Δευτέρα, Σεπτεμβρίου 26, 2011

ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ

(Μιρό, Μελαγχολία)
Το λευκό είναι το χρώμα του πένθους και ο γάμος είναι το τελετουργικό ενός ανυπέρβλητου πένθους. Ένα τέτοιο πένθος βιώνει η φρεσκοπαντρεμένη Τζαστίν, μέλος μιας τετραμελούς οικογένειας. Στην ταινία "Μελαγχολία" του Λαρς Φον Τρίερ δεν αποκαλύπτονται οι αιτίες της καταθλιπτικής συμπεριφοράς της Τζαστίν. Η γυναίκα εμφανίζεται  με τον άντρα της αργοπορημένη στην γαμήλια δεξίωση την οποία έχει οργανώσει με κάθε λεπτομέρεια η αδερφή της Κλαιρ. Η Κλαιρ είναι μια γυναίκα που έχει παντρευτεί έναν εύπορο άντρα και έχει κάνει μαζί του ένα παιδί. Διαθέτει την πολυτελή της έπαυλη για το πάρτυ και έχει αναλάβει όλα τα έξοδα αυτής της πολυδάπανης δεξίωσης. Η κομψότατη κατοικία είναι ευήλια και περιβάλλεται από ένα γήπεδο γκολφ με κοντοκουρεμένο γκαζόν για τις ατέλειωτες ώρες της πλήξης. Οι εικόνες της ταινίας μου θυμίζουν έντονα το κείμενο του Ευγένιου Αρανίτση «Ήλιος στην οθόνη». Να τι έγραφε ο Αρανίτσης στις 5/12/1999:
«Ακόμη και τα ηλιόλουστα από αυτά τα τοπία δίνουν την εντύπωση πως ο ήλιος έχει χάσει τη θέρμη του και πως το γαλακτερό φως του είναι ανενεργό, όπως οι ακτινοβολούσες επιφάνειες των συμμετρικών όγκων που το αιχμαλωτίζουν στη γεωμετρία τους.
Πρόκειται για ένα φως δίχως παρελθόν. Δεν παραπέμπει σε καμιά αρχέγονη φαντασία, σε καμιά προϋπάρχουσα ένταση. Δεν ερεθίζει καμιά πολικότητα. Οι αντιθέσεις έχουν σβήσει. Η ζωγραφική του έχει απορροφηθεί ολοκληρωτικά από το στιλιζάρισμα».

Μέσα στο "πλουτώνιο τοπίο" της απόλυτης τάξης και πειθαρχίας η καταθλιπτική Τζαστίν καλείται να βγάλει σε πέρας όλες τις συμβατικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τον γάμο της. Θα πρέπει να χορέψει, να κόψει την γαμήλια τούρτα, να βγάλει ηλίθια λογύδρια και να είναι ψυχαναγκαστικά χαρούμενη και ευτυχισμένη για να ικανοποιεί τους προσκεκλημένους. Η Τζαστίν πρέπει να παίρνει ηλίθιες πόζες μπροστά στα φλας των φωτογράφων, να γελάει και να ευχαριστεί τον εργοδότη της που την προάγει από απλή κειμενογράφο σε καλλιτεχνική διευθύντρια. Στα συζυγικά της καθήκοντα, πια, περιλαμβάνεται και η σεξουαλική πράξη με τον άντρα της.
 
Η Τζαστίν, όμως, δεν κάνει τίποτε από όλα τα παραπάνω. Της αρέσει να κοιτάζει τα άλογα και τον έναστρο ουρανό. Εκεί ψηλά στον ουρανό διακρίνει τον Αντάρη στον αστερισμό του Σκορπιού. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα εγκαταλείπει την δεξίωση για να κάνει αυτά που θέλει αληθινά. Κοιμίζει τον ανεψιό της, βγάζει το νυφικό της και στρώνεται στην μπανιέρα. Κατουράει στο γρασίδι και κάνει βόλτα με το αυτοκινητάκι στο γήπεδο του γκολφ. Αντί να κάνει έρωτα με τον άντρα της, κάνει με έναν νεαρό που μόλις έχει γνωρίσει στο πάρτυ. Τον εργοδότη της τον αποκαλεί «χυδαίο ανθρωπάκι που διψάει για εξουσία». Λαμβάνει την απόλυσή της και ο εργοδότης της αποχωρεί έξω φρενών από την δεξίωση.
 
Η Τζαστίν έχει αποφασίσει να υπερασπιστεί τη δική της αλήθεια όσο και αν αυτή πονάει.Η διονυσιακή της φύση σαρώνει όλους τους τυπολάτρες! Αυτό, όμως, κοστίζει! Νιώθει τρομοκρατημένη και εξομολογείται τους φόβους της στην αντισυμβατική μητέρα της που μισεί απίστευτα τα «γαμημένα τελετουργικά». Η μητέρα της την προτρέπει να εγκαταλείψει.
 
Οι διαρκείς συναισθηματικές μεταπτώσεις της Τζαστίν και οι αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές της κλονίζουν τη σχέση εμπιστοσύνης με τον άντρα της. Αντί να εγκαταλείψει αυτή, τρέπεται σε φυγή ο άντρας της που έχει εξαντλήσει όλα τα όρια υπομονής και κατανόησης. Η κόρη ψάχνει να βρει ασφάλεια στον πατέρα της που τον παρακαλεί να μείνει στο σπίτι. Ο πατέρας της είναι ένας τύπος παιδαριώδης με περιπαιχτική διάθεση που αρέσκεται να σκαρώνει μικρές πλάκες για να καταπολεμά την μελαγχολία του. Όχι, η Τζαστίν δεν μπορεί να βασιστεί σε αυτόν.
 
Οι σερβιτόροι, οι λιμουζίνες, τα αερόστατα με τις ευχές, οι ανοιγμένες σαμπάνιες, τα σερβίτσια, οι μουσικές που  συνόδευαν το ολονύχτιο γλέντι είναι πια μια γλυκόπικρη ανάμνηση. Η Τζαστίν δεν μπορεί να ξεπεράσει τα αλλεπάλληλα καταθλιπτικά της επεισόδια. Είναι άρρωστη και καταβεβλημένη. Δυσκολεύεται να αυτοεξυπηρετηθεί. Η αδερφή της Κλαιρ είναι επικριτική για τις συμπεριφορές της αλλά δεν μπορεί να την εγκαταλείψει. Τώρα νιώθει πως πρέπει να της συμπαρασταθεί. Την περιθάλπει μέχρι του σημείου που κάποιος πλανήτης πλησιάζει απειλητικά την γη. Όλα αλλάζουν στην ψυχολογία των δύο αδερφών! Η συναισθηματικά απαίδευτη Κλαιρ αρχίζει να ανησυχεί για την πιθανή πρόσκρουση του πλανήτη Μελαγχολία με την γη. Ο άντρας της είναι καθησυχαστικός επειδή και οι επιστήμονες είναι καθησυχαστικοί! Ωστόσο, η Κλαιρ ανησυχεί σε αντίθεση με την καταθλιπτική αδερφή της που αντιμετωπίζει πολύ πιο ψύχραιμα την ιδέα του τέλους της ανθρωπότητας! Η Τζαστίν λέει: "Η ζωή στη γη είναι κακή. Δεν χρειάζεται να θρηνούμε".
 
Η Τζαστίν είναι η «ατσαλένια θεία». Έτσι την αποκαλεί ο ανιψιός της και ποιός να το περίμενε ότι αυτή η ψυχικά άρρωστη θα ήταν ο άνθρωπος που θα εμψύχωνε την οικογένεια της αδερφής της! Στο μεταξύ, οι προβλέψεις των επιστημόνων που μιλούν για μια ασφαλή διέλευση του πλανήτη Μελαγχολία αποδεικνύονται λανθασμένες. Το τέλος πλησιάζει. Ο άντρας της Κλαιρ αυτοκτονεί με μεγάλη ποσότητα αγχολυτικών και η Κλαιρ κάνει απέλπιδες προσπάθειες για να εγκαταλείψει την απομονωμένη έπαυλή της και να συναντήσει άλλους ανθρώπους. Τα άλογα πότε αφηνιάζουν και πότε ηρεμούν. Μια ισχυρή χαλαζόπτωση και μια μηχανική βλάβη στο αυτοκινητάκι αποθαρρύνουν την Κλαιρ. Επιστρέφει στο σπίτι της. Η αδερφή της, Τζαστίν, περιμένει γαλήνια το τέλος! Για να παρηγορήσει την πανικόβλητη αδερφή της παίρνει τον ανιψιό της και κατασκευάζουν μια μαγική σπηλιά με αποφλοιωμένα κλαδιά. Ο χώρος που ορίζεται εντός  της διάφανης σπηλιάς είναι η τελευταία κατοικία των τριών ανθρώπων. Οι δύο αδερφές και το μικρό αγοράκι δίνουν σφιχτά τα χέρια τους και αναμένουν τη σύγκρουση με τον πλανήτη Μελαγχολία. Αυτή η σύγκρουση δεν αργεί. Τα τρία ανθρώπινα πλάσματα εξαερώνονται από τις μεγάλες θερμοκρασίες.
 
Η "ατσαλένια Θεία" με την ιδιαίτερη συναισθηματική παιδεία αντιμετωπίζει πιο ψύχραιμα το τέλος της ζωής. Αν μας λείπει η αυτοκυριαρχία και η ψυχραιμία σ’ αυτήν την περίοδο της οικονομικής κρίσης είναι γιατί για χρόνια χτυπούσαν μέσα μας οι "λογιστικές καρδιές μας"...
 

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα