Κυριακή, Ιανουαρίου 17, 2016

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ



Mία πλούσια πνευματική ζωή αποτυπωμένη στα 42 του βιβλία. Βλέπω στο κανάλι της Βουλής τον Κωνσταντίνο Δεσποτόπουλο στην ηλικία των 101 χρονών-η εκπομπή πρέπει να είναι παραγωγής 2014- και με εντυπωσιάζει η εξαιρετική του διαύγεια. Χάρη σε αυτήν, ξεδιπλώνει τις μνήμες του και αφηγείται  όλα τα σημαντικά γεγονότα της ζωής του. Γεννημένος στην Σμύρνη, διατηρεί ως μια "ζοφερή ανταύγεια" την ανάμνηση της καταστροφής. Με την οικογένειά του καταφέρνει να ξεφύγει στην Αθήνα. Εκεί, σπουδάζει νομικά και εκπονεί διδακτορικό . Εκλέγεται καθηγητής φιλοσοφίας. Ο φιλοσοφικός τρόπος της σκέψης του ζωντανεύει την νομική επιστήμη. Όπως λέει ο ίδιος, οι αγορεύσεις του στα δικαστήρια αποτελούν ωραιότατα μαθήματα για τους ασκούμενους και εν ενεργεία  δικηγόρους. Γνωρίζει τους Σικελιανό, Καζαντζάκη και Παλαμά. Υπέρμαχος της ερευνητικής σκέψης και άνθρωπος με οικολογικές ανησυχίες. Όταν πραγματοποιείται  η διάσπαση του ατόμου, προειδοποιεί και διαισθάνεται ότι αυτό θα οδηγήσει  στην πραγματοποίηση πειραμάτων σε βάρος της φύσης και του ανθρώπου. 

Η κατοχή έχει πολλά και συγκλονιστικά γεγονότα. Υπερασπίζεται σθεναρά την άποψη  ότι το πολιτικό φρόνημα πρέπει να είναι ελεύθερο και ακαταδίωκτο •  μόνο οι πράξεις πρέπει να διώκονται. Η αντίληψη αυτή προέρχεται και έχει σφυρηλατηθεί από τα χρόνια που διδάσκει στο πανεπιστήμιο και απολύεται.  Για τις ιδέες του εξορίζεται στον Άγιο Ευστράτιο και στην Μακρόνησο. Η αγωγή που λαμβάνει από τους γονείς του καθώς  και η μελέτη της φιλοσοφίας,  τον σκληραγωγούν και τον κάνουν να αντέχει τα βασανιστήρια .Κάνει αναφορά σε έναν συνταγματάρχη που αποχωρεί επειδή δεν μπορεί να βασανίζει ανθρώπους που χαρακτηρίζονται πολιτικοί αντίπαλοι. Μιλάει για τις συγκινητικές στιγμές αλληλεγγύης ανάμεσα στους κρατουμένους• σε εκείνες τις δυσμενείς συνθήκες αρρωσταίνει και οι κρατούμενοι γιατροί του κάνουν τσάι με νερό που προέρχεται από το λιώσιμο του χιονιού. Όλοι νοιάζονται για τους άλλους επειδή ξέρουν ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να βρεθούν στην ίδια θέση. Η εξορία αποτελεί ένα μεγάλο μάθημα ζωής για τον Δεσποτόπουλο που μαθαίνει να συγχωρεί ακόμη και τους πιο σκληρούς διώκτες του. 

Ο σεβασμός στον Άνθρωπο, η οικουμενική αξία του ελληνικού πνεύματος, η "ευδοκίμηση της Κοινωνίας" και η πολιτική στην υπηρεσία της Ηθικής, υπήρξαν για τον Δεσποτόπουλο υπέρτατοι πνευματικοί σκοποί που για χάρη τους παραβλέπονταν οι μικρόψυχες συμπεριφορές και οι προσωπικές επιθέσεις των μνησίκακων ανθρώπων. Ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος αγωνίστηκε για την ισοτιμία ανδρών και γυναικών και προσπάθησε μέσα από τα ονόματα και τα επώνυμα να αποδώσει με ανάγλυφο τρόπο την διαδοχή των γενεών. Πέτυχε την κατάργηση της ποινής του θανάτου και μιλάει με συγκίνηση για τις προσπάθειες που έκανε προκειμένου να μην εκτελεστεί η ποινή του θανάτου στον Παναγούλη. Η ματιά του σε όλη τη διάρκεια του βίου του είναι βαθιά ανθρωποκεντρική. Η τεχνοκρατία, λέει, "είναι χρήσιμη υπό τον όρο να υποτάσσεται στις αξίες του ανθρωπισμού". Τα φυσικά χαρίσματα και η επίδραση της Παιδείας είναι οι άμυνες που διαθέτουν οι κοινωνίες μας για τις απειλές πανταχόθεν.Η επανάσταση δικαιολογείται ως έσχατον μέσον! Ο Εθνικισμός είναι "διαστροφή του πατριωτικού αισθήματος".

Ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος υπήρξε καθηγητής φιλοσοφίας,  διετέλεσε πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και βραβεύτηκε πολλές φορές για την προσφορά του. Παραλίγο πρόεδρος της Δημοκρατίας,  διετέλεσε υπουργός Παιδείας στην κυβέρνηση Ζολώτα και παραιτήθηκε του μισθού του ως μια συμβολική πράξη στην πολιτική λιτότητας που πήγαινε να εφαρμοστεί.

Μπορεί να στεκόμαστε με επιφύλαξη στις θέσεις κύρους και εξουσίας που κατείχε στον βίο του και, ενδεχομένως, να  μας εκπλήσσει ο τρόπος και οι πιθανοί συμβιβασμοί που έκανε προκειμένου να εμπλέκεται τόσο ενεργά με την πολιτική και την πνευματική ζωή του τόπου. Ωστόσο, πρέπει να αποδεχθούμε την ευρυμάθεια, την συνεπή πνευματική του στάση και την διάθεση να κατανοεί και να συγχωρεί τους συνανθρώπους του. 

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα