Τρίτη, Ιανουαρίου 26, 2016

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ 1939-2016



Στην παλιά συνέντευξη που βλέπω στο κανάλι της βουλής, ο ψυχαναλυτής και ψυχίατρος Θανάσης Τζαβάρας κάνει κάποιες γενικές τοποθετήσεις πάνω στην σύνδεση της Ψυχανάλυσης και της Πολιτικής. Ωστόσο, μια ελεύθερη συζήτηση δεν υπόκειται στους περιορισμούς ανάπτυξης της σκέψης. Ο Θανάσης Τζαβάρας-μέχρι προχθές εν ζωή- αναφέρει ότι η δική του γενιά ανέδειξε την ιστορική αξία της ψυχανάλυσης στον ελλαδικό χώρο. Ο Τζαβάρας υπήρξε ο πρώτος που αποκαθιστά το κύρος του Ανδρέα Εμπειρίκου ως ψυχαναλυτή. Αποκαθιστώντας έναν άνθρωπο που υπήρξε ποιητής, ο Τζαβάρας πήρε, αυτομάτως,  θέση στην μετέπειτα διαμάχη των ψυχαναλυτών σχετικά με το αν είναι σωστό να ασκούν το  επάγγελμα άνθρωποι που δεν προέρχονται από τον τομέα της ιατρικής. Ο Θανάσης Τζαβάρας λέει ότι οι ψυχαναλυτές πάσχουν από το σύνδρομο της "Ορθοδοξίας" και δίνουν την εικόνα εκείνων των επιστημόνων που είναι κάτοχοι της μιας και μοναδικής αλήθειας. Ωστόσο, οι διαξιφισμοί και ο εμφύλιος σπαραγμός εντός της ψυχαναλυτικής κοινότητας είναι παροιμοιώδεις. Αυτή η πολυδιάσπαση σε ομάδες και σχολές οφείλεται στην  υπεράσπιση των συμφερόντων.Μια διαλεκτική της σύγκρουσης ανάμεσα σε αντίθετες ιδεολογίες και πρακτικές θα μπορούσε να θεωρηθεί μόνο ως προσχηματική. Ο υπερκαταναλωτισμός, η επιδίωξη του κέρδους και η υποταγή σε ένα υλιστικό πρότυπο ανάπτυξης και προόδου δεν μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστη και την  κατηγορία των επαγγελματιών που εφαρμόζουν την ψυχαναλυτική μέθοδο  και άλλου είδους ψυχοθεραπείες.

Ο Θανάσης Τζαβάρας προερχόταν από ένα θρησκευόμενο οικογενειακό περιβάλλον και πήγαινε στο κατηχητικό.Σύντομα είχε διαισθανθεί ότι η πραγματικότητα ήταν κάτι παραπάνω από τις κατηχήσεις. Το 1960 βρέθηκε στην Λωζάνη σε ένα "συμβούλιο εκκλησιών". Εκεί, αντιλαμβάνεται ότι οι άνθρωποι μπορούν να ζουν σε ένα πιο ελευθεριακό περιβάλλον και να ξεδιπλώνουν χωρίς ενοχές τον ορίζοντα της πνευματικής τους αναζήτησης. Η μαρξιστική σκέψη γίνεται πρόσφορο πεδίο μελέτης. Ο Τζαβάρας ζει στην Γαλλία από το 1965 έως το 1978. Όπως λέει ο ίδιος, στην Γαλλία γίνεται "χαμός" και επικρατεί ένας μεγάλος αναβρασμός και μια πρωτόγνωρη κίνηση ιδεών. Ο Θανάσης Τζαβάρας φαίνεται ότι παίρνει το βάπτισμα του πυρός. Η ψυχανάλυση γίνεται για αυτόν μια εμπειρία ανακάλυψης και αυτογνωσίας.Το 1978 επιστρέφει στην Ελλάδα πλούσιος από εμπειρίες και έτοιμος να συνεισφέρει στην ανάπτυξη της ψυχαναλυτικής σκέψης. 


Να είμαστε αξιοπρεπείς με τον εαυτό μας και αγαπητοί με τους δικούς μας ανθρώπους, είναι καταστάσεις που μας επιτρέπουν να είμαστε αυστηροί με τον εαυτό μας.Ο μακαρίτης πια, Τζαβάρας, αποδίδει μεγάλη σημασία στην σεξουαλική ζωή του ανθρώπου και στον τρόπο που αυτός φέρεται στον σεξουαλικό του σύντροφο. Οι  κοινωνίες του δυτικού κόσμου, δήθεν πολιτισμένες, εμφανίζουν έναν διαρκώς αυξανόμενο αριθμό βίαιων κρουσμάτων σεξοαυλικού χαρακτήρα.Η κοινωνική ζωή που διαμορφώνεται σε αυτές τις κοινωνίες στιγματίζεται από το γρήγορο φαγητό, το γρήγορο σεξ και τα αναλγητικά που δρουν ταχύτατα. Οι πολίτες αυτών των κοινωνιών εξαρτώμενοι από  αλλότριες ανάγκες και επιθυμίες, αποδεχόμενοι πλήρως τα μοντέλα του καταναλωτισμού και της υλιστικής προόδου, γράφουν την δική τους "ιστορία της καταπίεσης".

Σίγουρα, η  πιο οριακή στιγμή της ζωής του  υπήρξε  η νοσηλεία του το 2002 στην εντατική μετά από ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας. Εκθειάζει τους γιατρούς και το σύστημα υγείας που του έδωσαν τη δυνατότητα να ζήσει για 14 ακόμη χρόνια. Λέει ότι δέκα χρόνια πριν, το πρόβλημα της υγείας του δεν θα ήταν αντιμετωπίσιμο και αυτός δεν θα ζούσε. Μιλάει με μεγάλη συγκίνηση για την αγάπη της οικογένειας αλλά και μιας εκατοντάδας ανθρώπων που του συμπαραστέκονταν. Η ιατρική φροντίδα και η αγάπη των ανθρώπων τον είχαν κρατήσει στη ζωή. Όταν είχε ξυπνήσει από την καταστολή, το μόνο πράγμα που ενδιαφέρθηκε ήταν για την νοητική του κατάσταση. Το μυαλό είναι το πολυτιμότερο όργανο των ανθρώπων.

Αυτό που μετράει είναι το ΑΙΤΗΜΑ. Οι ψυχαναλυτές υπάρχουν για να ακούν τους ανθρώπους και να τους βοηθούν σε μια "πορεία απελευθέρωσης από τις νευρώσεις και τις ψυχώσεις". Συνοδεύουμε τους θεραπευόμενους αλλά δεν πρέπει να τους καθοδηγούμε. Όλες οι μοντέρνες ψυχοθεραπευτικές προτάσεις βασίζονται στην καθοδήγηση και στην ταχύτατη εξάλειψη των συμπτωμάτων.

Ο Θανάσης Τζαβάρας μιλάει την φαντασίωση του Φρόιντ ότι θα πεθάνει νέος, για την  άκρως καταθλιπτική εμπειρία του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, για τις δύσκολες οικογενειακές καταστάσεις που ώθησαν τον Φρόιντ να μιλήσει για το ένστικτο του θανάτου.  Για την θέληση του Φρόιντ να τερματίσει τη ζωή του στην περίπτωση που υπέφερε, για τα πρώτα βήματα της ψυχανάλυσης, για την κοινωνική αποστολή που επιτελούσαν οι επιστήμονες που είχαν προσχωρήσει  σε αυτή, για τους μαθητές του Φρόιντ με την "αυθόρμητη ευαισθησία ", για την παταγώδη αποτυχία σύνδεσης της ψυχανάλυσης με την πολιτική, για την απουσία μιας πολιτικής πρόνοιας για την ψυχική υγεία των πολιτών, για την κοινή μοίρα αυτών που πεθαίνουν από το πολύ φαγητό ή την έλλειψη φαγητού και για τον υπερκαταναλωτισμό που λειτουργεί ως αντιστάθμισμα στον ευνουχισμό μας. Ο ευνουχισμός μας είναι ένα καίριο ζήτημα. Η Ψυχανάλυση θα εξακολουθεί να υπάρχει όσο υπάρχουν ανοιχτά μυαλά.Δεν είναι κακό να έχουμε αδυναμίες •είναι κακό ,όμως, να μην έχουμε επίγνωση αυτών των αδυναμιών. Η "απύθμενη γνώση"  μας επιτρέπει να συνεχίζουμε να μαθαίνουμε.

 Η αυτονόμηση ενός παιδιού είναι μαθημένη συμπεριφορά που μαθαίνεται από την αρχή της ζωής του. Η αυτονόμηση του παιδιού πάει παράλληλα με την αυτονόμηση των γονιών. Κατά κάποιο τρόπο, η κρίση που βιώνουμε είναι "παράγωγο του τρόπου που μεγαλώνουμε". Η οικογένεια αποτελεί ένα υποκατάστατο του κράτους πρόνοιας. Αν δεν ήταν ισχυρός ο θεσμός της οικογένειας, πολλοί άνθρωποι θα είχαν μεγάλη δυσκολία να επιβιώσουν. Η κρίση, θα πει ο ψυχαναλυτής Θανάσης Τζαβάρας, υπήρξε κρίση αγωγής. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, παραδέχεται στην τηλεοπτική κάμερα ότι δεν θα ζήσει για να δει την έξοδο απ' αυτήν την κρίση. Το πρωινό της 25ης Ιανουαρίου έγινε συνομήλικος όλων των νεκρών.Αγαπάμε το πέρασμα όλων εκείνων των ανθρώπων που πρόσφεραν στην γνώση αυτού του αγριμιού που ονομάζεται Άνθρωπος.

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα