Σάββατο, Ιουλίου 21, 2012

ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΜΑΝΑΤΙΔΗΣ





(Από την εκδήλωση στην φετινή  9η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου. Συζητούν οι συγγραφείς Βασίλης Αμανατίδης-στα αριστερά-, Δημήτρης Τανούδης και Γιάννης Παλαβός).

Με αφορμή την ποιητική συλλογή "7:ποίηση για video games" ο Βασίλης Αμανατίδης απαντά σε ερωτήσεις του Βασίλη Κ. Καλαμαρά στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία(12/11/2011). Να μερικά από αυτά που λέει ο Βασίλης Αμανατίδης:

-Η ποίηση είναι διαφεύγουσα. Προκύπτει πάντα κάπου "ανάμεσα" στις ραφές των υλικών σου και των ποικίλλων "γλωσσών" που χρησιμοποιείς. Το σίγουρο είναι πως η ποίηση δεν ανήκει αποκλειστικά στον χώρο των λέξεων.

-Η εικονική πραγματικότητα παρέχει τη δυνατότητα ενός νέου είδους απόστασης από τον εαυτό μας και τους άλλους. Ευνοεί, επίσης, τη χρήση επάλληλων προσωπείων , τη δημιουργία ρόλων, έναν επανορισμό της έννοιας της "ταύτισης".

-Αυτή η πρωτοφανής αποσπασματικότητα και μη γραμμικότητα μας εκπαιδεύει σίγουρα σε νέες ικανότητες πρόσληψης. Αλλά η γραμμική αφήγηση δεν είναι παρά μία κατασκευή, ενώ ο νους λειτουργούσε πάντα μη γραμμικά και μέσα από τυχαίες "υπερ-συνδέσεις". Έτσι, μια τέτοια ιλιγγιώδης τροπή της τεχνολογίας- που μας κάνει προς το παρόν να νιώθουμε σαν ζαλισμένα έντομα μπροστά σε κάποιο φως -υποθέτω πως αποκαθιστά ένα είδος δικαοσύνης.

-Το "7:ποίηση για video games" προσδοκά να είναι ποίηση και ως προφορικός και γραπτός λόγος και ως εικόνα και ως τυπογραφία. Και τελικά, να είναι -αν είναι- ποίηση και ως εμφάνιση (βιβλίο) και ως εξαφάνιση(performance πέρα από το βιβλίο)

-Κάνοντας μία περφόρμανς, προτείνω μία, ακόμη πιο σωματοποιημένη , εκδοχή του βιβλίου μου.

-Το βιβλίο ως αντικείμενο δύσκολα θα εξαφανιστεί μέσα στην περιρρέουσα ψηφιοποίηση.

-Τα πάντα είναι γραφή.Από το "α" ως το "ω" , η αλφάβητος δεν είναι παρά κοσμομιμητικές εικόνες, που κάποτε οπτικοποίησαν την ικανότητα του ανθρώπου να φθέγγεται και να εκπέμπει την αρθρωμένη φωνή του και βεβαίως την κραυγή.

Την πρώτη φορά που είχα δει τον Βασίλη Αμανατίδη ήταν σε μια εκδήλωση στο Εντευκτήριο. Τότε, είχε παρουσιάσει με τον δικό του τρόπο ένα ποίημα του Κάμμινγκς. Στο πλαίσιο του 8ου Φεστιβάλ Εικαστικών Τεχνών Πεδίο Δράσης Κόδρα 08 ο Αμανατίδης συμμετείχε με ποιήματα από τη συλλογή "Ο λαγός και η εξοχή". Τα ποιήματα αυτά είχαν αποτελέσει τη βάση του ποιητικού περφόρμανς που το παρουσίασε ο Αμανατίδης και ο μεταφραστής τους στα ρωσικά Γιεβγκένι Νικίτιν κατά τα εγκαίνια της έκθεσης "Τα όνειρα του λόγου". Το ποίημα "Έχουν εγκαίνια στις κερήθρες" μου αρέσει πολύ:

Δεν μπορεί παρά να έχει παρατηρηθεί
πως οι μέλισσες όταν καίγονται
γίνονται σαν κόκκινο βελούδο τρυφερές
κι εύθραυστες σα γυμνή κόρη γαλάζιου ματιού
μετά πεθαίνουν

Έχει σίγουρα προηγηθεί η φωτιά
που λιώνει τις κερήθρες
και η ανάληψη των τελευταίων ονείρων
του μελισσιού.
Για λίγο μάλιστα προκαλείται
κι ένας μικρός εναέριος συνωστισμός
μετά θα εξατμιστούν.
Και καθώς βέβαια τα όνειρα των μελισσών
μυρίζουνε λουλούδια,
ακόμη και μετά από καιρό
το επόμενο μελίσσι
θα ψάχνει μάταια εκεί πάνω
για έναν κήπο.


Σάββατο, Ιουλίου 14, 2012

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "ΧΑΡΑ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ.


(Από την εκδήλωση του περιοδικού Intellectum στην 9η διεθνή έκθεση Θεσσαλονίκης. Δευτερολογεί ο Χάρης Βλαβιανός)

Διαβάζω πως ο Χίτλερ το 1938 (Γιάννης Ν.Μπασκόζος -Βήμα, 6/5/2012) ήταν αποφασισμένος να προχωρήσει στην παραγωγή του "αυτοκινήτου του λαού". Ο Χίτλερ είχε ήδη σταθεροποιήσει την εξουσία του, είχε τσακίσει την αντιπολίτευση και τα εργατικά συνδικάτα κι είχε λύσει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα της ανεργίας, στρατιωτικοποιώντας τη γερμανική οικονομία. Τη χρονιά εκείνη, για λόγους προπαγάνδας, υιοθέτησε την ιδέα του Δρος Φέρντιναντ Πόρσε για ένα φτηνό αυτοκίνητο (Ιστοσελίδα, ΣΕΙΣΑΧΘΕΙΑ). Ο Χίτλερ αναζητούσε παντού σύμβολα δύναμης και το αυτοκίνητο  μπορούσε να υπηρετήσει τα βαθύτερα σχέδια του!  Το 1938, για την μελλοντική μαζική παραγωγή του αυτοκινήτου ιδρύθηκε η εταιρεία Gesellschaft zur Vorbereitung des Volkswagen, η οποία αργότερα μετονομάστηκε σε Volkswagen-Werke GmbH και ξεκίνησε να κτίζεται το μεγαλύτερο την τότε εποχή εργοστάσιο αυτοκινητοβιομηχανίας. Στην πραγματικότητα ξεκίνησε η δημιουργία μίας ολόκληρης πόλης, που μαζί με το εργοστάσιο, θα περιλάμβανε και οικισμούς για τους εργαζόμενους και όλες τις βοηθητικές εγκαταστάσεις. Η πόλη αυτή ιδρύθηκε την 1-η Ιουλίου 1938, υπό το όνομα «Βόλφσμπουργκ» (Wolfsburg) και ακόμα και σήμερα είναι η έδρα της αυτοκινητοβιομηχανίας Volkswagen (πηγή: Βικιπαίδεια). Η διάθεση "μικρών, χρηστικών και καλοσχεδιασμένων"αυτοκινήτων θα γινόταν μέσα από το πρόγραμμα "Δύναμη μέσω της χαράς" που ήταν μια μεγάλη και ελεγχόμενη από το κράτος οργάνωση για τη διαχείριση του ελεύθερου χρόνου και της παροχής ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων. Ο Χίτλερ και ο στρατιωτικός μηχανισμός του Γ' Ράιχ ηξεραν πως έπρεπε να διαμορφώσουν συνθήκες ευδαιμονίας για τους εργαζόμενους. Η άσκηση, η υγιεινή διατροφή, η σχολαστική τήρηση των κανόνων υγιεινής στους χώρους εργασίας, η ψυχαγωγία με μουσικές και ορχήστρες, τα ταξίδια, η παρακολούθηση κινηματογραφικών ταινιών, οι κρουαζιέρες και οι ικανοποιητικές αμοιβές, όλα ήταν εμβόλιμα και σκοπίμως ενταγμένα στον εργασιακό χρόνο των Γερμανών. Η εργασία μετατρεπόταν σε μια χαρούμενη δραστηριότητα που δεν σταματούσε να εκπλήσσει τους Γερμανούς! Με παρακράτηση 5 μάρκων από τον μισθό τους οι Γερμανοί θα μπορούσαν να αποκτήσουν σιγά σιγά το δικό τους αυτοκίνητο και να γίνουν ευτυχισμένοι και δυνατοί. Η χρηστική αξία του αυτοκινήτου συγχωνευόταν με τη συμβολική του σημασία.

Το όραμα του Χίτλερ για την μαζική χρήση των αυτοκινήτων μέσα από το πρόγραμμα "Δύναμη μέσω της χαράς" ματαιώθηκε από την έναρξη του δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Οι εργάτες που θα κατασκεύαζαν το «αυτοκίνητο του λαού», τον πασίγνωστο πλέον Σκαραβαίο στράφηκαν στην πολεμική παραγωγή.

Το ναζιστικό πρόγραμμα "Δύναμη μέσω της χαράς" αντικαταστάθηκε στα χρόνια που μεσολάβησαν σε "Χαρά μέσω της κατανάλωσης". Τα αυτοκίνητα ήταν ένα προϊόν στα τόσα άλλα που οι καταναλωτές χαίρονταν να καταναλώνουν. Το πρόγραμμα "χαρά μέσω της κατανάλωσης" που υιοθέτησαν όλες οι δημοκρατικές κοινωνίες, άρχισε να παρουσιάζει προβλήματα από τη στιγμή που υπήρξαν μεγάλες περικοπές στα εισοδήματα των καταναλωτών. Η κατανάλωση κατέρρευσε και μαζί με αυτήν χάθηκε και η χαρά στα πρόσωπα των ανθρώπων...          

Τρίτη, Ιουλίου 10, 2012

ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΝΟ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗ


Η συνεργασία μου με τον "Αγγελιοφόρο" έλαβε τέλος, καθώς η ιδιοκτησία θεώρησε ότι υπερέβην τα εσκαμμένα διατυπώνοντας στην σελιδα "πέντε πράγματα που έμαθα αυτήν την εβδομάδα" σκωπτικά σχόλια που δεν έχουν θέση στην εφημερίδα.

(Πάνος θεοδωρίδης)



 (Με αφορμή ένα παλιό κείμενο του Πάνου Θεοδωρίδη για έναν συστηματικό αναγνώστη της εφημερίδας "Ριζοσπάστης" που έστειλε στην ανακύκλωση ένα μεγάλο πακέτο από αυτές τις εφημερίδες)


Φορούσε καθαρή ματιά και φωταγωγούσε καθημερινά εκατοντάδες λέξεις. Στην εφημερίδα στην οποία εργαζόταν, οι λέξεις του ήταν απόλυτα τακτοποιημένες και γωνιασμένες σε δυο ντάνες που ονομάζονταν «Καναβάτσο». Οι λέξεις διαβάζονταν εξονυχιστικά από τους αναγνώστες της εφημερίδας. Αυτό πιστοποιείται επειδή οι αναγνώστες είχαν για συνήθεια να σκαλίζουν τις λέξεις και να τις κάνουν ανάγλυφες! Έτσι, λοιπόν, όλοι μπορούσαν να διακρίνουν πως οι λέξεις ήταν φτιαγμένες όχι μόνο για να διαβάζονται αλλά και για να αγγίζονται. Ο συγγραφέας δεν έγραφε απλώς κείμενα, ήταν λογοτέχνης. Οι λέξεις του ήταν ανάσες δροσιάς και πολύτιμου οξυγόνου σε ένα περιβάλλον που έκλεινε και τις τελευταίες χαραμάδες.  Κάποιοι αναγνώστες του παραπονιόταν πως δεν τον καταλαβαίνουν και του ζητούσαν να γράφει πιο απλά και κατανοητά. Τα λογάκια του ήταν κυριολεξίες, αλληγορίες, πλήθος ιστορικών πληροφοριών, αναλογίες και κρυφά μηνύματα που έπρεπε να αποκωδικοποιηθούν. Αν ήθελε να γράψει κάτι άσχημο για κάποιον είχε την αστείρευτη φαντασία και την γλωσσική ευχέρεια να το πράξει χωρίς να τον καταλάβει κανείς. Ήταν τέτοιο το πάθος και η αφοσίωση του για το Παιχνίδι με τις Λέξεις  που στο τέλος παρουσιαζόταν σαν νικητής  σε ένα παιχνίδι χωρίς ηττημένους και ταπεινωμένους ! Αν κάτι μας θύμιζε ο Πάνος θεοδωρίδης στο οπισθόφυλλο της εφημερίδας ήταν πως οι μικρότητες, τα πένθη και οι παλιοεγωϊσμοί, όλα ζυμώνονται και γαληνεύουν  μες το γλυκό παιχνίδι με τις λέξεις! Υπ' αυτήν την έννοια, τα κείμενα στην στήλη "Καναβάτσο" ήταν κείμενα με μεγάλη παιδαγωγική αξία και σημασία. Τώρα, ο Πάνος Θεοδωρίδης ολοκλήρωσε την ζωή των λέξεων και τις παραδίδει στην ανακύκλωση. Συνεπής με τις αρχές και την ιδεολογία του ξέρει ότι τα πράγματα γεννιούνται και πεθαίνουν μόνο και μόνο για να ξαναγεννηθούν και να ξαναπεθάνουν. Είναι ο Αγγελιοφόρος των άφθαρτων λέξεων και όχι των κουρελιασμένων εντύπων.

Σάββατο, Ιουλίου 07, 2012

ΠΑΡΕΝΘΕΣΕΙΣ

Διάβαζα το ογκώδες βιβλίο του Λουκρήτιου για την Φύση των Πραγμάτων και από την ανοιχτή μπαλκονόπορτα άκουσα την έντονη και καθαρή φωνή ενός κοριτσιού. Το κορίτσι ήταν θυμωμένο και μιλούσε σε έντονο ύφος. Μην ακούγοντας τον αντίλογο, υπέθεσα πως μιλούσε σε κινητό τηλέφωνο.

 Πέρασαν μέρες από τότε. Ωστόσο, η φωνή της εξακολουθεί να διατηρεί μέσα της όλη εκείνη  την φρεσκάδα που μοίρασε άθελα και γενναιόδωρα σε μένα. Εννοώ πως δεν ήθελα να δω την μορφή της - δεν θα πρέπει να ήταν  πάνω από δέκα χρονών- αφού μού αρκούσε η φωνή της. Να μερικά από αυτά που  άκουσα να λέει: "Να κάθομαι σαν χαζή και να πληρώνω τις βλακείες σας... όλα εγώ τα κάνω... κάθομαι και ποτίζω τα λουλούδια σας... Ας το καλό σας!" Προφανώς, κάποιος από το στενό συγγενικό της περιβάλλον της ζήτησε να ποτίσει τα λουλούδια που απειλούνται αυτό το διάστημα από την υπερβολική ζέστη. Ωστόσο, οι υποδείξεις και οι συμβουλές  αυτού του ατόμου θύμωναν ακόμη περισσότερο το κορίτσι που αναγνώριζε πως οι ευθύνες που ανελάμβανε ήταν παραπάνω από τις ευθύνες που αναλογούν σ' ένα μικρό κορίτσι.

Το κορίτσι έχει μάθει καλά πως στο διάβα της ζωής του θα υπάρξουν κι άλλες περιπτώσεις κατά τις οποίες θα υποδύεται την χαζή και θα πληρώνει τοις μετρητοίς για τις βλακείες των άλλων. Επίσης, γνωρίζει ότι τα λουλούδια χρειάζονται περισσότερη φροντίδα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και ότι ασχολούμενοι μαθαίνουμε για όλα αυτά που δεν ξέρουμε. Τέλος, έμαθε να διατυπώνει ευγενικά τον θυμό της.

Το μικρό κοριτσάκι το χάρηκα γιατί τόλμησε να μιλήσει για όλα αυτά που την καταπίεσαν και την έκαναν να δυσανασχετεί. Η στιγμιαία ευφορία μου  υπήρξε ένα καλό διάλειμμα για να επιστρέψω με περισσότερη ορμή στο διάβασμα για τον Λουκρήτιο!   

Τετάρτη, Ιουλίου 04, 2012

9η ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ


Διαβάζει ο Χάρης Βλαβιανός και η Λότη-Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου(την μισή ιστορία της. Την υπόλοιπη θα την διαβάσετε παρακάτω)



Με στόχο την έμπνευση της αγάπης για το βιβλίο και την ανάγνωση, το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) οργάνωσε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) μια πρωτότυπη δράση που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της 9ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης.

Το ΕΚΕΒΙ απευθύνθηκε στους συγγραφείς   Θανάση Βαλτινό, Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, Χάρη Βλαβιανό, Σώτη Τριανταφύλλου, Μάνο Κοντολέων, Βαγγέλη Ηλιόπουλος, Σάκη Σερέφα) και τους ζήτησε  να προσφέρουν ο καθένας ως συμβολικό δώρο προς τα παιδιά μια επιστολή / μήνυμα για τη χαρά της ανάγνωσης και την αγάπη για τα βιβλία.


 (Η συνέχεια από την ιστορία της Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου)  

 Όταν γεμίσει το στομάχι μας, δεν πεινάμε πια. 

Το πνεύμα μας όμως είναι αχόρταγο!
 Όσο του δίνουμε τροφή, τόσο περισσότερο πεινάει, τόσο περισσότερα βιβλία θέλει.


Και δεν έχει άδικο! Τα βιβλία μάς μαθαίνουν χίλια πράγματα για τον κόσμο, τους άλλους,
τον  ίδιο  μας  τον  εαυτό. 

 Συχνά  μας  φανερώνουν  ότι  και  οι  άλλοι  νιώθουν  όπως  εμείς,
έχουν  τις  ίδιες  χαρές  ή  τις  ίδιες  στενοχώριες,  αντιμετωπίζουν  παρόμοια  προβλήματα,
αλλά  καταφέρνουν  τελικά  να  τα  ξεπεράσουν.

  Κι  αυτό  μας  δίνει  κουράγιο.  

Άλλοτε  πάλι μας δείχνουν ότι υπάρχουν ή υπήρξαν άνθρωποι εντελώς διαφορετικοί από μας.

 Μαθαίνουμε τα αισθήματα και τις σκέψεις τους, σ’ όποιο τόπο κι αν βρίσκονται, όποια εποχή και
αν έζησαν. 


Ταυτιζόμαστε  μαζί  τους.

  Κι  αυτό  μας συναρπάζει,  μας  δίνει την  αίσθηση  ότι
ζούμε πολλές ζωές, πλουτίζει τις εμπειρίες μας.


Κάθε βιβλίο που φτάνει στα χέρια μας είναι φίλος γενναιόδωρος, πιστός και πολύ βολι
κός! 

Ποτέ δε ζητάει κάτι, ενώ εκείνος πάντα μας δίνει ό,τι έχει, όποτε το ζητήσουμε. 
Αν
δεν τον θέλουμε, περιμένει στο ράφι υπομονετικά. 

Αν τον καλέσουμε, έρχεται αμέσως. 

Κι είναι τόσο μικρός που χωράει στη σάκα μας ή στη βαλίτσα μας όταν πάμε ταξίδι.


 Όταν λοιπόν σου χαρίσουν ή σου δανείσουν ένα βιβλίο, υποδέξου το σαν φίλο πολύτιμο
που δε θα σ’ εγκαταλείψει ποτέ∙ ένα μόνιμο σύντροφο-τροφή για τους «βιβλιοφάγους»
χωρίς ημερομηνία λήξης!

Με αγάπη

Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου