Κυριακή, Φεβρουαρίου 15, 2009

ΗΛΙΑΣ ΔΕΚΟΥΛΑΚΟΣ*

video

(Η κατεύθυνση αριστερά δείχνει μια γυμνόστηθη και η κατεύθυνση δεξιά ένα τριχωτό αιδοίο. Αυτοί οι δύο πίνακες μου έδωσαν πολλές ιδέες!)


Οι συστοιχίες των δέντρων δεξιά και αριστερά του δρόμου, σε μια μικρή πόλη στα σύνορα Ιταλίας και Ελβετίας, είχαν κλαδευτεί με χειρουργική ακρίβεια. Το μοτίβο του πανομοιότυπου δέντρου επαναλαμβανόταν κατά μήκος του βλέμματός μου. Όλα τα δέντρα ήταν τυποποιημένα ή καλύτερα είχαν "εξαναγκαστεί σε τυποποίηση". Τα ομοιόμορφα αντιληπτικά ερεθίσματα δεν άφηναν περιθώρια στην αυτονόμηση του βλέμματος. Αυτήν την ανθρώπινη επέμβαση στις δεντροστοιχίες για λόγους αισθητικούς ,την είχα εκλάβει ως μπλοκάρισμα της δημιουργικής φαντασίας, της πρωτοτυπίας και του αυτοσχεδιασμού. Τα δέντρα στέκονταν παραταγμένα και παρά φύσιν!

Σήμερα επισκέφτηκα την έκθεση του Ηλία Δεκουλάκου στο Μ.Ι.Ε.Τ. και θυμήθηκα την εικόνα που σας περιέγραψα παραπάνω. Σκόρπια ανθρώπινα μέλη αποσπασμένα από το όλον του σώματος, αντικείμενα, φρούτα όπως αχλάδι και μήλο, όλα αυτά αποτελούν τα σύμβολα που χρησιμοποιεί ο ζωγράφος για να στιγματίσει «τις υπερβολές της διαφήμισης, τα προκλητικά επιτεύγματα της τεχνολογίας, τους μηχανισμούς αλλοτρίωσης που έχουν στενή σχέση με την καθαρώς πολιτική κατάσταση, που βίωνε η Ελλάδα του ‘70». Όλα τα σύμβολα είναι ενταγμένα σε ένα περιβάλλον με αυστηρή αρχιτεκτονική μορφή που υποδηλώνει έναν αυστηρό ορθολογισμό. Ο Ηλίας Δεκουλάκος, στην εκπομπή «Εικαστικά» (ΕΡΤ 1, επιμέλεια Μαρία Καραβία και σκηνοθεσία Γιώργου Εμιρζά, 1984) μιλάει για την κεντρική ιδέα των τριών χώρων αρχιτεκτονικής, που διέπει το έργο του. Αυτοί οι τρεις χώροι αρχιτεκτονικής είναι χώροι ιδεολογίας που έχουν κοινή είσοδο. Από αυτήν την κοινή είσοδο διαπερνά πλήθος καταναλωτικών μηνυμάτων. Η καταναλωτική κουλτούρα διαμορφώνει την αισθητική, το γούστο και την κριτική σκέψη των ανθρώπων. Ζούμε, αυτό θέλει να μας πει ο Δεκουλάκος, σε ένα βίαιο περιβάλλον. Τα ακέφαλα και γυμνά γυναικεία σώματα, οι κατοικίες μας, το αιχμηρό αντικείμενο που απειλεί το στόμα μιας γυναίκας ή το σπαθί που μπήγεται κατάσαρκα στο μήλο, οι σωλήνες με τις φωτοσκιάσεις που μοιάζουν με κάγκελα φυλακής, όλα αυτά αποτελούν μέρη αυτού του βίαιου περιβάλλοντος. Ακόμη και οι ώρες της ξεκούρασης είναι εφιαλτικές. Οι πατούσες των ποδιών ,δυσανάλογες ως προς το μέγεθος του κρεβατιού, είναι παγιδευμένες. Όλα τα αντικείμενα είναι στατικά και μοιάζουν εγκλωβισμένα. Ο Ηλίας Δεκουλάκος λέει: «Η δουλειά μου της πενταετίας 1969-1973 αναφερόταν στα προβλήματα βίας, όπως εμφανίζονταν κάτω από το πολιτικό κλίμα της εποχής, με τους ανάλογους πλαστικούς προβληματισμούς και τις διατυπώσεις. Η δουλειά μου της περιόδου 1974-1978 έρχεται ως εξελικτική συνέχεια της προηγούμενης (πλαστικά- αισθητικά-ιδεολογικά) και αναφέρεται στην αντίθεση της παρεξηγημένης τεχνολογικής ανάπτυξης και της φύσης γενικά. Της τεχνοκρατικής –τεχνολογικής ανάπτυξης , όπως προάγεται, εξουσιάζεται και χρησιμοποιείται (έμμεσα και ελκυστικά, άμεσα και βίαια) από μια οικονομική ιδεολογία, με σκοπό την παγκοσμιοποίηση της κυριαρχίας της».


video




Στην έκθεση υπάρχει και το «Πλαστικό Σύνολο», μια σειρά πινάκων που είχαν παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην γκαλερί ΔΕΣΜΟΣ το 1979. Οι πίνακες ζωγραφικής δεν λειτουργούν ανεξάρτητα ως αυτόνομα ζωγραφικά έργα αλλά χωρίζονται σε τρεις ενότητες. Η Μάρθα Έλλη Χριστόφογλου λέει: Στην πρώτη ενότητα (Παρουσίες) τα δύο στοιχεία –φρούτα και σωλήνες, φύση και τεχνολογία-παρουσιάζονται σε διάφορες σχέσεις μεταξύ τους, σαν να αναμετρούν τις δυνάμεις τους. Στη δεύτερη ενότητα (Έκλειψη) η σύγκρουση των δύο θεμάτων οδηγεί στην προσωρινή εξαφάνιση του μήλου, ενώ στο τρίπτυχο με τίτλο «Λόγος» που κλείνει τη σειρά τα αντίπαλα σύμβολα παρατάσσονται μετωπικά και συμμετρικά, σε ένα είδος στατικής συνύπαρξης. Με το «Πλαστικό Σύνολο» [ο καλλιτέχνης επιτυγχάνει] μια μετάβαση από την άμεση, οργισμένη καταγγελία στην στοχαστική κριτική, από τη «θερμή» αντιμετώπιση ενός ζοφερού παρόντος στην ψυχρή αναγωγική προσέγγιση του ανησυχητικού μέλλοντος.

Πίσω από την λεία και αστραφτερή επιφάνεια των πινάκων υπάρχει η θανατίλα του σύγχρονου πολιτισμού. Οι αληθινά απελπισμένοι επιδεικνύουν την ευγένειά τους με το χιούμορ. Ο Δεκουλάκος μας δείχνει την ευγένεια του καλλιτέχνη μέσα από τα σαρκαστικά στοιχεία της ζωγραφικής του. Ο καλλιτέχνης πέθανε, αλλά το έργο του συνεχίζει να ζει…

*Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1929, με καταγωγή από τη Λάγια της Ανατολικής Μάνης.Το 1956 πήρε το δίπλωμα Ζωγραφικής από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών(ΑΣΚΤ).Δίδαξε στη Σχολή Διακοσμητικών Τεχνών του Αθηναϊκού Τεχνολογικού Ομίλου (Δοξιάδη) από το 1960 ως το 1968 και στη συνέχεια είχε δικό του εργαστήριο ελεύθερων σπουδών ζωγραφικής (1969-1972).Το 1982 εξελέγη τακτικός καθηγητής στην ΑΣΚΤ, θέση από την οποία παραιτήθηκε το 1988, δημοσιοποιώντας τους λόγους γι’αυτή την απόφασή του.Το 1989 εξελέγη ομότιμος καθηγητής της ΑΣΚΤ.Πέθανε το 1998.









3 σχόλια:

Τη 12:36 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger ATHENA είπε...

Η ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΞΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΕΔΟΜΕΝΗ.
ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΜΕΝΕΙ.
ΤΟ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΟΜΩΣ ΓΙΑ ΜΕΝΑ, ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ Ο ΗΛΙΑΣ ΔΕΚΟΥΛΑΚΟΣ ΗΤΑΝ ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΕΖΗΣΕ ΠΙΣΤΟΣ ΣΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ.
ΥΠΗΡΞΕ ΦΙΛΟΣ ΚΑΙ ΜΕΝΤΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΟΛΛΗΤΗΣ ΜΟΥ ΕΞΑΔΕΛΦΗΣ, Η ΜΟΙΡΑ ΘΕΛΗΣΕ ΝΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΝΟΣΟ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΑ ΠΕΘΑΝΟΥΝ ΜΕ ΛΙΓΟΥΣ ΜΗΝΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗ...

 
Τη 9:52 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger ΙΩΑΝΝΗΣ ΞΕΝΙΔΗΣ είπε...

Η αρρώστια είχε σχέση με πάθηση στα πνευμόνια; Σε ρωτάω γιατί τον έβλεπα στο ντοκιμαντέρ με τον αερογράφο, τα ακρυλικά χρώματα και την μάσκα...αν έχεις κάτι παραπάνω να προσθέσεις,θα χαρώ να το ακούσω!

Καληνύχτα, Αθηνά.

 
Τη 2:51 π.μ. , Ο χρήστης Blogger ATHENA είπε...

NAI ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΣΤΟΝ ΠΝΕΥΜΟΝΑ, Ο ΔΙΚΟΣ ΜΑΣ ΗΤΑΝ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΑΠΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑ, ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΝΟΜΙΖΩ ΗΤΑΝ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ, ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΤΑ ΡΩΤΑΣ ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΩΡΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ ΝΑ ΣΚΑΛΙΖΕΙΣ ΠΛΗΓΕΣ...

ΦΙΛΙΑ

 

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα