Σάββατο, Μαρτίου 07, 2009

ΚΩΣΤΑΣ ΑΞΕΛΟΣ*

(Ο φιλόσοφος Κώστας Αξελός στο τέλος της ομιλίας του με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη)



(Αυτά που μπόρεσα να καταλάβω. Ελπίζω στις μικρότερες παρανοήσεις!)

Είναι η δεύτερη φορά που βλέπω τον Κώστα Αξελό. Τον είχα δει πιο ακμαίο , πριν χρόνια στην Θεσσαλονίκη, να απολαμβάνει το τσιγάρο του μετά το πέρας της διάλεξης στο Πανεπιστήμιο. Στην προχθεσινή εκδήλωση που ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ., ο Κώστας Αξελός ζαλίστηκε και παραλίγο να σωριαστεί. Υποβασταζόμενος, αφού άκουσε τις προσφωνήσεις των Σωκράτη Δεληβογιατζή και Αλεξάνδρας Δεληγιώργη, του πρύτανη και του γενικού προξένου της Γαλλίας, ο φιλόσοφος κατευθύνθηκε στο Βήμα για να ξεκινήσει την ομιλία του. Οι πρώτες κουβέντες του κάνουν λόγο για έναν κόσμο ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους τους ανθρώπους. Σε έναν τέτοιο κόσμο δεν υπάρχουν ιδεολογικοί αποκλεισμοί. Ο Αξελός κάνει διαχωρισμό ανάμεσα στο όνομα και τις πράξεις. Χρησιμοποιεί το παράδειγμα του ποτηριού πάνω στο τραπέζι. Το ποτήρι έχει ένα όνομα που του αποδίδουμε αλλά είναι και μια πράξη. Που θα ήταν το ποτήρι αν δεν ήταν αυτή τη στιγμή πάνω στο τραπέζι; Που θα βρισκόταν τώρα το ποτήρι αν δεν ήταν στη συνείδησή μας; Σήμερα, λέει ο Αξελός, ζούμε τον "άλυτο δεσμό ανθρώπων και πραγμάτων". Ο άνθρωπος κυριαρχείται από το μέλλον. Αυτό το μέλλον, ο φιλόσοφος, του δίνει το όνομα "τεχνική". Η τεχνική προηγείται της τεχνολογίας. Το σινεμά είναι η "τεχνική του ονείρου". Η τεχνολογία είναι ένα τεράστιο εγκεφαλικό κατασκεύασμα που δεν είναι πέρα από την τεχνική. Ο κόσμος μας είναι ένα ανοιχτό Όλον που διαστέλλεται όλο και πιο πολύ. Ο Αξελός το ταυτίζει με το τίποτα. Σύμφωνα με τη σκέψη του δεν συναντάμε ποτέ αυτό το Όλον αλλά πάντα τα αποσπάσματά του. Ο χρόνος και ο χώρος μας φανερώνονται πάντα μέσα από αυτά τα αποσπάσματα. Ο φιλόσοφος επιμένει στη χρήση μιας γλώσσας ριζικής και αναστοχαστικής , ενός ποιητικού στοχασμού. Η ποίηση "είναι η ρίζα όλων των επιστημών και εμείς οι άνθρωποι έχουμε την ολέθρια συνήθεια να κάνουμε αυτήν την ποίηση μια ειδικότητα σαν την ανόργανη Φυσική".

Στη συνέχεια της διάλεξης, ο Αξελός κάνει αναφορές στον Ηράκλειτο και στην σπουδαία του ρήση "Ούτε λέει ούτε κρύβει, αλλά μονάχα σημαίνει". Ο Μαρξ είναι κάποιος που καταλαβαίνει εγκαίρως την οικονομική, ψυχολογική και κοινωνική μιζέρια των ανθρώπων αλλά και την αδυναμία να αρθεί αυτή η μιζέρια μέσα από οποιαδήποτε επανάσταση. Ο Νίτσε μιλάει για την εποχή του μηδενός και ο Χάιντεγκερ για την "εποχή της νύχτας". Αυτά τα λαμπρά μυαλά για τα οποία μας μιλάει ο Αξελός, αντικρίζουν πρόωρα την αθλιότητα της ζωής και διανοίγουν με τη σκέψη τους καινούριους δρόμους σε όλους εμάς. Πάνω στη σκέψη του Παρμενίδη, Ηράκλειτου, Πλάτωνα και Αριστοτέλη παίζεται όλη η μοίρα της δυτικοευρωπαϊκής σκέψης. Η εργασία, η θρησκεία, ο μύθος , η γλώσσα, η σκέψη, η πάλη για εξουσία, η πολιτική, η φιλοσοφία, η ποίηση, ο έρωτας και ο θάνατος για την αιωνιότητα και το στιγμιαίο είναι όλα αυτά που μας εξανθρωπίζουν. Η Μεταφυσική και η Φιλοσοφία δεν αποτελούν την τελευταία λέξη της σκέψης. Αυτόματα και αβίαστα επέρχεται μια μη-φιλοσοφική, μη-μεταφυσική αινιγματική σκέψη του ανοίγματος του κόσμου που δεν υπάγεται σε καμμιά αρχή. Αυτό που μας χρειάζεται είναι να ζήσουμε εντός μας τον ρυθμό ενός παλλόμενου κόσμου που ζει και αισθάνεται ποιητικά. Ένας τέτοιος ρυθμός δεν έχει ούτε προοδευτικό ,ούτε αντιδραστικό προσανατολισμό. Ο κόσμος μας δεν πηγαίνει ούτε προς το καλύτερο αλλά ούτε και προς το χειρότερο.

Ο Αξελός είναι ένας φιλόσοφος που υπερασπίζεται τον Ηρακλείτιο λόγο. Διατρανώνει την βαθιά του πίστη στην εξωστρέφεια και δεν φοβάται το Άνοιγμα προς τον Άλλον γιατί βασίζεται πολύ στον εαυτό του.

Το αινιγματικό άνοιγμα στους Άλλους και ο οραματισμός για μια ποιητική γλώσσα είναι από τα πλέον αισιόδοξα στοιχεία της φιλοσοφικής σκέψης του Αξελού.

Μακροημέρευση, Κώστα Αξελέ! Ό, τι μπορούσες να κάνεις, το έκανες!

Ο κόσμος που παραβρέθηκε στο κτίριο της Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής. Μέσα ακούγονταν τα λόγια του Αξελού αλλά και οι κρότοι από τα δακρυγόνα των αστυνομικών που καταδίωκαν άτομα που συμμετείχαν στην πορεία-διαμαρτυρία για την επίθεση στο στέκι μεταναστών στην Αθήνα.

(Για την εκδήλωση μπορείτε να δείτε και εδώ:

http://argos.wordpress.com/2009/03/06/axelos/)

*
O Kώστας Aξελός γεννήθηκε στις 26 Ιουνίου 1924 στην Αθήνα. Παράλληλα με τις ελληνικές γυμνασιακές του σπουδές παρακολούθησε μαθήματα στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών και στη Γερμανική Σχολή. Καθώς η ονομαζόμενη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών δεν παρείχε ικανοποιητική διδασκαλία της φιλοσοφίας, γράφτηκε στη Νομική, αλλά ο πόλεμος τον έστρεψε προς την πολιτική: κατά τη διάρκεια της γερμανο-ιταλικής κατοχής πήρε ενεργό μέρος στην Αντίσταση και ακολούθως στον εμφύλιο -στον οποίο είχαν στρατιωτικά εμπλακεί και οι Aγγλοι- ως οργανωτής, δημοσιογράφος και θεωρητικός του κομμουνιστικού κινήματος (1941-1945).
Το ΚΚΕ τον διέγραψε από τις τάξεις του και ένα κυβερνητικό στρατοδικείο τον καταδίκασε σε θάνατο. Στο Παρίσι εγκαταστάθηκε στα τέλη του 1945. Σπούδασε φιλοσοφία στη Σορβόννη. Από το 1950 ως το 1957 εργάσθηκε ως ερευνητής στο C.N.R.S. (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας), στο φιλοσοφικό τμήμα. Κατόπιν συνέχισε την ερευνητική του εργασία για τις δύο διδακτορικές του διατριβές στην Εcole Pratique des Hautes studes (Πρακτική Σχολή Ανωτάτων Σπουδών) ως το 1959. Από το 1962 ως το 1973 δίδαξε φιλοσοφία στη Σορβόννη.
Δημοσίευσε (ελληνικά στην αρχή και ακολούθως γαλλικά κατά κύριο λόγο, αλλά και γερμανικά) σειρά βιβλίων που έχουν μεταφραστεί σε δεκαέξι γλώσσες. Δίνει διαλέξεις σε όλον τον κόσμο. Το μεγαλύτερο μέρος των κειμένων και των διαλέξεών του έχει περιληφθεί στα βιβλία του. Ανατρέχοντας στην ποιητική σκέψη του Ηράκλειτου, και πέρα από τον Μαρξ και τον Χάιντεγκερ, προσπαθεί να προωθήσει, ανιχνεύοντας τον ορίζοντα της περιπλάνησης, μια καινούργια σκέψη του παιχνιδιού της αποσπασματικής ολότητας, σκέψη ιστορική και συστηματική, ανοιχτή και πολυδιάστατη, ερωτηματική και πλανητική, που αντιμετωπίζει το διακύβευμα της εποχής της τεχνικής. Ο Κόσμος, που γίνεται μετά το 1984 ο κόσμος, παραμένει το πρόβλημα, μάλλον το ερώτημα, στο οποίο επικεντρώνεται η σκέψη του, άρρηκτα συνδεδεμένη με την ατομική και την ιστορικοπαγκόσμια εμπειρία: οι διαφορετικές του εξουσίες και οι σχέσεις μας μαζί του τίθενται υπό ερώτηση. Πέρα από το κλείσιμο, προτείνεται ένα άνοιγμα.

(Πηγή: Εκδ.Καστανιώτη)

1 σχόλια:

Τη 11:15 μ.μ. , Ο χρήστης Anonymous Μάλλιος Παντελής είπε...

Ξεχνάς τη συμμετοχή στην κατοχή και των βουλγάρων, συμμάχων στον άξονα.

 

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα