Παρασκευή, Απριλίου 20, 2012

"ΣΩΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΛΛΑΞΑΝ ΤΗ ΘΩΡΙΑ ΤΟΥΣ"(1)


(Ο Αντώνης Ρεγκάκος «προεστός και προύχοντας της σύγχρονης και κλασικής φιλολογίας»- κατά τον Θόδωρο Παπαγγελή- ο μόνος Ρωμαίος της παρέας Χάρης Βλαβιανός και ο συγγραφέας Θόδωρος Παπαγγελής στα αριστερά - Μάιος 2009 στην διεθνή έκθεση βιβλίου εδώ στη Θεσσαλονίκη)

Στην αρχή της παρουσίασης του βιβλίου για τον Οβίδιο μιλάει ο κ. Δαρδανός που διαπιστώνει με χαρά τον ζεστό και επικοινωνιακό χώρο της έκθεσης που βελτιώνεται από πλευράς θεμάτων και προσκεκλημένων. Προλογίζει τα «Σώματα που άλλαξαν τη θωριά τους- Διαδρομές στις Μεταμορφώσεις του Οβίδιου»(εκδόσεις GUTENBERG ) και αναρωτιέται πως γίνεται να απευθυνθεί κανείς σε ένα κοινό μη φιλολόγων που συν τοις άλλοις κατακλύζεται και από πρωτοσέλιδα που μιλάνε για την οικονομική κρίση ή την γρίπη των χοίρων. Το προαναφερθέν βιβλίο σε ένα τέτοιο κοινό είναι παράταιρο. Ωστόσο, οι προσπάθειες πρέπει να γίνονται ακόμη και αν ο κόσμος μάς καταδυναστεύει με μορφές, στερεότυπα και δόγματα. Το βιβλίο των μετα-μορφώσεων , λέει ο κ.Δαρδανός, μας δείχνει τι υπάρχει μετά την μορφή, δηλαδή τι υπάρχει μετά τον θάνατο. Ο τολμηρός Οβίδιος μας προτρέπει να ξεφύγουμε από το μαντρί μας και να μην φοβόμαστε τον θάνατο. Ταυτίζει τον φόβο του θανάτου με τον φόβο της απώλειας της μορφής. Αυτός που φοβάται είναι ευκόλως χειραγωγίσιμος και ελεγχόμενος! Τέλος, όλη η Αναγέννηση στηρίζεται στην μυθολογία που δεν είναι παραμυθάκια αλλά μια σύνθεση πολιτικών κειμένων.

Ο επόμενος ομιλητής, Αντώνης Ρεγκάκος, σημειώνει πως το βιβλίο έρχεται να συμπληρώσει τα τεράστια κενά και τα ελλείμματα της νεοελληνικής παιδείας που αγνοεί την επίδραση της αρχαιοελληνικής μυθολογίας και φιλοσοφίας μέσα από την ματιά του Λατίνου ποιητή Οβίδιου στην Δυτική Ευρώπη. Ο Αντώνης Ρεγκάκος «διαβάζει» το βιβλίο κάνοντας συσχετισμούς ανάμεσα στον Λατίνο ποιητή Οβίδιο και τον μεγάλο φιλόσοφο και φιλόλογο Νίτσε. Ο Νίτσε, λίγο προτού καταρρεύσει ψυχικά, μας παραδίδει το τελευταίο δημοσιευμένο έργο του, «Το Λυκόφως των Θεών» στο οποίο υπάρχει ο αφορισμός για το «πώς ο αληθινός κόσμος μετατράπηκε σε μύθο». Σύμφωνα με τον Γερμανό φιλόσοφο η "ιστορία της μεταφυσικής ξεκινάει από τον Πλάτωνα ως μια πορεία που οδηγεί στην αυτοκατάργησή της". Ο Νίτσε ερμηνεύει την "πλατωνική μεταφυσική ως την ιστορία ενός μακρόχρονου σφάλματος  που άρχισε με την υπόθεση των ειδών-ιδεών και την ιδέα του αγαθού που καταλήγει στον ευρωπαϊκό μηδενισμό". Στην πλατωνική παράδοση στην οποία περιλαμβάνεται και ο χριστιανισμός- ο πλατωνισμός για τον λαό- η υπόθεση του Πλάτωνα μετατράπηκε σε δόγμα των δύο κόσμων. Από την μία ένας σταθερός, ανώτερος, αιώνιος ηθικός, αμετάβλητος και νοητός κόσμος  και από την άλλη ο αισθητός, κατώτερος κόσμος, μεταβαλλόμενος, πεπερασμένος και ανήθικος. Η διάκριση αυτών των δύο κόσμων ως στρεβλή εξέλιξη επιβιώνει και στον Καντ. Για τον Νίτσε δεν υφίσταται διάκριση ενός αληθινού και ανώτερου ιδεατού κόσμου και ενός αισθητού και κατώτερου κόσμου. Ο ιδεατός κόσμος βασίζεται στην "υποκειμενική πίστη και όχι στην αντικειμενική γνώση". Ο αισθητός επιβεβαιώνεται από την φυσική εμπειρική πραγματικότητα και στηρίζεται σε απλές υποθέσεις και στο πείραμα. Και οι δύο κόσμοι είναι πλάσματα.   Μαζί με τον ιδεατό "αληθινό κόσμο" καταργείται και ο  αισθητός "φαινομενικός  κόσμος" και " φτάνει η ώρα του μεσημεριού όπου τα αντικείμενα δεν αφήνουν σκιές"(Νίτσε) και παρουσιάζονται σε μια και μοναδική αδιαχώριστη πραγματικότητα-πλάσμα που είναι αποτέλεσμα της ανθρώπινης γνώσης και που η ουσία της είναι ποίηση. Η γνώση είναι πρωταρχικά ποιητική δραστηριότητα ζωτικής σημασίας για τον άνθρωπο. Χωρίς την ποιητική και πλαστική λειτουργία την γλώσσας και του λόγου ο άνθρωπος απειλείται ευρισκόμενος μέσα σε ένα αέναο γίγνεσθαι και αναγκάζεται να πλάθει νοήματα και αξίες έτσι ώστε να ρυθμίζει τις πράξεις του και να κατανοεί τον εαυτό του. Οι τρεις μορφές της ανθρώπινης γνώσης η επιστήμη, ο μύθος, η φιλοσοφία είναι νόμιμες μορφές του ποιητικού λόγου που μορφοποιούν το χαώδες γίγνεσθαι και συγκροτούν ένα σταθερό σύστημα αναφοράς της ανθρώπινης κατανόησης και πράξης. Ο Νίτσε αναγνωρίζει τον κοινό ποιητικό χαρακτήρα τους, προσδιορίζοντας την ποίηση ως «μια μυθοποιία που ερμηνεύει τον κόσμο". Ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να φτάσει στα πλάσματα, σε μυθικούς κόσμους σε μύθους, σε μυθοποιίες για αληθινούς κόσμους. Κάθε διάκριση ανάμεσα σε ανώτερο-αληθινό κόσμο και σε κατώτερο-φαινομενικό είναι αδύνατη! Οι μεταμορφώσεις του Οβίδιου είναι μια "κοσμομυθοποιία", μια ποιητική προσέγγιση και φιλοσοφική ερμηνεία της πραγματικότητας. Οι μεταμορφώσεις διατυπώνουν μια φιλοσοφία του γίγνεσθαι και όχι του είναι. Τα πάντα μεταβάλλονται αλλά δεν αφανίζονται. Οι μορφές ανανεώνονται από τις παλιές και κανένα φαινόμενο δεν κρατά σταθερή την μορφή του. Ο Ρωμαίος ποιητής μεταμορφώνει τον αρχαιοελληνικό μύθο και την αρχαιοελληνική φιλοσοφία σε λογοτεχνία.

Στην συνέχεια ο Αντώνης Ρεγκάκος μας δίνει την ερμηνευτική δύναμη της ποιητικής μυθολογίας του Οβίδιου μέσα από τον μύθο του Φαέθωντα. Ο Φαέθων είναι θνητός και καθοδηγείται από τον ναρκισσισμό του και την υπέρμετρη επιθυμία για παντοδυναμία και αθανασία. Ο Φαέθων θέλει να μοιάσει στον πατέρα του τον ήλιο και να καταστεί όμοιος του. Θέλει να οδηγήσει το ηλιακό άρμα με τους φτερωτούς ίππους. Ο Ήλιος προσπαθεί να τον αποτρέψει. Ο Φαέθων, ωστόσο, θέλει να θεωθεί, να υπερβεί τα όρια. Ο Ήλιος βλέποντας πως δεν μπορεί να επιβληθεί προτείνει στον γιο του την μετριοπάθεια. Ο Φαέθων θα πρέπει να χαλιναγωγεί τα άλογα και να επιλέγει την μέση οδό κατά την οποία δεν θα κινδυνέψουν να καούν ο ουράνιος θόλος  και ο κόσμος. Ο μεσιανός δρόμος, ωστόσο, είναι ανέφικτος! Ο Δίας βλέποντας τον κίνδυνο, στέλνει κεραυνό και ανακόπτει την πορεία στον Φαέθωντα. Ο Φαέθων σκοτώνεται πέφτοντας στον Ηριδανό ποταμό. Ο Οβίδιος δεν ηθικολογεί ούτε καταδικάζει. Ξέρει πως ο άνθρωπος είναι άνθρωπος επειδή παλεύει να ξεπεράσει τα όρια και να ενωθεί με το θείο. Αν δεν το καταφέρνει, αν ακολουθεί μια αυτοκαταστροφική πορεία είναι επειδή είναι θύμα του  παθολογικού ναρκισσισμού του που δεν τον βοηθάει να αποκτήσει αυτογνωσία και αυτοέλεγχο.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)          

1 σχόλια:

Τη 4:21 μ.μ. , Ο χρήστης Anonymous Ανώνυμος είπε...

Poihtikh proseggish tou kosmou h mythologia leei o kyrios Nietzsche.Oute thn ermhneia ths lekshs mythos etymologika den mphke ston kopo na analysei.Enas kseperasmenos filosofos,o opoios exei mavra skotadia se oti sxetizetai me thn apolyth sympantikh gnwsh pou toso wraia ehei katagrapsei o Platwn,o Hrakleitos kai oloi oi alhthinoi kai DIAXRONIKOI pefwtismenoi filosofoi.

 

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα