Παρασκευή, Φεβρουαρίου 27, 2009

ΠΑΝΟΣ ΘΑΣΙΤΗΣ*

video



Στην τιμητική εκδήλωση για τον Πάνο Θασίτη έχουν προσκληθεί από τον “Φιλόλογο” ο Μάρκος Μέσκος, η Παυλίνα Νάσιουτζικ, ο Γιώργος Αναστασιάδης και, τέλος, ο Μιχάλης Μπακογιάννης. Η εκδήλωση γίνεται στις 23 Φεβρουαρίου 2009 στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Ο Μάρκος Μέσκος μας μιλάει για το στερνό ανθολόγιο που επιμελείται ο ίδιος ο ποιητής και συνοδεύει το τεύχος 13 του περιοδικού Παρατηρητής (1989-1990).Το αυτοανθολόγιο είναι ένα μικρό βιβλιαράκι που περιλαμβάνει 24 ποιήματα αντιπροσωπευτικά της ποιητικής πορείας του Θασίτη. Σε μια παράγραφο-λέει ο Μέσκος- του προλογικού σημειώματος ο ποιητής παραδέχεται πως κάποιος άλλος αναγνώστης ή κριτικός θα μπορούσε να ανθολογήσει περισσότερα ή λιγότερα ποιήματα ή και κανένα , με την σχεδόν απειλητική επισήμανση πως για το τελευταίο δεν αστειεύεται!. Ο Μέσκος χαρακτηρίζει τον Πάνο Θασίτη «αυστηρό κριτή». Η δική του ανάγνωση για το ανθολόγιο είναι πως «πέρα από κάθε ύψος αρχίζει ένα νέο ύψος μια νέα απελπισία». Ο Θασίτης υπήρξε αμετακίνητος στην βασική αρχή να προμηθεύεται το υλικό της ποίησης από τα βιώματα και τις συγκινήσεις .Μέσα από τον δοκιμιακό του λόγο αναδύεται η «τραγική αντιφατικότητα της εποχής, η αγωνιώδης και συχνά αδιέξοδη προοπτική της, η άρνηση να επαναπαυτεί σε οποιαδήποτε αυταπάτη, η κατεστραμμένη αφέλειά της καθώς θέλει να ξέρει και όχι να φαντάζεται και τέλος, η βαριά καταπίεση από έναν παντοδύναμο αντικειμενισμό».Όλα αυτά δημιουργούν για την ποίηση ένα πρόβλημα ουσίας και μορφής. Ο προσωπικός χώρος και χρόνος του Θασίτη, συνεχίζει ο Μέσκος, διαποτίζονται από την ιστορική και κοινωνική μνήμη, οι προσωπικές καταστάσεις αντανακλούν τις γενικές καταστάσεις. Παντού αδιέξοδη απελπισία, ζόφος και τραγικά γεγονότα στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Η γενική αίσθηση είναι βαριά και το ναρκοπέδιο είναι πυκνό. Κατοχή, φυλακές, εξορίες και εμφύλιος μιλούν με τα δικά του λόγια. Οι φίλοι του τον συμπληρώνουν και του αποκρίνονται τίμια. Και οι φίλοι του ήταν σπουδαίοι και σημαντικοί: ο Κλείτος Κύρου, ο Μανόλης Αναγνωστάκης αντέχουν σε μια μεγάλη συντροφιά που ευεργετεί με «τα λόγια που πολλαπλασιάζουν τα λόγια» τη πνευματική ζωή της Θεσσαλονίκης. Είναι η τριάδα που μεταγγίζει «το αίμα από γενιά σε γενιά». «Ό,τι χάθηκε θα ξαναγίνει ολόκληρο στην αγκαλιά των θεών». Ο Πάνος Θασίτης «πλήρης από το χρέος των ημερών» δηλώνει παρών στο προσκλητήριο των αξιοπρεπών ηττημένων. Σαν όλους τους νικημένους είναι «κουρασμένος και κουραστικός» στην πόλη των ποιητών. Τα ανεξίτηλα κείμενά του γίνονται γνώση και συνείδηση και « ο Απρίλης προαναγγέλλει τον επαναστατημένο Μάη». Μέχρι τότε έχουμε να διανύσουμε έναν ολόκληρο Μάρτιο…

Καλή Άνοιξη σ’ όλους!

Υ.Γ. Πόσο ανθεκτικός είναι ο μύθος της Θεσσαλονίκης σαν «πόλη των ποιητών;». Ο Πάνος θεοδωρίδης είναι από τους ελάχιστους που θα μπορούσαν να μας απαντήσουν!



*Γεννημένος το 1923 στο Μόλυβο της Λέσβου, ο Πάνος Θασίτης - ένας από τους εκπροσώπους της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς αλλά και της λεγόμενης λογοτεχνικής «Γενιάς της Ηττας», ζούσε στη Θεσσαλονίκη από το 1930.

Σπούδασε στη Νομική σχολή του ΑΠΘ και εργάστηκε ως δικηγόρος.

Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1951 με την έκδοση της ποιητικής συλλογής «Δίχως Κιβωτό», ενώ το 1957 ακολούθησε η συλλογή «Πράγματα». Ακολούθησαν οι εκδόσεις του «Πράγματα 2- Αριθμοί» το 1962, «Εκατόνησος» το 1971, «Ελεεινόν θέατρον» το 1980 και «Σχιστολιθικά» το 1983.

Δοκίμια και κριτικά σχόλια έγραψε στο λογοτεχνικό περιοδικό «Νέα Πορεία» (με το ψευδώνυμο Βασίλης Νησιώτης) καθώς και στο περιοδικό «Κριτική» (του φίλου και συνοδοιπόρου του στην ποίηση Μανόλη Αναγνωστάκη) από το 1959 ως το 1961.

(Από εφημερίδα καθημερινή, 21-8-2008)




Τρίτη, Φεβρουαρίου 24, 2009

ΦΑΚΕΛΟΣ: ΕΝΗΛΙΚΙΩΣΗ

Η μητέρα της 13χρονης Χάνα είναι εξοικειωμένη με την ιδέα του θανάτου.Υπήρξε νοσηλεύτρια σε θαλάμους εντατικής θεραπείας. Η πρώην εργασία της την βοηθάει να καταλάβει πολύ καλά την ψυχολογία ενός ανθρώπου που ξέρει πως πεθαίνει. Τώρα, το σπίτι αυτής της γυναίκας γίνεται μονάδα εντατικής θεραπείας. Στο σπίτι δεν γίνονται πολλαπλές επεμβάσεις ούτε χορηγούνται ισχυρά φάρμακα. Aυτά τα βιώνει η κόρη της Χάνα από τα τέσσερα χρόνια. Από τότε έχει διαγνωσθεί πως πάσχει από λευχαιμία. Εδώ και 9 χρόνια η Χάνα μπαινοβγαίνει στα νοσοκομεία για εγχειρίσεις που παρατείνουν τη ζωή της. Λαμβάνει ισχυρά φάρμακα που της έχουν προκαλέσει μυοκαρδιοπάθεια, δηλαδή μια τρύπα στην καρδιά. Η Χάνα νιώθει πολύ κουρασμένη. Ο πόνος την έχει ενηλικιώσει προώρως. Οι γιατροί της δίνουν λίγες εβδομάδες ζωής και η Χάνα το γνωρίζει πολύ καλά. Διεκδικεί το δικαίωμά της να πεθάνει με τον τρόπο που αυτή θέλει. Εκφράζει την επιθυμία της να διακόψει την θεραπεία και να ζήσει το υπόλοιπο της ζωής της στο σπίτι με τους γονείς της. Η δικαστική εξουσία δεν την αντιμετωπίζει ως ενήλικη καθώς ένα κορίτσι, μόλις 13 χρονών, δεν μπορεί να αποφασίζει για την διακοπή της θεραπείας. Η Χάνα επιμένει στην απόφασή της και έχει τη συμπαράσταση και την κατανόηση των γονιών της. Μπροστά στην ισχυρή της θέληση όλοι οπισθοχωρούν. Η Χάνα είναι άκρως συνειδητοποιημένη και κερδίζει αυτό που θέλει. Στις τελευταίες της στιγμές δείχνει εγκαρτέρηση για το μοιραίο και πραότητα που εντυπωσιάζει.Τελευταία της επιθυμία είναι ένα ταξίδι στην Eurodisney.

Οι βρετανοί νιώθουν πολύ κοντά με τους Αμερικανούς. Χαριτολογώντας, λένε πως τους χωρίζει μια λίμνη δηλαδή ο Ατλαντικός Ωκεανός. Σας παρακαλώ να συγκρίνετε τους δύο τύπους "ενηλικίωσης". Από την μία η Χάνα και από την άλλη το ενδεκάχρονο αγόρι που διέπραξε το διπλό φονικό στην Πενσυλβάνια.

[Την είδηση για την Χάνα την διάβασα στην Σαββατιάτικη Ελευθεροτυπία, "Φάκελος Ευθανασία"- 21/2/2009]

Κυριακή, Φεβρουαρίου 22, 2009

ΣΚΟΠΕΥΣΑΤΕ,ΠΥΡ!!!

"Όταν οι γονείς γίνονται παιδιά, τα παιδιά γίνονται γονείς"
Ευγένιος Αρανίτσης

Είναι αυτό που λέμε "παιδί χωρισμένων γονιών". Απ' όσο καταλαβαίνω στο τηλεοπτικό ρεπορτάζ, ο πατέρας έχει αναλάβει την επιμέλεια και των δύο παιδιών του. Ένα αγόρι έντεκα χρονών, ένα κοριτσάκι εφτά χρονών, ο πατέρας και η φιλενάδα του αποτελούν την καινούρια σύνθεση της οικογένειας. Η σχέση του πατέρα με την μητριά των παιδιών είναι σοβαρή. Η γυναίκα είναι έγκυος, αν άκουσα καλά, στον τέταρτο μήνα. Το ενδεκάχρονο αγόρι δε συμφωνεί με τις επιλογές του πατέρα του. Την γυναίκα την θεωρεί ξένο σώμα στην οικογένεια. Η γυναίκα φαίνεται να υποτιμά το αγόρι. Ο πατέρας παίρνει συχνά τον ενδεκάχρονο γιο του για σκοποβολή. Οι πρώτες πληροφορίες λένε πως το παιδί κατέχει όπλο που έχει αγοράσει με την συγκατάθεση του πατέρα του και αυτό επειδή στην Πενσυλβάνια των Η.Π.Α. τα παιδιά έχουν παιχνίδια-όπλα που είναι αληθινά και όχι ψεύτικα! Ένα τέτοιο αληθινό όπλο χρησιμοποιεί ο γιος για να σκοπεύσει την εγκυμονούσα μητριά του, καθώς κοιμάται. Μετά τη διάπραξη του διπλού εγκλήματος φεύγει ατάραχος για το σχολείο!


Η δύσμοιρη γυναίκα δεν ζυγίζει καλά την κατάσταση και πληρώνει με την ζωή της την αμέλεια να αντιμετωπίσει τον 11χρονο ως ισότιμο και ενήλικο(!!!) μέλος της οικογένειας. Αφού δεν πρόλαβε να το κάνει αυτή, θα το κάνουν οι εκπρόσωποι της δικαστικής εξουσίας που δηλώνουν, εμφανώς σοκαρισμένοι και αμήχανοι, πως ο 11χρονος θα δικαστεί ως ενήλικας...

Πέμπτη, Φεβρουαρίου 19, 2009

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ

Οι λίμνες στερεύουν. Πολυάριθμοι ζωντανοί οργανισμοί αργοπεθαίνουν στους ωκεανούς.Τα ποτάμια είναι γεμάτα από λύματα.Το πόσιμο νερό θα αποτελεί αιτία πολέμου για τις μελλοντικές γενιές.Το φαγητό, λένε οι προπαγανδιστές των μεταλλαγμένων, δεν μπορεί να θρέψει τον παγκόσμιο πληθυσμό που έχει διπλασιαστεί από το 1960.Τα ασφαλιστικά ταμεία καταρρέουν και οι άνθρωποι αισθάνονται πως θα πεθάνουν προτού προλάβουν να χαρούν τις πενιχρές συντάξεις τους. Οι διαπροσωπικές σχέσεις δομούνται σε ένα άκρως εγωπαθές περιβάλλον και η αλληλεγγύη είναι μια άγνωστη λέξη για τους πολλούς. Οι κλοπές, η σεξουαλική κακοποίηση και οι ανθρωποκτονίες αυξάνονται δραματικά. Η τηλεόραση αποβλακώνει. Ο καρκίνος και οι άλλες αρρώστιες θερίζουν τις ζωές των ανθρώπων.

Θα μπορούσα να συνεχίσω και με άλλες καταστάσεις που θα σας μαύριζαν την ψυχή.Τα μηνύματα που λαμβάνουμε όλοι μας είναι καταθλιπτικά. Καταστροφολογούμε και αισθανόμαστε αδύναμοι να αντιδράσουμε. Μπροστά στην προοπτική της γενικευμένης καταστροφής ΔΕΝ ΜΑΣ ΚΑΙΓΕΤΑΙ ΚΑΡΦΙ! Έχω ξαναμιλήσει για τους αξιωματικούς των Ες Ες που "διασκέδαζαν μέχρι θανάτου" κατά την είσοδο των συμμαχικών στρατευμάτων στο Βερολίνο. Ο Κωστής Παπαγιώργης μας επισημαίνει το παράδοξο των ανθρώπων να σπαταλούν με μανία τα ληξιπρόθεσμα αγαθά αυτής της ζωής. Στο αφιέρωμα για τον Μαξ Φρις (Βιβλιοθήκη-29-8-2008) η Κατερίνα Σχινά γράφει: "Γιατί ακόμη και η μεγαλύτερη καταστροφή δεν μπορεί να αλλάξει την ανθρώπινη φύση , υποστηρίζει ο Φρις. Η προσδοκία ότι η συνειδητοποίηση της φρίκης του πολέμου θα μεταμόρφωνε τις κοινωνίες δεν ήταν παρά μια ψευδαίσθηση".

Σε μια αφίσα με οικολογικό περιεχόμενο διαβάζω: "Η γη πεθαίνει, κάνε κάτι". Η εμπειρία της ζωής μας δείχνει πως αυτή η προτροπή είναι ανώφελη και ελάχιστα επιδραστική. Ο πλανήτης μας πεθαίνει και σε εμάς έλαχε να του δώσουμε την χαριστική βολή. Στις χαριστικές βολές είμαστε μ ά ν α...

Κυριακή, Φεβρουαρίου 15, 2009

ΗΛΙΑΣ ΔΕΚΟΥΛΑΚΟΣ*

video

(Η κατεύθυνση αριστερά δείχνει μια γυμνόστηθη και η κατεύθυνση δεξιά ένα τριχωτό αιδοίο. Αυτοί οι δύο πίνακες μου έδωσαν πολλές ιδέες!)


Οι συστοιχίες των δέντρων δεξιά και αριστερά του δρόμου, σε μια μικρή πόλη στα σύνορα Ιταλίας και Ελβετίας, είχαν κλαδευτεί με χειρουργική ακρίβεια. Το μοτίβο του πανομοιότυπου δέντρου επαναλαμβανόταν κατά μήκος του βλέμματός μου. Όλα τα δέντρα ήταν τυποποιημένα ή καλύτερα είχαν "εξαναγκαστεί σε τυποποίηση". Τα ομοιόμορφα αντιληπτικά ερεθίσματα δεν άφηναν περιθώρια στην αυτονόμηση του βλέμματος. Αυτήν την ανθρώπινη επέμβαση στις δεντροστοιχίες για λόγους αισθητικούς ,την είχα εκλάβει ως μπλοκάρισμα της δημιουργικής φαντασίας, της πρωτοτυπίας και του αυτοσχεδιασμού. Τα δέντρα στέκονταν παραταγμένα και παρά φύσιν!

Σήμερα επισκέφτηκα την έκθεση του Ηλία Δεκουλάκου στο Μ.Ι.Ε.Τ. και θυμήθηκα την εικόνα που σας περιέγραψα παραπάνω. Σκόρπια ανθρώπινα μέλη αποσπασμένα από το όλον του σώματος, αντικείμενα, φρούτα όπως αχλάδι και μήλο, όλα αυτά αποτελούν τα σύμβολα που χρησιμοποιεί ο ζωγράφος για να στιγματίσει «τις υπερβολές της διαφήμισης, τα προκλητικά επιτεύγματα της τεχνολογίας, τους μηχανισμούς αλλοτρίωσης που έχουν στενή σχέση με την καθαρώς πολιτική κατάσταση, που βίωνε η Ελλάδα του ‘70». Όλα τα σύμβολα είναι ενταγμένα σε ένα περιβάλλον με αυστηρή αρχιτεκτονική μορφή που υποδηλώνει έναν αυστηρό ορθολογισμό. Ο Ηλίας Δεκουλάκος, στην εκπομπή «Εικαστικά» (ΕΡΤ 1, επιμέλεια Μαρία Καραβία και σκηνοθεσία Γιώργου Εμιρζά, 1984) μιλάει για την κεντρική ιδέα των τριών χώρων αρχιτεκτονικής, που διέπει το έργο του. Αυτοί οι τρεις χώροι αρχιτεκτονικής είναι χώροι ιδεολογίας που έχουν κοινή είσοδο. Από αυτήν την κοινή είσοδο διαπερνά πλήθος καταναλωτικών μηνυμάτων. Η καταναλωτική κουλτούρα διαμορφώνει την αισθητική, το γούστο και την κριτική σκέψη των ανθρώπων. Ζούμε, αυτό θέλει να μας πει ο Δεκουλάκος, σε ένα βίαιο περιβάλλον. Τα ακέφαλα και γυμνά γυναικεία σώματα, οι κατοικίες μας, το αιχμηρό αντικείμενο που απειλεί το στόμα μιας γυναίκας ή το σπαθί που μπήγεται κατάσαρκα στο μήλο, οι σωλήνες με τις φωτοσκιάσεις που μοιάζουν με κάγκελα φυλακής, όλα αυτά αποτελούν μέρη αυτού του βίαιου περιβάλλοντος. Ακόμη και οι ώρες της ξεκούρασης είναι εφιαλτικές. Οι πατούσες των ποδιών ,δυσανάλογες ως προς το μέγεθος του κρεβατιού, είναι παγιδευμένες. Όλα τα αντικείμενα είναι στατικά και μοιάζουν εγκλωβισμένα. Ο Ηλίας Δεκουλάκος λέει: «Η δουλειά μου της πενταετίας 1969-1973 αναφερόταν στα προβλήματα βίας, όπως εμφανίζονταν κάτω από το πολιτικό κλίμα της εποχής, με τους ανάλογους πλαστικούς προβληματισμούς και τις διατυπώσεις. Η δουλειά μου της περιόδου 1974-1978 έρχεται ως εξελικτική συνέχεια της προηγούμενης (πλαστικά- αισθητικά-ιδεολογικά) και αναφέρεται στην αντίθεση της παρεξηγημένης τεχνολογικής ανάπτυξης και της φύσης γενικά. Της τεχνοκρατικής –τεχνολογικής ανάπτυξης , όπως προάγεται, εξουσιάζεται και χρησιμοποιείται (έμμεσα και ελκυστικά, άμεσα και βίαια) από μια οικονομική ιδεολογία, με σκοπό την παγκοσμιοποίηση της κυριαρχίας της».


video




Στην έκθεση υπάρχει και το «Πλαστικό Σύνολο», μια σειρά πινάκων που είχαν παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην γκαλερί ΔΕΣΜΟΣ το 1979. Οι πίνακες ζωγραφικής δεν λειτουργούν ανεξάρτητα ως αυτόνομα ζωγραφικά έργα αλλά χωρίζονται σε τρεις ενότητες. Η Μάρθα Έλλη Χριστόφογλου λέει: Στην πρώτη ενότητα (Παρουσίες) τα δύο στοιχεία –φρούτα και σωλήνες, φύση και τεχνολογία-παρουσιάζονται σε διάφορες σχέσεις μεταξύ τους, σαν να αναμετρούν τις δυνάμεις τους. Στη δεύτερη ενότητα (Έκλειψη) η σύγκρουση των δύο θεμάτων οδηγεί στην προσωρινή εξαφάνιση του μήλου, ενώ στο τρίπτυχο με τίτλο «Λόγος» που κλείνει τη σειρά τα αντίπαλα σύμβολα παρατάσσονται μετωπικά και συμμετρικά, σε ένα είδος στατικής συνύπαρξης. Με το «Πλαστικό Σύνολο» [ο καλλιτέχνης επιτυγχάνει] μια μετάβαση από την άμεση, οργισμένη καταγγελία στην στοχαστική κριτική, από τη «θερμή» αντιμετώπιση ενός ζοφερού παρόντος στην ψυχρή αναγωγική προσέγγιση του ανησυχητικού μέλλοντος.

Πίσω από την λεία και αστραφτερή επιφάνεια των πινάκων υπάρχει η θανατίλα του σύγχρονου πολιτισμού. Οι αληθινά απελπισμένοι επιδεικνύουν την ευγένειά τους με το χιούμορ. Ο Δεκουλάκος μας δείχνει την ευγένεια του καλλιτέχνη μέσα από τα σαρκαστικά στοιχεία της ζωγραφικής του. Ο καλλιτέχνης πέθανε, αλλά το έργο του συνεχίζει να ζει…

*Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1929, με καταγωγή από τη Λάγια της Ανατολικής Μάνης.Το 1956 πήρε το δίπλωμα Ζωγραφικής από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών(ΑΣΚΤ).Δίδαξε στη Σχολή Διακοσμητικών Τεχνών του Αθηναϊκού Τεχνολογικού Ομίλου (Δοξιάδη) από το 1960 ως το 1968 και στη συνέχεια είχε δικό του εργαστήριο ελεύθερων σπουδών ζωγραφικής (1969-1972).Το 1982 εξελέγη τακτικός καθηγητής στην ΑΣΚΤ, θέση από την οποία παραιτήθηκε το 1988, δημοσιοποιώντας τους λόγους γι’αυτή την απόφασή του.Το 1989 εξελέγη ομότιμος καθηγητής της ΑΣΚΤ.Πέθανε το 1998.









Τετάρτη, Φεβρουαρίου 11, 2009

ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΔΑΧΤΥΛΑ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΚΑΙ Η ΑΙΩΝΙΑ ΜΟΥΝΤΖΑ

Ένας εργαζόμενος σε βιοτεχνία ενδυμάτων σιδέρωνε τα ρούχα. Κάποια στιγμή έκαψε ελαφρώς ένα ρούχο. Η μυρωδιά δεν ήταν τόσο έντονη για να το καταλάβει ο εργοδότης. Μια γυναίκα που δούλευε στην βιοτεχνία ήταν το άγρυπνο μάτι του αφεντικού της. Κάθε φορά που περνούσε το αφεντικό η γυναίκα έλεγε πως κάτι μύριζε! Μία, δύο φορές και το αφεντικό υποψιάστηκε πως κάτι είχε συμβεί. Ρώτησε, έμαθε και ο εργαζόμενος αναγκάστηκε να παραδεχτεί το λάθος του.Την επόμενη μέρα ήταν έτοιμος να παραλάβει την απόλυσή του.
Το παραπάνω πραγματικό γεγονός συνέβη στις αρχές της δεκαετίας του '70 στη Θεσσαλονίκη. Οι εποχές από τότε δεν έχουν αλλάξει (νομίζω πως στα ανθρώπινα δεν υπάρχει τίποτα για να αλλάζει)! Προσφάτως, ένας φίλος μου απηύδυσε από το κλίμα που επικρατούσε στον χώρο της εργασίας του. Οι μισοί από τους συναδέλφους του ήταν ρουφιάνοι των εργοδοτών και "βασιλικότεροι του βασιλέως". Οι υπόλοιποι ήταν δουλοπρεπείς και υποτακτικοί. Δυο, τρεις ήταν αυτοί που αντιδρούσαν στο ελαστικό ωράριο και στην παραβίαση βασικών εργασιακών δικαωμάτων. Ανάμεσα σε αυτούς τους λίγους εργαζόμενους ήταν και ο φίλος μου που γνώριζε πολύ καλά πως οι γνωστοί στους αιώνες ρουφιάνοι δημιουργούσαν ένα αρνητικό κλίμα σε βάρος του. Η απόλυσή του ήταν αναμενόμενη! Ένας άλλος φίλος μου, στο κοντινό παρελθόν, έδωσε αίμα που χρειάστηκε ένας συνάδελφός του. Στην αιμοδοσία δεν παραβρέθηκε κανείς άλλος. Με παράπονο και αρκετό θυμό μου εξιστορούσε πως σε ανάλογη περίπτωση με τον εργοδότη του είχαν προστρέξει αρκετοί συνάδελφοι για να προσφέρουν αίμα!
Όταν το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας λέει πως αποτελεί "ασπίδα προστασίας" στους ανυπεράσπιστους και μονίμως αδύναμους εργαζόμενους τι ακριβώς εννοεί;

Τρίτη, Φεβρουαρίου 10, 2009

Η ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ


(Αυτή η θέση ανήκει σε όλους μας)


Κάποτε ο Φρέντυ Γερμανός ζήτησε από τον Οδυσσσέα Ελύτη να χορέψει. Ο Ελύτης αρνήθηκε. Δικαιολόγησε την στάση του λέγοντας πως οι ποιητές δεν χορεύουν. Aσφαλώς την άποψη αυτή θα μπορούσε να την υποστηρίξει. Ο Ελύτης δεν ήταν συνθηματολόγος. Ίσως, αν του ζητούσε κάποιος να βαθαίνει στους συλλογισμούς του να εισέπραττε την απάντηση πως οι ποιητές παραμένουν ακίνητοι. Πως η ίδια η γραφή τους είναι μια κίνηση πάνω στο χαρτί και πως τα ποιήματα είναι, εν τέλει, αυτά που χορεύουν. Δεν θα είχε και άδικο! Οι αναγνώστες των ποιημάτων του Ελύτη γίνονται μάρτυρες μιας αξιοζήλευτης κινητικότητας που διαπερνά τις λέξεις. Οι λέξεις για τον ευγενικό αυτόν κύριο δεν ήταν απονευρωμένες από το βιωματικό τους φορτίο. Βυθισμένος στην περιπέτεια της γραφής αναζωογόνησε τον λόγο και μας παρέδωσε κείμενα υψηλής αισθητικής και ύφους που περιμένουν υπομονετικά να αποκαλυφθούν!

Θα πενθώ μόνος μου στον παράδεισο (Ελύτης). Θα χορεύω μόνος μου στον παράδεισο των λέξεων - συμπληρώνω εγώ! Εκεί όπου ο ΛΟΓΟΣ (προφορικός και γραπτός) γίνεται η μοναδική δυνατότητα επανόρθωσης του απωλεσθέντος αντικειμένου (Ε.Γ.Ασλανίδης). Και το απωλεσθέν αντικείμενο είναι, για όλους μας, το πλουσιοπάροχο ενδομήτριο περιβάλλον.

Προφορικός, γραπτός λόγος και σωματική έκφραση είναι γλώσσα. Μια γλώσσα που παλεύει με το σώμα της μητέρας (Ρολάν Μπάρτ). Μέσα από αυτή τη πάλη ζητάμε να κατoνομάσουμε το ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΧΑΜΕΝΟ.

Αν ζούσε τώρα ο Αναγνωστάκης θα έλεγε πως παλεύουμε όχι για το κέρδος αλλά για τις λιγότερες απώλειες.

Η Γραφή είναι ιδιοτελής γιατί στοχεύει στις λιγότερες απώλειες.Υπάρχει άραγε μεγαλύτερη αμοιβή;

Κυριακή, Φεβρουαρίου 08, 2009

Η ΥΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΧΜΗΣ

"Το νόμισμα επινοήθηκε λόγω ανάγκης, υπάρχει όχι κατά τη φύση, αλλά κατά σύμβαση και μπορεί να μεταβληθεί από εμάς και να καταστεί αχρείαστο"

Αριστοτέλης


Στην αρχή υπήρχε ο αντιπραγματισμός. Τα αγαθά που περίσσευαν σε κάποιον μπορούσαν να γίνουν μέσο ανταλλαγής με τα αγαθά κάποιου άλλου. Ο αντιπραγματισμός αποτέλεσε το πρόδρομο στάδιο εξέλιξης των νομισμάτων. Για να φτάσουμε στα μικρά, εύχρηστα, ανθεκτικά και μεταλλικά νομίσματα που απλοποιούσαν τις συναλλαγές μεταξύ των ανθρώπων θα έπρεπε να περάσουμε από τη χρήση των σιδερένιων οβελών. Ο βασιλιάς του Άργους Φείδων πριν το τέλος του 8ου αιώνα π.χ. ή τις αρχές του 7ου αιώνα π.χ. πιθανόν να ήταν αυτός που επινόησε ως μέσο συναλλαγής τους σιδερένιους οβελούς. Η δέσμη 6 οβελών ζύγιζε 13,14 γραμμάρια και ισοδυναμούσε με μια ΔΡΑΧΜΗ. Το πάχος των οβελών ήταν τέτοιο που επέτρεπε στο ανθρώπινο χέρι να δράξει ταυτόχρονα έξι απ' αυτούς.

Οι σιδερένιοι οβελοί προαναγγέλουν τη γέννηση των κερματόμορφων νομισμάτων αλλά και των κερατόμορφων ανθρώπων που επιβεβαιώνουν στην μακραίωνη ιστορία πως η ανθρώπινη φύση θα παραμένει ίδια και απαράλλαχτη στην απληστία της...

[Όλες οι πληροφορίες αντλήθηκαν από παλιότερη έκθεση για τα νομίσματα στο Τελλόγλειο Ίδρυμα]

Οι

Τρίτη, Φεβρουαρίου 03, 2009

"ΠΑΝΩ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗ ΓΗ ΔΕΝ ΘΑ ΞΑΝΑΪΔΩΘΟΥΜΕ ΠΙΑ"

Έχω περάσει άπειρες φορές με τα πόδια ή το λεωφορείο από την οδό Παπαναστασίου και μπροστά από το κατάστημα ειδών υγιεινής του Γιώργου Παντελάκη. Ο Παντελάκης για όσους δε γνωρίζουν, υπήρξε πρόεδρος του ΠΑΟΚ τέλη της δεκαετίας του ’70 και αρχές του ’80. Σαν παοκτσής μου ήταν αδιάφορος. Η πολύχρονη απουσία του από τα διοικητικά του ΠΑΟΚ ήταν κάτι που δεν θα μπορούσε να αφορά εμάς τους Αρειανούς.

Χτες, κατά τις 12:30, περνούσα με το λεωφορείο έξω από το μαγαζί του. Τελείως ασυναίσθητα έκανα μια αναδρομή στο παρελθόν. Σκέφτηκα τους πιτσιρικάδες που φωνάζουν για την ομάδα τους στην Τούμπα αλλά είναι σχεδόν σίγουρο πως αγνούν την ιστορία της ομάδας τους. Επίσης, σκέφτηκα πως ο Παντελάκης έφτασε να γίνει πρόεδρος αργά-αργά και θητεύοντας σε διάφορα πόστα. Ακόμη, θυμήθηκα πως πολεμήθηκε από τους οπαδούς του ΠΑΟΚ που, κάποια στιγμή, δεν ήθελαν να διοικεί την ομάδα τους (οι βιτρίνες του καταστήματός του είχαν «στενάξει» εκείνες τις εποχές)!

Μέσα σε δευτερόλεπτα έκανα τις παραπάνω σκέψεις και γύρισα βιαστικά το κεφάλι μου για να δω αν βρίσκεται στο μαγαζί. Πράγματι, τον διέκρινα να μιλάει με κάποιον άλλον κύριο. Μου φάνηκε καλοδιατηρημένος παρά τα 83 του χρόνια και την εγχείριση καρδιάς που είχε κάνει τα προηγούμενα χρόνια (η πληροφορία από τις εφημερίδες).

Το λεωφορείο έφευγε αλλά κάτι με έσπρωχνε να στρίβω ακόμα περισσότερο το κεφάλι και να συνεχίσω να κοιτάω. Αυτή η επίμονη κίνηση του βλέμματός μου, τελείως ανεξήγητη εδώ που τα λέμε, υπήρξε σαν ο τελευταίος ασπασμός σε έναν άγνωστο μελλοθάνατο. Αυτό το διαπίστωσα χτες το απόγευμα όταν έμαθα πως ο πρώην πρόεδρος παρασύρθηκε από μηχανή και εξέπνευσε στο νοσοκομείο. Καταγράφω το γεγονός συγκινημένος. Είχα κοιτάξει κάποιον ακριβώς σαν να μην τον ξανάβλεπα ποτέ μου. Ένα τέτοιο βλέμμα είναι που έχει χαθεί στις μέρες μας ή αλλιώς "πάνω σε αυτήν τη γη δεν πρόκειται να ξαναϊδωθούμε πια" (Μάριος Μαρκίδης).

Δευτέρα, Φεβρουαρίου 02, 2009

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

Η λέξη πένθος ακούστηκε μια φορά και αυτή με το στανιό. Η ψυχίατρος κ.Οικονόμου-Λαλιώτη και ο ψυχίατρος κ.Θελερίτης ενημέρωσαν το τηλεοπτικό κοινό για τη ψυχική πάθηση της κατάθλιψης μέσα από την εκπομπή της ΝΕΤ «Υγεία για όλους». Στη συζήτηση συμμετείχε και η καθηγήτρια Νατάσα Βασιλάκη που μίλησε για την προσωπική της εμπειρία και για τη θεραπεία που ακολούθησε προκειμένου να ξεπεράσει το «μείζον καταθλιπτικό της επεισόδιο».

Αρχικά ακούσαμε στην εκπομπή πως η κατάθλιψη είναι η νόσος του σύγχρονου πολιτισμού.Υπολογίζεται πως ένας στους έξι ανθρώπους θα παρουσιάσει κατάθλιψη μέχρι το 2020. Η εμφάνιση της κατάθλιψης ,είπαν οι ψυχίατροι, αποτελεί συνδυασμό ψυχολογικών, βιολογικών ,ψυχοκοινωνικών παραγόντων, διαταραχής της σεροτονίνης και ανατροπής της χημικής ισορροπίας του εγκεφάλου. Φαίνεται να απασχολεί περισσότερο τις γυναίκες και λιγότερο τους άντρες.Οι ηλικίες που πλήττονται πιο πολύ είναι οι παραγωγικές από τα 31 μέχρι τα 44. Η απόλυση από την εργασία, οι ερωτικές απογοητεύσεις, η απώλεια φίλων και αγαπημένων προσώπων, οι φυσικές καταστροφές, η εγκατάλειψη ενός οικείου περιβάλλοντος για ένα περιβάλλον ξένο, το γήρας με τα σημάδια που αφήνει, ο χρόνος που περνάει ανεπιστρεπτί, η βαθμιαία απώλεια της ζωτικότητάς μας, όλα αυτά είναι εξαιρετικά αγχογόνες καταστάσεις στο ψυχισμό των ανθρώπων. Όταν το άγχος που προκαλείται από τις παραπάνω καταστάσεις επιμένει για πάνω από ένα τετράμηνο, τότε δημιουργείται μια ολόκληρη συμπτωματολογία που εκδηλώνεται με έλλειψη ενδιαφερόντων, χρόνια κόπωση, διαταραχές ύπνου, αδυναμία στη λήψη αποφάσεων και έλλειψη συγκέντρωσης, υπερένταση και αγωνία χωρίς συγκεκριμένο λόγο και αιτία, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ακινησία ή υπερκινητικότητα και έμμονη ιδέα θανάτου που μπορεί να οδηγήσει μέχρι και στην αυτοκτονία. Η βουλιμία και ανορεξία στις γυναίκες είναι δύο τάσεις που πολύ πιθανόν να συγκαλύπτουν κατάθλιψη.

Στη συνέχεια της εκπομπής η καθηγήτρια πήρε τον λόγο και εξομολογήθηκε τα δικά της συμπτώματα. Η κ.Βασιλάκη μίλησε για μια καθημερινότητα γολγοθά και για μια αδυναμία να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της.Το διάστημα της κατάθλιψης η καθηγήτρια απασχολούνταν με την ανατροφή και διαπαιδαγώγηση των παιδιών της, ένιωθε ασφυξία από την έλλειψη ελεύθερου χρόνου, δεν ψυχαγωγούνταν και δεν είχε φίλες για να μοιράζεται τις εμπειρίες της. Παράλληλα, είχε και ένα φορτωμένο πρόγραμμα από τις μεταπτυχιακές της σπουδές. Αρκετές φορές, εξομολογείται, πέρασε από το μυαλό της η σκέψη να αυτοκτονήσει. Στην πραγματικότητα, αγαπούσε τη ζωή και στο βάθος του μυαλού της δεν ήθελε την αυτοκτονία.

Το κομμάτι της θεραπείας ήταν το αμέσως επόμενο θέμα που έθιξαν οι ψυχίατροι και η καθηγήτρια. Θεραπεία, είπαν, δε σημαίνει και οριστική εξάλειψη της αιτίας που οδηγεί έναν άνθρωπο στην κατάθλιψη αλλά, κυρίως, αντιμετώπιση των συμπτωμάτων που συνοδεύουν την αρρώστια. Η θεραπεία γίνεται είτε με ψυχοθεραπείες είτε με χορήγηση αγχολυτικών ή αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. Η κ.Οικονόμου λέει πως «η φαρμακοθεραπεία άνοιξε το δρόμο στις ψυχοθεραπείες». Η καθηγήτρια κ.Βασιλάκη έκανε συνδυασμό ψυχοθεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής. Μετά τη θεραπεία της μπορεί να θεσπίζει και να αναγνωρίζει τα όρια στις διαπροσωπικές της σχέσεις, να αντλεί ευχαρίστηση από τα ενδιαφέροντά της και να βρίσκει νόημα στη ζωή της. Τόνισε με έμφαση την υποστήριξη και τη συμπαράσταση του οικογενειακού της περιβάλλοντος και ζήτησε να «δίνουμε ελεύθερο χρόνο στα παιδιά για να παίζουν ελεύθερα».Αυτό το τελευταίο ας το προσέξουμε όλοι…

Υ.Γ Βαρέθηκα να διαβάζω επιστημονικά συγγράμματα και να ακούω επιστήμονες να διαπραγματεύονται το θέμα της κατάθλιψης. Οι επιστήμονες κάνουν χρήση μιας γλώσσας που είναι γεμάτη με αριθμούς, στατιστικές, κατηγορίες και υποκατηγορίες, πίνακες, πορίσματα ερευνών (φτάνει πια με αυτήν την ατέλειωτη «εμπιστοσύνη στους ειδικούς») .Δυστυχώς, δεν βρίσκω καθόλου ελκυστικές τις συζητήσεις της επιστημονικής κοινότητας και γι’ αυτό καταφεύγω σε λογοτεχνικά περιοδικά που κάνουν υπέροχα αφιερώματα για την Μελαγχολία («Διαβάζω», «Δέντρο»).