Σάββατο, Ιουλίου 30, 2011

ΜΑΝΟΛΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ (3)



Το ιδεώδες, λοιπόν, του Μανόλη Τριανταφυλλίδη είναι να υπάρχει μια κοινή εθνική γλώσσα που να είναι προσιτή και να την μιλάει και να την αισθάνεται ο πολίτης αυτής της χώρας. Για τον Τριανταφυλλίδη, η προώθηση της δημοτικής γλώσσας συνιστά μια αληθινά πνευματική επανάσταση. Σ' αυτήν την πορεία για την πραγμάτωση του οράματος φαίνεται να εμπιστεύεται τους πολιτικούς -μιλάμε κυρίως για τον Βενιζέλο με τον οποίο νιώθει να ταυτίζεται. Ωστόσο, δεν φτάνουν μόνο οι καλές προθέσεις και τα κοινά οράματα. Ο Βενιζέλος αποτυγχάνει να θεσπίσει ως επίσημη γλώσσα την δημοτική και ως τέτοια θεωρείται αυτή στην οποία συντάσσεται το πολίτευμα της χώρας(Ειδικότερα το 1911, όταν, μετά από τέσσερις ημέρες συνεδρίασης στη βουλή ο Βενιζέλος υποχωρεί στο κατεστημένο και ορίζει την καθαρεύουσα ως επίσημη γλώσσα του κράτους, επιβεβαιώνεται η δύναμη της συντηρητικής παράταξης και της εκκλησίας. Η υποχώρησή του είναι πολιτικός και προσωπικός συμβιβασμός που υπερκερνά την πραγμάτωση των θεμελιωδών αλλαγών που εκκρεμούν στη κοινωνία. Γενικά, η φίμωση του λόγου κυριαρχεί και ο χρήστης της δημοτικής θεωρείται ότι υποτιμά τις αξίες της παράδοσης, της θρησκείας και πολεμά τη καθιερωμένη κοινωνική τάξη πραγμάτων. Το βαθύ ρήγμα που δημιουργείται ανάμεσα στις μορφωμένες τάξεις και τον απαίδευτο λαό, αποσκοπεί στην κοινωνική διάκριση, καθώς ο λαός αποκλείεται από την εξουσία και καλλιεργείται η υπακοή στο κατεστημένο που θέλει να αποτελεί παράδοση. Η χρήση της σωστής γλώσσας δηλώνει ανωτερότητα, καθώς οι χρήστες της δεν ανήκουν στους κοινούς θνητούς που δυσκολεύονται να χειριστούν την καθαρεύουσα-Βικιπαίδεια).. Είναι μια πρώτη μεγάλη απογοήτευση που δεν γίνεται απελπισία για τον Τριανταφυλλίδη. Ο ίδιος, εξάλλου, πλαισιώνεται από μια πλειάδα αξιόλογων και μορφωμένων ανθρώπων -Γληνός, Σκληρός, Δελμούζος- που τού συμπαραστέκονται σε έναν αγώνα που είναι και δικός τους αγώνας.

Από το 1909 μέχρι το 1920 γίνονται πολλές ζυμώσεις πάνω στο γλωσσικό ζήτημα. Το 1917 ο Βενιζέλος συνεχίζει την γλωσσοεκπαιδευτική του μεταρρύθμιση. Το 1920 έχουμε την ήττα του Βενιζέλου. Ακολουθεί η μικρασιατική καταστροφή, η πολιτική αστάθεια και οι διώξεις των κομμουνιστών. Ο Τριανταφυλλίδης γίνεται αποδέκτης  βαριών κατηγοριών. Του καταλογίζουν "ψευδείς και κακόβουλες προθέσεις". Ο Τριανταφυλλίδης δεν πτοείται. Γίνεται καθηγητής γλωσσολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Εκεί, διδάσκει φιλοσοφία από το 1926 μέχρι το 1934.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Δευτέρα, Ιουλίου 25, 2011

ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΤΙΚΟ ΔΙΗΓΗΜΑ


(Τάσος Καλούτσας, Βασίλης Τσιαμπούσης, Κοσμάς Χαρπαντίδης, με συντονίστρια τη Μικέλα Χαρτουλάρη)
Στην εκφώνηση μιας πρόχειρης λίστας που περιλαμβάνει  τους βορειοελλαδίτες διηγηματογράφους  Χριστιανόπουλο, Καζαντζή, Σφυρίδη, Μάρκογλου, Λαχά, Τότλη και Σοφία Νικολαϊδου παρεμβαίνουν οι Καλούτσας, Τσιαμπούσης και Χαρπαντίδης και εμπλουτίζουν την λίστα με τα ονόματα των Κοσματόπουλου, Σκαμπαρδώνη, Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου και Τόλη Νικηφόρου. Είμαστε στην φετινή Διεθνή Έκθεση Βιβλίου και στην εκδήλωση για το βορειοελλαδίτικο διήγημα. Προσκεκλημένοι οι τρεις διηγηματογράφοι Καλούτσας, Τσιαμπούσης και Χαρπαντίδης. Απών από τη συζήτηση που συντονίζει η Μικέλα Χαρτουλάρη είναι ο ασθενής Ηλίας Παπαμόσχος από την Καστοριά.

Η πρώτη ερώτηση στην οποία απαντούν οι διηγηματογράφοι είναι στο κατά πόσο σχετίζεται η μικρή φόρμα με τον τόπο στον οποίο κατοικούν. Επίσης, γιατί ενώ είναι καλοί συγγραφείς δεν δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους στη συγγραφή μυθιστορημάτων. Ο Καλούτσας απαντά λέγοντας πως θέλει να ελέγχει τις ιστορίες που γράφει και το μυθιστόρημα είναι μια "παραδοσιακή γραφή που βρίσκεται σε εξέλιξη". Προφανώς, ο συγγραφέας εννοεί πως η μεγάλη έκταση των κειμένων δεν είναι απολύτως ελεγχόμενη από πλευράς του. Μέσα από το έργο του αδιαφορεί για τον κοσμοπολιτισμό και για τις διαφορετικές κουλτούρες. Επιθυμία του είναι να παρουσιάζει την επαρχία -για την Χαρτουλάρη η επαρχία έχει αρνητικο πρόσημο και προτιμά την λέξη περιφέρεια- με σύγχρονο βλέμμα. Όπως λέει ο ίδιος δεν "φιλοδοξεί να απεικονίσει τη ζωή σφαιρικά". Τις ιστορίες του τις περνάει μέσα από ένα δραματικό και συναισθηματικό φίλτρο. Δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον ήρωα και στην εσωτερική δράση και όχι τόσο στην πλοκή. Θεωρεί πως η ψυχογραφικές λεπτομέρειες είναι αυτές που δίνουν ώθηση στην εξέλιξη της υπόθεσης. Η εποχή μας, καταλήγει, δεν χρειάζεται παραμυθάδες αλλά ντομπροσύνη. Δεν υπάρχει σκοτεινιά αλλά ρέουσα γραφή. Υπάρχει  συνδυασμός "ρεαλιστικής γραφής και συνειρμικής σκέψης που οδηγεί σε εκφραστικά σύνολα".

Ο Τσιαμπούσης αναφέρει πως νιώθει περίκλειστος στον τόπο του και οι περιορισμένες εμπειρίες του βολεύονται καλύτερα στην μικρή φόρμα των διηγημάτων. Ο συγγραφέας θέτει και μια δεύτερη παράμετρο: Οι συγγραφείς που βρίσκονται μακριά από το κέντρο -προφανώς εννοεί των αποφάσεων- γράφουν διηγήματα για να μπορούν να τα δημοσιεύουν στα λογοτεχνικά περιοδικά και έτσι να δηλώνουν την παρουσία τους. Δεν αποδέχεται τον όρο "επαρχιώτης συγγραφέας" και δεν συμφωνεί πως ο χώρος μπορεί να καθορίζει το συγγραφικό έργο. Στόχος του είναι να μεταφέρει συγκινήσεις της στιγμής και συναισθήματα που γεννιούνται αστραπιαία. Λέει πως ο διηγηματογράφος στηρίζεται περισσότερο στην πρόσληψη και λιγότερο στην φαντασία. Τα διηγήματά του διαθέτουν χιούμορ που φτάνει ως τα όρια της ειρωνείας. Για την ειρωνεία λέει πως είναι άμυνα που πηγάζει από το παράλογο της ζωής.

Ο Χαρπαντίδης διατυπώνει εμφατικά πως η μικρή φόρμα δεν έχει σχέση με τον τόπο. Κάτι τέτοιο, συνεχίζει, θα περιόριζε την δυναμικότητα του συγγραφέα. Μιλάει για "οικουμενικό στίγμα" και για συγγραφείς που ανήκουν σε έναν ευρύτερο χώρο που υπερβαίνει το στενό περιβάλλον στο οποίο ζούν και δημιουργούν. Εκθειάζει τον Χατζητάτση. Πιστεύει πως η επιβίωση μερικών, έστω, διηγημάτων είναι μια επιτυχία και ηθική δικαίωση του συγγραφέα. Στόχος του είναι να εξασφαλίσει τη συνέχεια της παράδοσης. Είναι απολύτως εξοικειωμένος με τα πρόσωπα των αλλοδαπών και όλων αυτών που θεωρούνται ξένοι. Δεν έχει το άγχος της καταξίωσης . Η παραγωγή λίγων βιβλίων είναι μια συνειδητή πράξη και ,τέλος, μιλάει όταν έχει κάτι να πει. 

Κυριακή, Ιουλίου 24, 2011

ΚΑΛΟ ΤΑΞΙΔΙ, ΠΑΤΕΡΑ-ΚΑΛΗ ΑΝΤΑΜΩΣΗ

 Τον περασμένο Σεπτέμβριο μερίμνησες για την μπαταρία στο τυχερό και αγαπημένο σου ρολόι. Οι δείκτες του ρολογιού εξακολουθούν μέχρι σήμερα να μετρούν τον συμβατικό χρόνο στην γωνιά του σπιτιού με τα προσωπικά σου αντικείμενα.Έξι μήνες και 2 μέρες από τότε που απεβίωσες στον σιχαμένο θάλαμο της μονάδας εντατικής θεραπείας και αναισθησιολογίας!

Ξέραμε, λοιπόν, πως η εγχείριση καλώς εχόντων των πραγμάτων θα γινόταν στις 12 ή 15 Νοεμβρίου 2010. Ο χρόνος που μας απέμενε μεχρι τις συγκεκριμένες ημερομηνίες ήταν χρόνος ψυχολογικής προετοιμασίας του πατέρα μας! Είχαμε αποφασίσει ότι σε περίπτωση αναβολής   θα κάναμε την εγχείριση επί πληρωμή σε ιδιωτική κλινική. Διαρκώς νιώθαμε τον φόβο για την επιτυχή έκβαση της εγχείρισης. Συγγενής ενός ασθενή αναρωτιόταν αν ο πατέρας μας θα μπορούσε να αντέξει όλη αυτήν την δοκιμασία της επέμβασης. Την ίδια αμφιβολία βίωναν και οι συγγενείς ενός παππού που είχε εισαχθεί στο νοσοκομείο τον μήνα Οκτώβριο. Τότε, οι συγγενείς είχαν αποφασίσει να τον πάρουν και να μην τον υποβάλλουν στην δοκιμασία της εγχείρισης για την εξαγωγή των δύο όγκων στο κεφάλι. Μόνο που η κατάσταση δυσκόλευε και ο παππούς επέστρεψε ξανά στο νοσοκομείο με επιδείνωση των συμπτωμάτων -ήδη είχε κλείσει το αριστερό μάτι και είχε κινητικά προβλήματα. Ακόμη και έτσι, οι συγγενείς δεν είχαν πάρει την τελική απόφαση για την εγχείριση και δεν ξέρω αν τελικά αυτή πραγματοποιήθηκε.

Οι όγκοι στον εγκέφαλο δεν μπορούν να περιμένουν. Η μεγάλη  ηλικία του ασθενή δυσκολεύει την απόφαση για την χειρουργική επέμβαση. Το δίλημμα είναι ξεκάθαρο: Ή αφήνουμε τον άνθρωπό μας να φτάσει στα όρια του εγκεφαλικού θανάτου με ό,τι αυτό συνεπάγεται ή το παλεύουμε για να διασώσουμε ό,τι μπορούμε από τις λειτουργίες του εγκεφάλου. Τίποτα δεν γνωρίζουμε εκ των προτέρων. Η ορθότητα των επιλογών μας κρίνεται μόνο εκ του αποτελέσματος. 

Ο όγκος στο κεφάλι είναι σαν μια κατάρα που συνοδεύει τον άτυχο ασθενή σε όλη τη ζωή του. Ο ασθενής θα πρέπει να  έχει το μυαλό του στην εξέλιξη της υγείας του και στη  πιθανή επανεμφάνιση των όγκων. Δυστυχώς, ό,τι παράγει ο οργανισμός το αναπαράγει.

Ετικέτες ,

Πέμπτη, Ιουλίου 14, 2011

ΒΟΣΠΟΡΟΣ-ΣΥΝΕΧΕΙΑ










Κυριακή, Ιουλίου 10, 2011

NTEΪΜΑΝΤΑΣ ΝΑΡΚΑΒΙΤΣΟΥΣ



(Από την έκθεση "Το πνεύμα της εποχής", στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης- Αποθήκη Β1, Μάρτιος-Απρίλιος 2008)



Υπαρκτός σοσιαλισμός; Μήπως να τον λέγαμε σοσιαλιστικό ρεαλισμό και να ξεμπερδεύαμε; Μήπως ακούγεται πιο όμορφος ο κομμουνισμός; Η εξουσία, όπως κι αν λέγεται, αλλάζει ονόματα και σύμβολα για να εξαπατήσει τους αθεράπευτα ηλίθιους αυτής της ζωής. Ονόματα και σύμβολα που βρίσκονται στην υπηρεσία της εξουσίας, φθείρονται όχι από το πέρασμα του χρόνου αλλά από την κατάρρευση όλων των προσχημάτων που συντηρούν το φιλολαϊκό προσωπείο αυτής της εξουσίας.



Τον Σεπτέμβριο του 1991 ο γλύπτης Ντεϊμάντας Ναρκάβιτσους ζει από κοντά την απομάκρυνση τεράστιων όγκων δημόσιων γλυπτών που αποκαθηλώνονται και κομματιάζονται. Οι κάτοικοί της Λιθουανίας πιστεύουν πως με την απομάκρυνση όλων των γλυπτών που συμβολίζουν την σοβιετική κατοχή θα μεταβούν αυτομάτως σε μια εποχή ευδαιμονίας και πλήρους ελευθερίας. Ο καλλιτέχνης βιντεοσκοπεί την αποκαθήλωση του "υπερμεγέθους μπρούτζινου αγάλματος του Λένιν" στην κεντρική πλατεία του Βίλνιους και βλέπει τους ενθουσιασμένους συμπατριώτες του να αδημονούν για σύντομες και θεαματικές αλλαγές στην ποιότητα της ζωής τους. Μόνο που ο θυμόσοφος-ο ποιός;- λαός πέφτει θύμα άγριας εκμετάλλευσης και προπαγάνδας και αποδέχεται αβασάνιστα την άποψη που λέει ότι ο οικονομικός φιλευθερισμός είναι ο μόνος δρόμος για την ανάπτυξη της χώρας -Στις 16 Ιανουαρίου του 2009 έγιναν έντονες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στη Βίλνιους, σε διαμαρτυρία για την οικονομική κρίση. Οι διαδηλωτές επεχείρησαν να καταλάβουν το Κοινοβούλιο-Βικιπαίδεια) .



Η απαλλαγή από τα σύμβολα και η άρον άρον εξαφάνιση και απώθηση των τραυματικών εμπειριών του παρελθόντος είναι η αγαπημένη τακτική της εξουσίας που εναλλάσσεται πάντα με διαφορετικά πρόσωπα. Η εξουσία παντού και πάντα διαπαιδαγωγεί τους ανθρώπους να μην έχουν μνήμη και να επιταχύνουν σε μια τρελλή πορεία προς τα εμπρός. Κάπως έτσι, η εξουσία αποθαρρύνει τον κόσμο να μην έχει κριτική σκέψη και να μην βιώνει το πένθος της αποκοπής από τα υλικά ίχνη του παρελθόντος. Τίποτα δεν μοιάζει να διδάσκει τον κόσμο και όλα στοιχειώνουν. Σε ένα τέτοιο στοιχειωμένο περιβάλλον ο γλύπτης "μοντάρει αντίστροφα τη φυσική σειρά των εικόνων και σκηνοθετεί την επαν-έγερση του αγάλματος του Λένιν". Το τέλος ξαναπαίζεται από την αρχή, συμβάλλοντας στην διάσωση της συλλογικής μνήμης της χώρας!

Σάββατο, Ιουλίου 09, 2011

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΒΟΣΠΟΡΟ





ΤΟ ΑΛΟΓΟ ΤΟΥ ΤΟΡΙΝΟ(2)

 "Κάθε δημιουργία είναι ένας τετελεσμένος θάνατος"


Την τέταρτη μέρα ο αέρας εξακολουθεί να φυσά δαιμονισμένα. Κατά την συνήθη πρακτική, η κόρη ετοιμάζεται να πάρει νερό από το πηγάδι. Ντύνεται καλά και καθώς φτάνει στο πηγάδι, διαπιστώνει πως αυτό έχει στερέψει. Τρέχει ανήσυχη στον πατέρα της και τού το ανακοινώνει. Το άδειο από νερό πηγάδι είναι ένας άσχημος οιωνός. 

Πατέρας και κόρη πηγαίνουν στον στάβλο για να δουν την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το άλογο. Το βρίσκουν όλο και πιο αδύναμο και γερασμένο. Τώρα δεν λαμβάνει ούτε φαγητό αλλά ούτε και νερό. Ο πατέρας αποφασίζει στην στιγμή να εγκαταλείψει το σπίτι. Μαζεύει μαζί με την κόρη του τα πράγματα από το σπίτι. Το άλογο για πρώτη φορά θα κυκλοφορήσει ελεύθερο και χωρίς κανένα φορτίο. Το κάρο αναλαμβάνει να το μετακινεί η χειροδύναμη κόρη. Τους βλέπουμε να μετακινούνται και να απομακρύνονται από το σπίτι. Βλέποντας τα πλάνα, αναμένουμε την οριστική φυγή από το ερημικό σπίτι. Η επιστροφή τους, όμως,  μάς διαψεύδει! Σαν να μην υπάρχει καμιά δυνατότητα διαφυγής και σαν να κινούνται διαρκώς γύρω από τον ίδιο τόπο. Το άλογο ξαναμπαίνει στον στάβλο και η κόρη εμφανώς προβληματισμένη στέκεται μπροστά στο παράθυρο του σπιτιού.

Την έκτη μέρα ο πατέρας πίνει το ποτό παλίνκα από το μπουκάλι και όχι από το ποτήρι. Αυτή η ανάξια λόγου μεταστροφή της συμπεριφοράς του έχει μεγάλη σημασία γιατί προέρχεται από  έναν άνθρωπο που έχει μάθει να ζει με τη δύναμη της συνήθειας. Το άλογο είναι άρρωστο και ετοιμοθάνατο. Η χρηστική αξία του αλόγου εμπλέκεται με την ιδιαίτερη συναισθηματική σχέση που έχουν αναπτύξει τα δύο μέλη της οικογένειας με αυτό. Το άλογο αποτελεί αναπόσπαστο μέλος αυτής της οικογένειας αλλά ήρθε η ώρα που ο θάνατος θα διαταράξει  αυτήν την σχέση.

Και οι οιωνοί συνεχίζουν να είναι άσχημοι! Η λάμπα μέσα στο σπίτι δεν μπορεί να ανάψει  και τα κάρβουνα σβήνουνε. Το άλογο αργοπεθαίνει και αυτό φαίνεται να το αναμένουν ο πατέρας με την κόρη..

Την έκτη μέρα βλέπουμε τον πατέρα και την κόρη να κάθονται αντικριστά στο τραπέζι. Έχουν μπροστά τους τα πιάτα με τις πατάτες. Ο πατέρας καθαρίζει νευρικά την φλούδα και δαγκώνει την πατάτα. Προτρέπει την κόρη "να συνεχίσουμε να τρώμε". Η κόρη είναι αμίλητη και έχει χαμηλωμένο το βλέμμα της. Είναι  πια ξεκάθαρο  πως το άλογο έχει πεθάνει.

Η διεργασία του πένθους έχει ήδη ξεκινήσει. Η κόρη παραδίδεται ολοκληρωτικά στον σκληρό συναισθηματικό πυρήνα του πένθους και ο πατέρας αγωνίζεται να εξασφαλίσει την συνέχεια της ζωής μετά την απώλεια του αλόγου. Ολόκληρη η ταινία είναι μια μελέτη της απώλειας, του πένθους και του χρόνου. Είναι "μια ποιητική αλληγορία, ένα κινηματογραφικό μοτίβο πάνω στη ζωή και τον θάνατο"(Χρυσούλα Παπαϊωάννου, εφημερίδα Ελευθεροτυπία, 8-6-2011),διαποτισμένη από την νιτσεϊκή φιλοσοφία. Ο κόσμος μας είναι παραδομένος στην απληστία των ανθρώπων και σε ένα μέλλον γεμάτο από απόγνωση. Όσο πιο γρήγορα το συνειδητοποιήσουμε, τόσο το καλύτερο!
 

Τετάρτη, Ιουλίου 06, 2011

DIED PRETTY

Δευτέρα, Ιουλίου 04, 2011

ΤΟ ΑΛΟΓΟ ΤΟΥ ΤΟΡΙΝΟ(1)


Το σαββατόβραδο παρακολούθησα την ταινία «ΤΟ ΑΛΟΓΟ ΤΟΥ ΤΟΡΙΝΟ». Νομίζω πως η ταινία προβαλλόταν μόνο στον συγκεκριμένο κινηματογράφο που επισκέφτηκα και γι' αυτό η εικόνα με τους 16 θεατές μόνο αποκαρδιωτική θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Μετά το πέρας της προβολής έφυγα συγκινημένος. Η ταινία είχε εκπληρώσει την αποστολή της!

Θα μπορούσαν να είναι οι 6 ημέρες της δημιουργίας. Ένας πατέρας με παροπλισμένο το δεξί του χέρι ζει, μαζί με την κόρη του, σαν ερημίτης σε ένα πετρόχτιστο σπίτι. Απέξω από το σπίτι ο αέρας φυσάει δαιμονισμένα. Τα φύλλα των δέντρων στροβιλίζονται και η σκόνη θολώνει την ατμόσφαιρα. Το παράθυρο του σπιτιού είναι η επαφή με τον έξω κόσμο. Το άλογο στον στάβλο είναι το πολύτιμο μέσο μεταφοράς και επικοινωνίας των δύο ανθρώπων με τον «πολιτισμό».

Όλα γίνονται μέσα στο σπίτι και ξαναγίνονται. Οι κινήσεις του πατέρα και της κόρης του είναι τυποποιημένες και επαναλαμβανόμενες. Μέσα από την αφόρητη επανάληψη η αίσθηση της ζωής μοιάζει να συρρικνώνεται. Σαν όλες οι μέρες να είναι φαινομενικά ίδιες. Είναι όμως;

Την πρώτη μέρα ο πατέρας έχει επιστρέψει με την άμαξά του από ένα δύσκολο ταξίδι. Το άλογο δείχνει κουρασμένο και εξαντλημένο. Ο πατέρας το  ξεπεζεύει και μαζί με την κόρη του το βάζει μέσα στον στάβλο. Το κάρο το βάζουν στην αποθήκη. Η κόρη είναι χειροδύναμη και βοηθάει τον πατέρα της που χρησιμοποιεί μόνο το αριστερό του χέρι. Έχουν πρόσωπα σκληρά και τυραννισμένα.

Στο σπίτι δεν υπάρχουν και πολλά πράγματα να κάνουν. Η κόρη βοηθάει τον πατέρα της να ξεντυθεί και βράζει δύο πατάτες. Το φαγητό είναι έτοιμο. Ο πατέρας με την κόρη κάθονται αντικριστά στο τραπέζι. Μία πατάτα στο ένα πιάτο και μία στο άλλο. Ο πατέρας ξεφλουδίζει με νευρικότητα την ζεματισμένη φλούδα της πατάτας. Την συνθλίβει με την παλάμη του αριστερού του χεριού και την αλατίζει. Τρώει στα γρήγορα και σηκώνεται από το τραπέζι. Κατευθύνεται στο παράθυρο. Κάθεται ακίνητος και παρατηρεί τον αέρα που λυσσομανά.

Οι κουβέντες που ακούγονται μέσα στο σπίτι είναι ελάχιστες. Ο πατέρας είναι λαίμαργος και η κόρη έχει πιο εκλεπτυσμένο τρόπο. Τρώει αργά. Όταν τελειώνει, σηκώνεται και πετάει τα αποφάγια. Στην συνέχεια πλένει τα πιάτα. Είναι απολύτως πειθαρχημένη και ταγμένη στην υπηρεσία του πατέρα της. Τοποθετεί καυσόξυλα στην ξυλόσομπα και χαμηλώνει τον φωτισμό από τις λάμπες. Η ατμόσφαιρα του σπιτιού είναι κλειστοφοβική. Το σαράκι- σκουλήκι που ροκανίζει το ξύλο- δεν ακούγεται μέσα στο σπίτι. Η κόρη αναρωτιέται τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Αναζητά οιωνούς για να προβλέψει το μέλλον. Μανταλώνει την πόρτα και ξαπλώνει στο κρεβάτι. Το βλέμμα της είναι στραμμένο στο ταβάνι ενώ του πατέρα της είναι προς το παράθυρο.

Η δεύτερη μέρα ξεκινά ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Η κόρη φοράει το σάλι της και με δύο κουβάδες πηγαίνει να πάρει νερό από το πηγάδι. Ο καιρός είναι αλλόκοτος. Ο δαιμονισμένος αέρας συνεχίζει με την ίδια αμείωτη ένταση  και είναι η πρώτη εντυπωσιακή εικόνα έξω από το σπίτι, που λες και είναι φτιαγμένο με μονωτικό υλικό και εμποδίζει την πρόσληψη των μηνυμάτων του έξω κόσμου! Η κόρη επιστρέφει με δύο κουβάδες γεμάτους με νερό.

Ο πατέρας ξυπνάει και φοράει με την βοήθεια της κόρης του το παντελόνι, το πουκάμισο και τις τιράντες. Καθημερινά πίνει δύο ποτηράκια από ποτό. Όλες οι κινήσεις μοιάζουν τελετουργικές. Πηγαίνει μαζί με την κόρη του για να τακτοποιήσουν το κάρο με το άλογο. Μόνο που το άλογο δεν είναι διαθέσιμο. Παραμένει ακίνητο και απρόθυμο για ένα καινούριο μαρτυρικό ταξίδι. Ο πατέρας το χτυπάει βάναυσα για να προχωρήσει και η κόρη τον παρακινεί να σταματήσει. Το άλογο δείχνει να έχει κάτι και το αφήνουν στην ησυχία του. Του βάζουν σανό για να έχει να τρώει και επιστρέφουν στο σπίτι. Εκεί ο πατέρας κόβει ξύλα με ένα τσεκούρι και η κόρη πλένει τα ασπρόρουχα στην λεκάνη με το ζεστό νερό. Τα απλώνει μέσα στο σπίτι για να στεγνώσουν και βράζει πάλι δύο πατάτες. Αυτό που έχει συμβεί την πρώτη μέρα συμβαίνει και την δεύτερη.

Μέσα στο σπίτι βασιλεύει άκρα του τάφου σιωπή μέχρι που η πόρτα χτυπάει. Ο επισκέπτης αναζητά να αγοράσει ένα μπουκάλι με ποτό. Όσα δεν έχουν ειπωθεί στην διάρκεια της ταινίας λέγονται τώρα. Ο επισκέπτης είναι φορέας βαθυστόχαστων νοημάτων που πέφτουν με καταιγιστικούς ρυθμούς. Εκφράζει την απαισιοδοξία του και την έλλειψη εμπιστοσύνης που έχει προς το γένος των ανθρώπων. Ό,τι αγγίζουν οι άνθρωποι το αποκτούν και το εξευτελίζουν. Η πεποίθησή του για αυτό  είναι ακλόνητη. Ο ουρανός, οι στιγμές, η φύση, τα όνειρα είναι πάντα με το μέρος των άπληστων. Ο πατέρας τον ακούει με προσοχή και χαρακτηρίζει τις σκέψεις του ως «ανοησίες». Του δίνει το μπουκάλι με το ποτό και ο επισκέπτης αφήνει τα χρήματα και φεύγει χωρίς να απαντήσει στον υποτιμητικό χαρακτηρισμό.

Την τρίτη μέρα η κόρη ξυπνάει.Το πρώτο μέλημά της είναι να φέρει νερό από το πηγάδι. Ξυπνάει και ο πατέρας της που δέχεται τις φροντίδες της και πίνει τα δύο ποτηράκια. Μετά, πηγαίνει στο άλογο. Σήμερα, όμως, το άλογο αρνείται το φαγητό. Κάτω από αυτές τις συνθήκες ματαιώνεται για δεύτερη φορά το ταξίδι. Κόρη και πατέρας επιστρέφουν απογοητευμένοι στο σπίτι. Προβληματίζονται για την υγεία του αλόγου.
 
Από το βάθος του ορίζοντα ξεπροβάλλει μια άμαξα. Ο πατέρας μαντεύει πως είναι τσιγγάνοι και ζητάει από την κόρη να βγει και να τους πει πως είναι ανεπιθύμητοι. Οι τσιγγάνοι φτάνουν και κατεβαίνουν από την άμαξα. Διψάνε και θέλουν να πιουν νερό από το πηγάδι. Η κόρη προσπαθεί να τους αποτρέψει αλλά αυτοί την προπηλακίζουν. Ο πατέρας της βγαίνει έξω και τους απειλεί με τσεκούρι. Οι τσιγγάνοι αποχωρούν κραδαίνοντας πως «το νερό και η γη είναι δική μας». Η κόρη έχει αναστατωθεί. Στο σπίτι διαβάζει, συλλαβίζοντας λέξεις από βιβλίο θρησκευτικού περιεχομένου. Αν και με μικρές γνώσεις, εμπεδώνει την αντίληψη πως για την αποκατάσταση της δικαιοσύνης απαιτείται η αποδοχή των άδικων πράξεων και η ακολουθούμενη μετάνοια.



ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Σάββατο, Ιουλίου 02, 2011

ΑΛΜΠΕΡΤΟΣ ΝΑΡ(2)




Στις μεγάλες αγάπες  του Αλμπέρτου Ναρ συγκαταλέγεται και το θέατρο. Θα μπορούσε να μεταβεί στην πρωτεύουσα μόνο και μόνο για να παρακολουθήσει μια ενδιαφέρουσα παράσταση. Ένα θεατρικό έργο αποτελούσε γι’ αυτόν ένα μοναδικό έργο τέχνης. Κάθε επαφή με αυτό το έργο ήταν μια μυσταγωγία. Παρακολουθούσε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την θεατρική κίνηση και δεν παρέλειπε μέσα από τις επιφυλλίδες του να μνημονεύει το «παραγωγικό πέρασμα από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας» του Βολονάκη αλλά και να μας υπενθυμίζει την πολυτιμότατη μελέτη «πρόσωπα του νεότερου δράματος» του Μάριου Πλωρίτη, που θα έπρεπε να κατέχει κυρίαρχη θέση σε κάθε βιβλιοθήκη.

Ο Αλμπέρτος Ναρ κάνει αναφορές και στον κινηματογράφο. Αναβιώνει μνήμες από το πρώτο Φεστιβάλ Κινηματογράφου στην Θεσσαλονίκη. Από το 1960 το επισκέπτεται συνεχώς. Με τους συνομηλίκους του μετράει την απήχηση των ταινιών από την διάρκεια των χειροκροτημάτων του κοινού. Στο Φεστιβάλ βλέπει τον «Μακεδονικό Γάμο» και τον«Ουρανό» του Τάκη Κανελλόπουλου. Μας πληροφορεί πως για τον «Ουρανό» η διάρκεια των χειροκροτημάτων είναι 40 δευτερόλεπτα και για την «Ηλέκτρα» του Κακογιάννη δυόμισι λεπτά! Μας λέει πόσο πολύ τον εντυπωσιάζει η «Συνοικία το Όνειρο» και για την θερμή υποδοχή που έχει επιφυλάξει ο στρατοκρατικός μηχανισμός στην ταινία του Τζέιμς Πάρις «Ξεχασμένοι ήρωες». Τον ηθοποιό Κατράκη τον αποκαλεί δάσκαλο και θυμάται με νοσταλγία το αυτόγραφο που του είχε πάρει. Με αφορμή την συμμετοχή του Κατράκη σε ταινίες μελό, ξεδιπλώνει τις σκέψεις του και υποστηρίζει πως αυτές οι ταινίες αποτέλεσαν «σανίδες σωτηρίας» για ηθοποιούς που για πολιτικούς,κυρίως,λόγους περιθωριοποιούνταν και δεν έβρισκαν να δουλέψουν.

Ο Αλμπέρτος Ναρ είναι ποδοσφαιρόφιλος. Με τα χρόνια κουράζεται να παρακολουθεί ποδοσφαιρικό αγώνα παρεκτός και αν σχολιαστής αυτού του αγώνα είναι ο Γιάννης Διακογιάννης. Γι' αυτόν τρέφει πολύ μεγάλη εκτίμηση και τον θεωρεί πρότυπο απλότητας που δημιουργεί σχολή μέσα από την μακροβιότατη Αθλητική Κυριακή. Επίσημη αγαπημένη του είναι η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.

Αγαπάει τον Γκάτσο, τον Ελύτη, τον Σολωμό και την Μάτση Ανδρέου. Συνιστά ψυχραιμία και αυτοσυγκράτηση σε όλους αυτούς που βιάζονται να ενσωματώσουν ξένες λέξεις στην πλούσια ελληνική γλώσσα. Θεωρεί πως η γλώσσα είναι πολύτιμο στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας. Τα βιβλία ως φορείς πολιτισμού θα πρέπει να πουλιούνται στον φυσικό τους χώρο, τα βιβλιοπωλεία. Τα βιβλία είναι κάτι περισσότερο από πνευματικά προϊόντα που θα πρέπει να προωθούνται από ιδιοκτήτες βιβλιοπωλείων που συμμετέχουν στα πνευματικά δρώμενα της χώρας. Τα βιβλία απαιτούν εξειδικευμένο προσωπικό που ενημερώνει υπεύθυνα αναγνώστες και όχι καταναλωτές.

Ο συγγραφέας στιγματίζει την «άκρατη ανοικοδόμηση της περιόδου 1953-197ο που μεταβάλλει προς το χειρότερο την φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης. Τα νησιά είναι παραδεισένια. Τους καλοκαιρινούς μήνες σφύζουν από ζωή και τους χειμερινούς μήνες παρουσιάζουν εικόνα εγκατάλειψης και τραγικές ελλείψεις σε υποδομές. Το καλοκαίρι για τον Αλμπέρτο Ναρ είναι λυτρωτικό. Λατρεύει το Αιγαίο, εξυμνεί τα θαλασσινά τοπία και κάθε ταξίδι με το καράβι είναι «μια γλυκιά ταλαιπωρία της φυγής». Τα θαλασσινά ταξίδια και οι επιφυλλίδες στην εφημερίδα Θεσσαλονίκη συμπληρώνουν την πεντάδα των δικών του αποδράσεων σε αυτήν τη ζωή.

Μέσα από τον αυτοβιογραφικό του λόγο ο συγγραφέας προσπαθεί να διασώσει τα δεινά της φυλής του, να αφυπνίσει μνήμες, να διεγείρει συνειδήσεις και να «ταράξει τα λιμνάζοντα νερά». Ο Αλμπέρτος Ναρ αγάπησε πολύ την πόλη στην οποία έζησε και δεν μπορώ να εξηγήσω γιατί ο Ηλίας Πετρόπουλος του είχε επιτεθεί μέσα από τις επιστολές που έστελνε από το Παρίσι και δημοσιεύονταν στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία». Ο Αλμπέρτος Ναρ ταλαιπωρημένος «από σάκχαρο, βουλωμένες αρτηρίες και μια μορφή καρκίνου του αίματος» (Περικλής Σφυρίδης) πεθαίνει διακριτικά το 2005. Ο θάνατός του υπήρξε η έκτη και η τελευταία απόδραση του…

Παρασκευή, Ιουλίου 01, 2011

ΚΑΛΟ ΤΑΞΙΔΙ, ΠΑΤΕΡΑ-ΚΑΛΗ ΑΝΤΑΜΩΣΗ

 Μόνο οι λέξεις προχωρούν και αντιστέκονται στην φθορά του χρόνου. Τα φθαρτά σώματα παραδίδονται και ενταφιάζονται. Κι έρχεται η εκταφή,  στιγμή συγκλονιστική και ισοδύναμη της ταφής. Εκεί που υπήρχαν σάρκα και οστά, υπάρχουν μόνο οστά. Αν όλα κυλήσουν φυσικά, θα υπάρξει  ολική αποσύνθεση του σώματος, τοποθέτηση και διατήρηση των καθαρισμένων οστών σε οστεοφυλάκιο και, ίσως, σε μακρινό χρόνο, στο χωνευτήρι. Μόνο οι λέξεις προχωρούν, πού να πάρει!

Ο καλός φίλος Β. ταλαιπωρείται εδώ και δύο δεκαετίες με τον όγκο στο κεφάλι του. Ο Β. με εντυπωσιάζει για την ψυχική του δύναμη να αντιμετωπίζει με αξιοπρέπεια την περιπέτεια της υγείας του. Όταν μιλάς μαζί του είναι να σαν μιλάς με έναν άνθρωπο που μοιάζει να μην τον απασχολεί κάτι σοβαρό. Μέσα του κουβαλάει μεγάλα αποθέματα χιούμορ και ίσως αυτό να αποτελεί και το μυστικό που ένα τόσο σοβαρό πρόβλημα υγείας δεν τον έχει καταβάλλει ακόμη. Ο Β. παραμένει ακμαίος καθόλη την διάρκεια της θεραπείας του. Δύο φορές χρειάστηκε να του ανοίξουν  το κεφάλι και έκανε μια ακτινοθεραπεία. Κάποιο διάστημα είχε διακόψει και δεν ακολουθούσε τις συμβουλές των γιατρών. Ήταν διάστημα κόπωσης για τον ίδιο. Τώρα ο όγκος έκανε την επανεμφάνισή του αλλά ο Β. παραμένει πεισματικά ένας άνθρωπος που το αντιμετωπίζει με καλή ψυχολογία. Έναν τέτοιο φίλο, λοιπόν, διάλεξα  ως τον κατάλληλο άνθρωπο για να εμψυχώσει τον πατέρα μας και να του δείξει πως η ζωή είναι δυνατόν να συνεχίζεται και μετά από μια σοβαρή  εγχείριση. Ο πατέρας μας γνώριζε τον Β. και έτσι ξαφνιάστηκε ευχάριστα όταν τον είδε να  τον επισκέπτεται στον θάλαμο και να του δίνει κουράγιο.

Ο Β. είχε βιώσει από τα μέσα το σύστημα και μας μιλούσε για όλα τα εμπόδια που πιθανόν να συναντούσαμε. Μας προετοίμαζε ψυχολογικά για πιθανές αναβολές της χειρουργικής επέμβασης και θεωρούσε πολύ θετική εξέλιξη πως ο κ.Φόρογλου είχε αποφασίσει να πραγματοποιήσει την επέμβαση ακόμα και αν δεν είχε προσδιορίσει επακριβώς την ημέρα του χειρουργείου. Όταν ρωτούσαμε να μάθουμε για την ακριβή ημερομηνία της εγχείρισης, εισπράτταμε αόριστες απαντήσεις. Ήδη βλέπαμε προγραμματισμένα χειρουργεία να αναβάλλονται και ασθενείς μαζί με τους συγγενείς τους να αγανακτούν. Οι αιτίες των αναβολών ήταν η έκτακτη εισαγωγή επειγόντων περιστατικών και η έλλειψη κρεβατιών στην μονάδα εντατικής θεραπείας και αναισθησιολογίας.

Όλη αυτή η δυσλειτουργία και η έλλειψη υποδομών αναμεμιγμένη με την μεγάλη αγωνία για την υγεία των αγαπημένων προσώπων, κάνει τους συγγενείς να θέλουν να σπρώξουν τις εξελίξεις. Τα χρήματα, όπως ξέρετε όλοι, αποτελούν την κινητήρια δύναμη. Με αυτά οι ενδιαφερόμενοι στρέφονται στις ιδιωτικές κλινικές ή μοιράζουν "φακελάκια" για να επιταχύνουν τις εξελίξεις.

Ως οικογένεια είχαμε αποφασίσει πως αν συναντούσαμε αναβολές στην χειρουργική επέμβαση θα πηγαίναμε αμέσως σε ιδιωτική κλινική, επειδή ο πατέρας μας δεν άξιζε περισσότερη ταλαιπωρία. Εν τω μεταξύ, ο κ.Φόρογλου μάς ανακοίνωνε πως η εγχείριση θα γινόταν την Παρασκευή 12 Νοεμβρίου 2010 ή την Δευτέρα 15 Νοεμβρίου. Τώρα πια είχαμε ένα συγκεκριμένο πλάνο και ευελπιστούσαμε πως το χρονοδιάγραμμα θα τηρούταν. Ως τότε, προετοιμάζαμε τον πατέρα μας για την εγχείριση. Του ζητούσαμε να είναι αισιόδοξος και αυτός μας απαντούσε "θα δούμε". Η χροιά της φωνής του, το βλέμμα του, η αμφιβολία και το αβέβαιο των εξελίξεων που συνόδευε αυτό το "θα δούμε" ήταν κάτι που ακόμα και σήμερα έχει μείνει σαν χαραγματιά μέσα μας! "Θα δούμε" έλεγες πατέρα, γιατί κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τα μελλούμενα...     

Ετικέτες ,