. Τζόνσον. Για αυτόν τον άνθρωπο αφιερώνει 8 χρόνια έρευνας. Στο τέλος της έρευνας ο Κόου γνωρίζει όλες τις πτυχές της προσωπικότητάς του και τότε είναι ακριβώς που τον μισεί.Ο Τζόνσον υπήρξε ένας δύσκολος άνθρωπος που αρνήθηκε να συμβιβαστεί με την ιδέα της σταδιακής απώλειας της ζωτικότητάς του. Βιώνοντας με επώδυνο τρόπο την διαδικασία της γήρανσης αποφασίζει να αυτοκτονήσει στα σαράντα του χρόνια. Αποκαλεί τον Γουόλτερ Μπέντζαμιν ως "δεύτερο εγώ του". Ένας εκδότης του ζητάει να γράψει βιογραφία για τον Μπόγκαρτ και ο συγγραφέας χωρίς χρήματα στην τσέπη του ολοκληρώνει και παραδίδει την βιογραφία μέσα σε τρεις μήνες. Το κοινό που τον διαβάζει είναι διεθνές.Έχει μεγαλύτερη απήχηση εκτός Βρετανίας. Οι Βρετανοί αναγνώστες δεν του δείχνουν προτίμηση επειδή τους θυμίζει τον εαυτό τους. Αντιθέτως, οι αναγνώστες εκτός της Βρετανίας τον προτιμούν για αυτόν ακριβώς τον λόγο που τον απορρίπτουν οι συμπατριώτες του. Στην Βρετανία θεωρείται πολιτικός συγγραφέας και αυτό είναι κάτι που του προκαλεί έκπληξη. Για να γράψει βιβλίο θα πρέπει να έχει μέσα του έντονη την ιδέα του δικού του πολιτισμού. Πηγές της έμπνευσής του αποτελούν το παρελθόν, η μνήμη, οι παλιές αγάπες και τα παλιά πάθη. Γράφει με αφορμή κάποιες ξεθωριασμένες από τον χρόνο εικόνες, που παραμένουν ζωντανές μέσα του. Αυτές τις εικόνες προσπαθεί να συνταιριάξει κατά την διαδικασία της γραφής. Απομονώνεται από την γυναίκα του ,ακούει μουσική και κάθεται για ώρες ολόκληρες ακίνητος στην πολυθρόνα του σπιτιού. Τα κείμενά του είναι οι δυνατές ονειροπολήσεις που ανασύρουν στην επιφάνεια τις εικόνες του ασυνείδητου. Κατά την περίοδο της διακυβέρνησης από την Θάτσερ τα πολιτικά πράγματα και ο "εχθρός" ήταν ξεκάθαρα. Ο Μπλερ δημιούργησε ένα μεγάλο ρεύμα προσδοκιών. Ο ιδεαλιστικός του λόγος εξαπάτησε ψηφοφόρους σαν και τον Τζόναθαν Κόου. Ο συγγραφέας λέει πως ο Μπλερ υπήρξε μια "γλοιώδη περίπτωση" πολιτικού που σκόρπισε την απογοήτευση στον κόσμο που τον πίστεψε.Αυτή η απογοήτευση έγινε εντονότερη και μετά την κοινή στάση που υιοθέτησε η Βρετανία με την Αμερική στον πόλεμο του Ιράκ. Στα βιβλία ο Κόου μιλάει για τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η εξουσία, για τις σχέσεις μεταξύ των γυναικών και για τα αδύναμα παιδιά που δεν διαλέγουν τους γονείς τους και ζουν μια άχαρη ζωή. Χαρακτηρίζει την οικογένεια έναν φασιστικό μηχανισμό, "μια καλοήθη τυραννία". Καθώς περνούν τα χρόνια ο συγγραφέας χάνει την εφηβεία. Η εφηβεία συμβολίζει γι' αυτόν τις άπειρες δυνατότητες που έχει ένας άνθρωπος σε αυτό το στάδιο της ζωής του. Στα βιβλία του προσπαθεί να εκφράσει αυτήν την απώλεια της εφηβείας. Μέσα από αυτήν την έλλειψη ο άνθρωπος κερδίζει σε σιγουριά και σοφία. Αποκτούμε τα πάντα αργά και με πόνο. Επαναλαμβάνουμε το ίδιο λάθος για να μην το ξανακάνουμε. Ο Τζόναθαν Κόου λέει πως είναι ένας ανυπόμονος συγγραφέας. Του αρέσουν τα ταξίδια που είναι αναζωογονητικά.

Κυριακή, Νοεμβρίου 02, 2008

ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΑΪΤΗΣ

video

(Φωτογραφικά ντοκουμέντα από περφόρμανς Γαϊτη στη Θεσσαλονίκη (1981) σε συνεργασία με Γκαλερί ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, ΚΟΧΛΙΑ και το καρναβάλι της Πάτρας).



Ο Γιάννης Γαΐτης γεννιέται στην Αθήνα το 1923. Η καταγωγή του είναι από την Τήνο.Σπουδάζει στην ΑΣΚΤ (1942-44) με καθηγητές τους Κωνσταντίνο Παρθένη και Ιωάννη Φιλιππότη.Το 1947 ο Οδυσσέας Ελύτης μιλάει για την ακατάβλητη ζωτικότητα του ζωγράφου. Συναναστρέφεται με τους Τσίγκο, Μαλτέζο, Κεσσανλή και Τσόκλη. Είναι οι άνθρωποι της γενιάς του και μοιράζεται μαζί τους κοινά ενδιαφέροντα. Από το 1954 μέχρι το 1974 διαμένει στο Παρίσι. Το 1964 επισκέπτεται για πρώτη φορά το νησί της Ίου. Αγαπάει για πάντα την Νιό και το κυκλαδίτικο φως (αυτός είναι και ο λόγος που στην Ίο θα γίνει το Μουσείο για τον ζωγράφο). Δεν μπορεί να μείνει στο Παρίσι και στο μελαγχολικό του φως. Λέει χαρακτηριστικά πως δεν μπορεί να βλέπει τον ήλιο σαν να αντικρίζει τη σελήνη. Μετά από είκοσι χρόνια παραμονής στο εξωτερικό ξαναγυρνά στην Ελλάδα. Κάνει πίνακες ζωγραφικής και ασχολείται με την γλυπτική. Η δημιουργική του ενέργεια διοχετεύεται σε μικρές και μεγάλες κατασκευές με τραπέζια και καρέκλες. Ακόμα, φτιάχνει σκηνικά, κουστούμια υφάσματα, λάβαρα, κουβέρτες και παιχνίδια.


video

Σύμφωνα με την κόρη του, Λορέττα Γαΐτη, τα ανθρωπάκια γίνονται έμμονη ιδέα μετά το έργο «Γιομιστά κεφάλια»-1969. Τα γνωστά ανθρωπάκια δεν είναι «ούτε αθώα, ούτε κακόβουλα». Είναι απρόσωπα. Ο ζωγράφος είναι το αντίθετο όλων αυτών που προσπαθεί να αποδώσει με τα ανθρωπάκια. Η κόρη του δείχνει εντυπωσιασμένη και έκπληκτη από την ανάδυση κρυφών στοιχείων που συναθροίζονται γύρω από το δημιουργικό έργο του πατέρα της. Η Λορέττα Γαΐτη μιλάει για έναν γλυκό και τρυφερό πατέρα που αγαπούσε τους νέους και τις γυναίκες.

Ο Γαΐτης δεν υπήρξε άνθρωπος του λόγου. Δούλευε πάρα πολύ και ήταν πεισματάρης. Η πολιτική του σκέψη ταυτίζεται με αυτήν των κομμουνιστών. Σαν γνήσιος καλλιτέχνης ζει με την αυθορμησία της στιγμής. Είναι «πράος και βίαιος» και η τρυφερότητα του είναι «η τρυφερότητα της φύσης που δεν αποκλείει την ωμότητα». Ο κόσμος του Γαΐτης παλεύει και αγωνιά για την έκφραση και την μορφή του (Ελύτης).

video

Από το 1974 ο Γιάννης Γαΐτης προβλέπει τον θάνατο της κοινωνίας. Αναπαριστά αυτόν τον θάνατο με την χρήση των εικαστικών μέσων που κατέχει καλά . Η μεγάλη και πιο σπουδαία -για μένα- σύνθεση είναι «Ο θάνατος της ζωγραφικής» με τα ανθρωπάκια που συμμετέχουν στην νεκρική πομπή είτε κουβαλώντας το φέρετρο είτε ακολουθώντας την πομπή.Η σύνθεση για την οποία σας μιλώ είναι μια πράξη δημιουργίας που υπερβαίνει το πένθος που προέρχεται από τον θάνατο της κοινωνίας. Κάθε δημιουργία είναι μια υπέρβαση του πένθους. Η νεκρή κοινωνία για τον Γαΐτη δεν είναι άταφη. Αφομοιώνεται εντός του δημιουργικού του έργου και έτσι ο ζωγράφος νιώθει λυτρωμένος. Βλέπει με καθαρά μάτια τους καταναλωτικούς σπασμούς της κοινωνίας μας. Τα μέλη αυτής της κοινωνίας συνιστούν « έναν τέλειο μηχανισμό παραγωγής και κατανάλωσης». Ο άνθρωπος αποπροσωποποιείται και ταυτίζεται με τα προϊόντα. Τα ανθρώπινα τοπία είναι αδιέξοδα. Ο άνθρωπος φτάνει «σε μια μοναξιά που δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει». Παντού κυριαρχεί το ανθρωπάκι. Στα γήπεδα ποδοσφαίρου και στον εργασιακό μας χώρο. Ο Διευθυντής(1970) είναι μια άδεια καρέκλα που περιστοιχίζεται από τα ανθρωπάκια με τα ριγέ κοστούμια. Τα σύγχρονα ανθρωπάκια παρακολουθούν διαλέξεις (κατασκευή από ζωγραφισμένο ξύλο-1973) κάνουν τραμπάλα (κατασκευή από ξύλο και μέταλλο ζωγραφισμένο-1975), δυστροπούν μέσα σε μια πληκτική και ανούσια ομοιομορφία (Ο Δύστροπος ή Όλοι και μόνοι, κατασκευή από ξύλο και μέταλλο ζωγραφισμένο-1969) και γίνονται αρχηγοί που καθοδηγούν άβουλα και υποταγμένα ανθρωπάκια (ο Αρχηγός ή ο Αρχηγός, λάδι σε μουσαμά-1977).


Ο Γιάννης Γαίτης πεθαίνει σε ηλικία 60 ετών( 22 Ιουλίου του 1984) λίγες μέρες μετά τα εγκαίνια της αναδρομικής έκθεσης του έργου του στην Εθνική Πινακοθήκη Αθηνών. Σε ανύποπτο χρόνο εκφράζει την επιθυμία να χρησιμοποιηθεί για την ταφή του το φέρετρο που κοσμεί την σύνθεση, «Ο θάνατος της ζωγραφικής». Η κόρη του δεν το επιτρέπει. Ο ζωγράφος, κατά δήλωση της κόρης του, πεθαίνει ευτυχισμένος. Με την καλλιτεχνική του πορεία και τη συνεπή ιδεολογική του στάση μας διδάσκει να μην γινόμαστε πλήθος και να μην αφήνουμε κανέναν να συνθλίβει την προσωπικότητά μας.

Διάλειμμα για διαφημίσεις…