Δευτέρα, Ιανουαρίου 04, 2010

ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΡΑΓΚΟΣ*


Το παρακάτω κείμενο δεν μπορεί παρά να είναι μια ελάχιστη ένδειξη σεβασμού και ευγνωμοσύνης στον Χρήστο Φράγκο. Τον ευχαριστώ γιατί είχε το θάρρος της γνώμης του και γιατί υπήρξε υπόδειγμα επιστήμονα. Τον ευχαριστώ ακόμα γιατί ήταν γενναιόδωρος και μου συμπαραστάθηκε κάποτε σε ένα προσωπικό μου πρόβλημα.

Είναι ομότιμος καθηγητής του τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Έκανε συστηματικές και σοβαρές προσπάθειες για την αναβάθμιση του ρόλου των νηπιαγωγών. Σαν επιστήμονας παιδαγωγός γνώριζε πως τα σοβαρότερα ζητήματα τίθενται κατά την διάρκεια της προσχολικής ηλικίας. Με την βαθιά του επιστημονική κατάρτιση και παιδεία προσέδωσε άλλο κύρος και πνοή στους νηπιαγωγούς, που από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 θα φοιτούσαν στα νεοσύστατα πανεπιστημιακά τμήματα. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες του τότε Παιδαγωγικού τμήματος Νηπιαγωγών θα είχαν έναν τετραετή κύκλο σπουδών και θα αποφοιτούσαν με πτυχία Πανεπιστημίου. Μην νομίζει κανείς ότι ήταν εύκολη η ενσωμάτωση του νηπιαγωγείου ως αναπόσπαστο τμήμα της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Για αυτό απαιτήθηκε αγώνας και μαχητικότητα που εκπορευόταν από την γνώση και την πίστη για την σπουδαιότητα και την συμβολή του νηπιαγωγείου στην ολόπλευρη και ισόρροπη ανάπτυξη των νηπίων. Μια τέτοια γνώση και πίστη διέθετε και ο Χρήστος Φράγκος που αγωνίστηκε σθεναρά για την αναβάθμιση των σπουδών μας. Κατά την διάρκεια που διετέλεσε πρόεδρος του τμήματος είχαν γίνει πολλά. Η επιμόρφωση των νηπιαγωγών διετούς φοίτησης και η δημιουργία του Παιδικού Κέντρου στον περιβάλλοντα χώρο της Παιδαγωγικής υπήρξαν δύο κορυφαίες κινήσεις που χρεώνονται αποκλειστικά σε πρωτοβουλίες του κ.Φράγκου. Οι νηπιαγωγοί διετούς φοίτησης θα έκαναν δύο επιπλέον χρόνια επιμόρφωσης ώστε να μην υστερούσαν σε γνώσεις με εκείνους τους νηπιαγωγούς που θα φοιτούσαν τέσσερα χρόνια. Επίσης, το παιδικό κέντρο θα αποτελούσε μια πολύτιμη πηγή πληροφοριών και γνώσης για όλους εμάς τους φοιτητές που είχαμε την μοναδική ευκαιρία να κάνουμε πρακτικές ασκήσεις με τα νήπια. Αυτή η δυνατότητα πρακτικής εξάσκησης ήταν κάτι πρωτοποριακό και καινοτόμο για το νεοσύστατο τμήμα Νηπιαγωγών. Ο Χρήστος Φράγκος στόχευε στην ουσία και όχι στην επιφάνεια των πραγμάτων. Στα «Επίκαιρα»(1974) έγραφε: « Η ανανέωση, η προσαρμογή και ο εκσυγχρονισμός της παιδείας δεν πραγματοποιούνται με την εκφώνηση λόγων ανανέωσης, με απλές νομοθετικές αλλαγές των τύπων των σχολείων σε τετρατάξια ή σε εξατάξια ή σε οκτατάξια , με καταδίκες του παρελθόντος ή με επικλήσεις στο αθάνατο αρχαίο ελληνικό πνεύμα , αλλά με θετικές, επιστημονικά μελετημένες ενέργειες, οι οποίες αποβλέπουν στην αλλαγή της ουσίας και όχι της εξωτερικής μορφής». Στο βιβλίο «Παιδαγωγικές έρευνες και Εφαρμογές»( παιδαγωγικές έρευνες συγκεντρωμένες σε έναν ενιαίο τόμο) συμπληρώνει: «Για να γίνουν όμως όλες αυτές οι ουσιαστικές αλλαγές, χρειάζεται γενικά να αλλάξουμε τη στάση μας, να στηριχτούμε στην επιστημονική παιδαγωγική και να παύσουμε να βασιζόμαστε στην πολυετή υπηρεσία και προσφορά ή στην αίγλη που παρέχουν οι υψηλές διοικητικές θέσεις, οι μεγάλοι τίτλοι κι όλα όσα δεν προσδιορίζουν την ουσία αλλά τον τύπο». Στο βιβλίο του «Βασικές Παιδαγωγικές Θέσεις» (συρραφή τριών ερευνητικών μελετών -δύο του 1964 και μια τρίτη του 1968- μέμφεται τους πνευματικούς ταγούς ότι δεν έκαναν όταν έπρεπε «το χρέος τους για να ετοιμάσουν με βιβλία, μελέτες και έργα υποδομής τους σχολικούς χώρους, ώστε να έρθει το στέριωμα μιας καινούριας πραγματικότητας».Ο Χρήστος Φράγκος, ευτυχώς, δεν έμοιαζε σε αυτούς τους ταγούς. Κατά την διάρκεια της «επιστημονικής μοναξιάς» στα Γιάννενα -υπηρετούσε εκεί ως καθηγητής από το 1966- είχε φροντίσει να δημιουργήσει το Παιδαγωγικό Εργαστήριο στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Μέσα σε αυτό το εργαστήριο θα γίνονταν έρευνες που θα «έσπαγαν την απομόνωση του κλειστού και μοναχικού πανεπιστημίου» και θα διαμόρφωναν επιστημονικές συνειδήσεις στις γενιές των φοιτητών που θα αποφοιτούσαν από το πανεπιστήμιο και θα δούλευαν μελλοντικά στα σχολεία.Την περίοδο της θητείας του στα Γιάννενα ο κ.Φράγκος δεν περιορίστηκε μόνο στο αυστηρώς παιδαγωγικό του έργο. Η ανελεύθερη και αυστηρώς καθορισμένη δομή των σχολικών εγχειριδίων, ο επιστημονικός συντηρητισμός που εμποδίζει την άμεση πρόσβαση σε μια γνώση την οποία κατέχουν οι ειδήμονες και οι αυθεντίες, η παραδοσιακή παιδεία ως φορέας αναπαραγωγής εξουσιαστικών μηχανισμών που ακυρώνουν στην πράξη την απελευθερωτική αξία αυτής της γνώσης, ήταν παγιωμένες καταστάσεις που είχαν δημιουργηθεί μέσα σε συγκεκριμένες κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες. Αυτές τις συνθήκες, που δεν ήταν προς όφελος του λαού, ο κ.Φράγκος προσπάθησε να αλλάξει με την δύναμη της Παιδείας. Εμάς τους φοιτητές του, μας έφερνε σε επαφή με τα κείμενα μεγάλων παιδαγωγών της Δύσης αλλά και της Ανατολής. Του φαινόταν αδιανόητο ένας φοιτητής ή μια φοιτήτρια να μην γνωρίζει τον Vygotsky. Ο ίδιος είχε την τύχη να γνωρίσει προσωπικά τον Πιαζέ. Απεχθανόταν την στείρα και μηχανιστική επανάληψη των γνώσεων και στόχευε στην διαμόρφωση της κριτικής συνείδησης. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο στις εξετάσεις του γράφαμε πάντα με ανοιχτά βιβλία. Είχε ξεκάθαρες πολιτικές πεποιθήσεις και κινούνταν συντεταγμένος με τις δυνάμεις της προόδου. Ο Χρήστος Φράγκος με την πλούσια συγγραφική του δράση και με τις πράξεις του υπερασπίστηκε τον ανθρωπισμό της παιδαγωγικής επιστήμης. Για την συνολικότερη προσφορά του τιμάται και από πανεπιστήμια του εξωτερικού. Οι έρευνες και τα συμπεράσματα των ερευνών του είναι πάντα επίκαιρα και αποτελούν παρακαταθήκη για τις μελλοντικές γενιές των νηπιαγωγών και παιδαγωγών. Η επιβλητική σωματική παρουσία του κ.Φράγκου και η πνευματική του διαύγεια εξακολουθούν μέχρι σήμερα να συντηρούν τον μύθο ενός πανεπιστημιακού δασκάλου που δεν περνάει απαρατήρητος στον πύργο της Παιδαγωγικής. Στον γραφείο του, στον όγδοο όροφο του Πύργου, έχει κάθε δικαίωμα να νιώθει περήφανος που ψήλωσε κάτι παραπάνω το ανάστημα της παιδαγωγικής επιστήμης...


*Ο καθηγητής Χρ.Φράγκος γεννήθηκε τον Μάρτιο του 1927. Τον Ιούνιο του 1951 πήρε το πτυχίο του κλασσικού τμήματος της Φιλοσοφικής Σχολής Θεσσαλονίκης. Εργάστηκε ως καθηγητής Φιλολογίας σε Γυμνάσια επί 12 χρόνια και δύο χρόνια ως βοηθός της έδρας της νεοτέρας ελληνικής Φιλολογίας (καθ.Λ.Πολίτης) στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σπούδασε παιδαγωγικά στις Η.Π.Α, στη Γαλλία και στην Ελβετία. Αριστούχος διδάκτορας (1961) και υφηγητής παμψηφεί (1964) της παιδαγωγικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Διετέλεσε καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Lyon στην Γαλλία όπου εδίδαξε (1962-66) νεοελληνική φιλολογία. Από το 1966 υπηρετούσε στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ως καθηγητής της Παιδαγωγικής. Διετέλεσε στο τέλος της ακαδημαϊκής του καριέρας πρόεδρος του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών, εδώ στην Θεσσαλονίκη.

4 σχόλια:

Τη 7:50 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger Άρτεμις είπε...

Δεν είναι μοναδικός ο τρόπος που μας στιγματίζουν κάποιοι άνθρωποι? Ειδικά οι δάσκαλοί μας. Εμένα από το νηπιαγωγείο ακόμη με γοήτευε η σχέση δασκάλου-μαθητή που όπως γνωρίζεις εναλλάσεται. τη μια στιγμή δάσκαλος είσαι εσύ και την επόμενη ο μαθητής "σου".Αυτό ακριβώς ήθελα να συνεχιστεί κι επέλεξα να γίνω δασκάλα. Ποτέ στη ζωή μου δεν σκέφτηκα άλλο επάγγελμα από αυτο του εκπαιδευτικού. Μεγαλώνοντας αποφάσισα να γίνω νηπιαγωγός συγκεκριμένα και δεν υπήρξε στιγμή μέχρι τώρα (3 χρόνια εννοώ μην φανταστείς) που να άλλαξα γνώμη. Αντιθέτως πείθομαι ακόμη περισσότερο για το πόσο μαγικό είναι αυτό το επάγγελμα. Και τώρα ως φοιτήτρια έχω βρει το μάστορά μου, μία καθηγήτρια (μα τι καθηγήτρια!!!) στη σχολή.Μαρία Μπιρμπίλη λέγεται αν την γνωρίζεις.Με εμνέει, με κινητοποιεί, με κάνει να θέλω να γίνομαι καλύτερη. τι υπέροχο πράγμα.

 
Τη 6:40 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger Vera Avramidou είπε...

Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.

 
Τη 2:47 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger Include είπε...

Ο Αγαπημένος μας...δάσκαλος,
οραματιστής..
στοχαστής...
μαχητής...
ταπεινός..
με χιούμορ και αγάπη για ζωή...
με ανοιχτό μυαλό και μεγάλη καρδιά

έδωσε σε όλους απλόχερα...
τον θυμόμαστε και μας εμπνέει..
Αγαπημένε μας..

 
Τη 10:41 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger ΙΩΑΝΝΗΣ ΞΕΝΙΔΗΣ είπε...

Έτσι όπως τα λέτε! Έφυγε ένας τόσο σημαντικός άνθρωπος και δεν ακούστηκε κιχ! Άκρα του τάφου σιωπή, σημάδι των καιρών.Να είστε καλά!

 

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα