Κυριακή, Ιανουαρίου 31, 2016

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ


                                                 -1-
Σε ένα τηλεοπτικό πάνελ, πόσο χρόνο έχει στη διάθεσή του ένας συγγραφέας για να μιλήσει με συνομιλητές έναν δικηγόρο, έναν οικονομολόγο και έναν φοροτεχνικό;Αν προσθέσουμε σε όλους αυτούς τις ερωτήσεις του τηλεοπτικού κοινού για προσωπικά ζητήματα και τους δαίμονες των διαφημίσεων, ο χρόνος που απομένει σε έναν συγγραφέα για να να αναπτύξει τη δική του σκέψη είναι ελάχιστος .Όταν ο Γιώργος Κακουλίδης λέει ότι στον τάφο του θα βάλει το επιτύμβιο "Επιτέλους, σώπασα" , έχει απόλυτο δίκιο! 
                                                                                    -2-

Νομίζω ότι όλο και περισσότεροι συγγραφείς βιώνουν το μεγάλο πρόβλημα της αξιολόγησης των θεμάτων, με τα οποία θέλουν να καταπιαστούν. Η κρίσιμη ερώτηση δεν είναι το αδιέξοδο "τώρα τι λες;" του Αναγνωστάκη αλλά το "για τι θέλεις να μιλήσεις;". Οι συγγραφείς, αποδέκτες ενός τεράστιου όγκου ερεθισμάτων και ποικίλων πληροφοριών, πρέπει να αφιερώσουν ένα μεγάλο μέρος της εργασίας τους στην αφομοίωση των πληροφοριών και στην ιεράρχηση των θεμάτων για τα οποία θα πρέπει να μιλήσουν στα βιβλία τους. Σε έναν κόσμο με ομοβροντίες ερεθισμάτων , η γραφή αναγκάζεται να προσπεράσει βιαστικά το στάδιο της "αργής ωρίμανσης" και να μεταβεί στο στάδιο μιας διαρκούς επιτάχυνσης. Το βασανιστικό ερώτημα , "για τι να πρωτογράψουμε πια;" απαντάται με το "συνεχίζουμε να γράφουμε".Τώρα, μπορώ να καταλάβω το βίωμα της "πυρετικής γραφής" των συγγραφέων. 

Σάββατο, Ιανουαρίου 30, 2016

ΤΑ ΝΕΚΡΑ ΠΑΙΔΙΑ ΩΣ ΟΡΙΟ

                                                          -1-
Για να πετύχουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης την μέγιστη συγκινησιακή διέγερση, αναφέρουν ότι μεταξύ των προσφύγων που έχουν πνιγεί μέσα στη θάλασσα βρίσκονται  και οι σοροί παιδιών. Ένας τέτοιος  διαχωρισμός των νεκρών σε ενηλίκους και παιδιά άρχισε να με ενοχλεί πολύ. Σε καμιά περίπτωση τα νεκρά παιδιά  δεν κάνουν πιο τραγική την είδηση. Άνθρωποι πεθαίνουν και κανέναν δεν απασχολεί αν είναι βρέφη, παιδιά  ενήλικες ή ηλικιωμένοι.                             
                                                     -2-
Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αυτά που θεμελίωσαν την ακροαματικότητα και την τηλεθέασή τους στα πιο βάρβαρα και κτηνώδη γεγονότα του σύγχρονου ανθρώπινου βίου,  μένουν κι αυτά έκθαμβα από τα αποτελέσματα της μακρόχρονης δράσης τους. Πλασάροντας τόσο πολύ τον  θάνατο μέσα από τις εικόνες τους, συνέβαλαν  άθελά τους στον θάνατο της εικόνας. Οι τηλεθεατές, μπουχτισμένοι και εξαγριωμένοι από την συσσωρευμένη θεαματική φρίκη, αποσύρουν την εμπιστοσύνη τους και αναζητούν εικόνες που μπορούν να αντέξουν και να αφομοιώσουν στη συνείδησή τους. Ο διαχωρισμός των νεκρών προσφύγων σε ενήλικες και παιδιά, ο υπερτονισμός ότι ανάμεσα στους πνιγμένους βρίσκονται και παιδιά, δείχνει ότι η ζωή των ανθρώπων βρίσκεται ολοσχερώς διαθέσιμη  στη κανιβαλιστική διάθεση των μέσων ενημέρωσης. Στον θάνατο που πλεονάζει, πρέπει να μπει ένα όριο.Τα νεκρά παιδιά χρησιμοποιούνται ως "ασπίδα" ή ως η περίφημη κόκκινη γραμμή από τους ιθύνοντες της τηλεοπτικής ενημέρωσης και ειδησεογραφίας που συναινούν στο πολύ θάνατο, αλλά όχι και τόσο πολύ! Τώρα, συμμαζέψτε τα ασυμμάζευτα!

Τετάρτη, Ιανουαρίου 27, 2016

ΤΟ ΑΣΑΛΕΥΤΟ ΡΙΓΟΣ


Η κατάληψη του ανώτατου αξιώματος από έναν άνθρωπο που δημοσίως τρεκλίζει και δεν μπορεί να ασκήσει ούτε τα τυπικά του καθήκοντα, αποδεικνύει ότι το δημοκρατικό δικαίωμα για την ανάδειξη των πιο ικανών πολιτικών μετασχηματίστηκε βαθμιαία  σε υποχρέωση για την ανάδειξη των ανθρώπων που είναι έρμαια των παθών τους. Προκειμένου οι  θέσεις εξουσίας  να μην παραμείνουν ορφανές, αυτές μπορούν να μπαζώνονται άρον άρον από ψυχικά διαταραγμένους ανθρώπους που αναζητούν τις λύσεις στα προσωπικά τους αδιέξοδα. Όσοι εμπλέκονται ενεργά με την ανάδειξη τέτοιων προσώπων, ουσιαστικά χρηματοδοτούν και υποστηρίζουν τη διαιώνιση ενός συστήματος που επιτρέπει στους ψυχοπαθείς  να παρουσιάζονται ως διακοσμητικά στοιχεία ή ως καρικατούρες σε θέσεις μεγάλης ευθύνης. 

Ο τσέχικος λαός πρέπει να είναι αρκετά ψυχοπονιάρης ώστε να επιτρέπει σ' έναν άνθρωπο να καθίσταται επικίνδυνος εξαιτίας των αλλοπρόσαλλων δηλώσεων του. Όταν ο πρόεδρος της Τσεχίας υποδεικνύει τρόπους απόσυρσης του πρωθυπουργού της χώρας είτε με τον δημοκρατικό τρόπο των εκλογών, είτε με τον μη δημοκρατικό τρόπο των καλάσνικωφ, τότε η σαπίλα έχει προχωρήσει μέχρι το μεδούλι της τσέχικης κοινωνίας. Παρεμπιπτόντως, οι δηλώσεις του προέδρου έγιναν μπροστά σε ένα ακροατήριο που γέλασε με την ψυχή του. Αυτό το γέλιο είναι που προκαλεί ανατριχίλα...

Τρίτη, Ιανουαρίου 26, 2016

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ 1939-2016



Στην παλιά συνέντευξη που βλέπω στο κανάλι της βουλής, ο ψυχαναλυτής και ψυχίατρος Θανάσης Τζαβάρας κάνει κάποιες γενικές τοποθετήσεις πάνω στην σύνδεση της Ψυχανάλυσης και της Πολιτικής. Ωστόσο, μια ελεύθερη συζήτηση δεν υπόκειται στους περιορισμούς ανάπτυξης της σκέψης. Ο Θανάσης Τζαβάρας-μέχρι προχθές εν ζωή- αναφέρει ότι η δική του γενιά ανέδειξε την ιστορική αξία της ψυχανάλυσης στον ελλαδικό χώρο. Ο Τζαβάρας υπήρξε ο πρώτος που αποκαθιστά το κύρος του Ανδρέα Εμπειρίκου ως ψυχαναλυτή. Αποκαθιστώντας έναν άνθρωπο που υπήρξε ποιητής, ο Τζαβάρας πήρε, αυτομάτως,  θέση στην μετέπειτα διαμάχη των ψυχαναλυτών σχετικά με το αν είναι σωστό να ασκούν το  επάγγελμα άνθρωποι που δεν προέρχονται από τον τομέα της ιατρικής. Ο Θανάσης Τζαβάρας λέει ότι οι ψυχαναλυτές πάσχουν από το σύνδρομο της "Ορθοδοξίας" και δίνουν την εικόνα εκείνων των επιστημόνων που είναι κάτοχοι της μιας και μοναδικής αλήθειας. Ωστόσο, οι διαξιφισμοί και ο εμφύλιος σπαραγμός εντός της ψυχαναλυτικής κοινότητας είναι παροιμοιώδεις. Αυτή η πολυδιάσπαση σε ομάδες και σχολές οφείλεται στην  υπεράσπιση των συμφερόντων.Μια διαλεκτική της σύγκρουσης ανάμεσα σε αντίθετες ιδεολογίες και πρακτικές θα μπορούσε να θεωρηθεί μόνο ως προσχηματική. Ο υπερκαταναλωτισμός, η επιδίωξη του κέρδους και η υποταγή σε ένα υλιστικό πρότυπο ανάπτυξης και προόδου δεν μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστη και την  κατηγορία των επαγγελματιών που εφαρμόζουν την ψυχαναλυτική μέθοδο  και άλλου είδους ψυχοθεραπείες.

Ο Θανάσης Τζαβάρας προερχόταν από ένα θρησκευόμενο οικογενειακό περιβάλλον και πήγαινε στο κατηχητικό.Σύντομα είχε διαισθανθεί ότι η πραγματικότητα ήταν κάτι παραπάνω από τις κατηχήσεις. Το 1960 βρέθηκε στην Λωζάνη σε ένα "συμβούλιο εκκλησιών". Εκεί, αντιλαμβάνεται ότι οι άνθρωποι μπορούν να ζουν σε ένα πιο ελευθεριακό περιβάλλον και να ξεδιπλώνουν χωρίς ενοχές τον ορίζοντα της πνευματικής τους αναζήτησης. Η μαρξιστική σκέψη γίνεται πρόσφορο πεδίο μελέτης. Ο Τζαβάρας ζει στην Γαλλία από το 1965 έως το 1978. Όπως λέει ο ίδιος, στην Γαλλία γίνεται "χαμός" και επικρατεί ένας μεγάλος αναβρασμός και μια πρωτόγνωρη κίνηση ιδεών. Ο Θανάσης Τζαβάρας φαίνεται ότι παίρνει το βάπτισμα του πυρός. Η ψυχανάλυση γίνεται για αυτόν μια εμπειρία ανακάλυψης και αυτογνωσίας.Το 1978 επιστρέφει στην Ελλάδα πλούσιος από εμπειρίες και έτοιμος να συνεισφέρει στην ανάπτυξη της ψυχαναλυτικής σκέψης. 


Να είμαστε αξιοπρεπείς με τον εαυτό μας και αγαπητοί με τους δικούς μας ανθρώπους, είναι καταστάσεις που μας επιτρέπουν να είμαστε αυστηροί με τον εαυτό μας.Ο μακαρίτης πια, Τζαβάρας, αποδίδει μεγάλη σημασία στην σεξουαλική ζωή του ανθρώπου και στον τρόπο που αυτός φέρεται στον σεξουαλικό του σύντροφο. Οι  κοινωνίες του δυτικού κόσμου, δήθεν πολιτισμένες, εμφανίζουν έναν διαρκώς αυξανόμενο αριθμό βίαιων κρουσμάτων σεξοαυλικού χαρακτήρα.Η κοινωνική ζωή που διαμορφώνεται σε αυτές τις κοινωνίες στιγματίζεται από το γρήγορο φαγητό, το γρήγορο σεξ και τα αναλγητικά που δρουν ταχύτατα. Οι πολίτες αυτών των κοινωνιών εξαρτώμενοι από  αλλότριες ανάγκες και επιθυμίες, αποδεχόμενοι πλήρως τα μοντέλα του καταναλωτισμού και της υλιστικής προόδου, γράφουν την δική τους "ιστορία της καταπίεσης".

Σίγουρα, η  πιο οριακή στιγμή της ζωής του  υπήρξε  η νοσηλεία του το 2002 στην εντατική μετά από ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας. Εκθειάζει τους γιατρούς και το σύστημα υγείας που του έδωσαν τη δυνατότητα να ζήσει για 14 ακόμη χρόνια. Λέει ότι δέκα χρόνια πριν, το πρόβλημα της υγείας του δεν θα ήταν αντιμετωπίσιμο και αυτός δεν θα ζούσε. Μιλάει με μεγάλη συγκίνηση για την αγάπη της οικογένειας αλλά και μιας εκατοντάδας ανθρώπων που του συμπαραστέκονταν. Η ιατρική φροντίδα και η αγάπη των ανθρώπων τον είχαν κρατήσει στη ζωή. Όταν είχε ξυπνήσει από την καταστολή, το μόνο πράγμα που ενδιαφέρθηκε ήταν για την νοητική του κατάσταση. Το μυαλό είναι το πολυτιμότερο όργανο των ανθρώπων.

Αυτό που μετράει είναι το ΑΙΤΗΜΑ. Οι ψυχαναλυτές υπάρχουν για να ακούν τους ανθρώπους και να τους βοηθούν σε μια "πορεία απελευθέρωσης από τις νευρώσεις και τις ψυχώσεις". Συνοδεύουμε τους θεραπευόμενους αλλά δεν πρέπει να τους καθοδηγούμε. Όλες οι μοντέρνες ψυχοθεραπευτικές προτάσεις βασίζονται στην καθοδήγηση και στην ταχύτατη εξάλειψη των συμπτωμάτων.

Ο Θανάσης Τζαβάρας μιλάει την φαντασίωση του Φρόιντ ότι θα πεθάνει νέος, για την  άκρως καταθλιπτική εμπειρία του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, για τις δύσκολες οικογενειακές καταστάσεις που ώθησαν τον Φρόιντ να μιλήσει για το ένστικτο του θανάτου.  Για την θέληση του Φρόιντ να τερματίσει τη ζωή του στην περίπτωση που υπέφερε, για τα πρώτα βήματα της ψυχανάλυσης, για την κοινωνική αποστολή που επιτελούσαν οι επιστήμονες που είχαν προσχωρήσει  σε αυτή, για τους μαθητές του Φρόιντ με την "αυθόρμητη ευαισθησία ", για την παταγώδη αποτυχία σύνδεσης της ψυχανάλυσης με την πολιτική, για την απουσία μιας πολιτικής πρόνοιας για την ψυχική υγεία των πολιτών, για την κοινή μοίρα αυτών που πεθαίνουν από το πολύ φαγητό ή την έλλειψη φαγητού και για τον υπερκαταναλωτισμό που λειτουργεί ως αντιστάθμισμα στον ευνουχισμό μας. Ο ευνουχισμός μας είναι ένα καίριο ζήτημα. Η Ψυχανάλυση θα εξακολουθεί να υπάρχει όσο υπάρχουν ανοιχτά μυαλά.Δεν είναι κακό να έχουμε αδυναμίες •είναι κακό ,όμως, να μην έχουμε επίγνωση αυτών των αδυναμιών. Η "απύθμενη γνώση"  μας επιτρέπει να συνεχίζουμε να μαθαίνουμε.

 Η αυτονόμηση ενός παιδιού είναι μαθημένη συμπεριφορά που μαθαίνεται από την αρχή της ζωής του. Η αυτονόμηση του παιδιού πάει παράλληλα με την αυτονόμηση των γονιών. Κατά κάποιο τρόπο, η κρίση που βιώνουμε είναι "παράγωγο του τρόπου που μεγαλώνουμε". Η οικογένεια αποτελεί ένα υποκατάστατο του κράτους πρόνοιας. Αν δεν ήταν ισχυρός ο θεσμός της οικογένειας, πολλοί άνθρωποι θα είχαν μεγάλη δυσκολία να επιβιώσουν. Η κρίση, θα πει ο ψυχαναλυτής Θανάσης Τζαβάρας, υπήρξε κρίση αγωγής. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, παραδέχεται στην τηλεοπτική κάμερα ότι δεν θα ζήσει για να δει την έξοδο απ' αυτήν την κρίση. Το πρωινό της 25ης Ιανουαρίου έγινε συνομήλικος όλων των νεκρών.Αγαπάμε το πέρασμα όλων εκείνων των ανθρώπων που πρόσφεραν στην γνώση αυτού του αγριμιού που ονομάζεται Άνθρωπος.

Δευτέρα, Ιανουαρίου 25, 2016

ΠΡΕΛΟΥΔΙΟ....

Εφημερίδες διαβάζω από τα πρώτα χρόνια της εφηβείας  μου σε καθημερινή βάση. Ο εφήμερος λόγος τους υπήρξε για μένα ένα μεγάλο μάθημα της πραγματικότητας. Πριν χρόνια,  διάβαζα για την περίπτωση ενός ανθρώπου στην Αγγλία που ήταν σταθερός πελάτης ενός πρατηρίου βενζίνης. Για χρόνια πολλά  εφοδίαζε το αυτοκίνητό του με βενζίνη και είχε αποκτήσει μια καλή φιλία και μια τυφλή εμπιστοσύνη προς το πρόσωπο του ιδιοκτήτη του βενζινάδικου. Όλα αυτά μέχρι τη στιγμή που ο οδηγός του αυτοκινήτου ανακαλύπτει  ότι ο ιδιοκτήτης τον κατέκλεβε κάθε φορά που του έβαζε βενζίνη. Ο οδηγός εξαγριώνεται τόσο για την κατ'εξακολούθηση κλοπή όσο και για την προδοσία μιας σχέσης εμπιστοσύνης. Ο οδηγός ,μαινόμενος, ξυλοκοπεί  αγρίως τον" βενζινά" και τον στέλνει στο νοσοκομείο.

Το παραπάνω γεγονός θα μπορούσε να αποτελεί και μια παραβολή με άκρως διδακτικό περιεχόμενο.  Τα τσιράκια, τα κακόμοιρα πλασματάκια που υποδύονται τα τραμπούκια, οι σαλιογλείφτες, οι μωροφιλόδοξοι και οι άνθρωποι που εξαπατούν τους άλλους θα πρέπει να γνωρίζουν ότι μπορεί να στραβώσει ο χρόνος και να πάρει ανάστροφη κίνηση. Είναι τότε, που  ο κόσμος γυρίζει ανάποδα και οι πληρωμές γίνονται με αναδρομική ισχύ. Φαντάζομαι ότι ο βενζινάς θα έζησε τον ανελέητο ξυλοδαρμό του ως μια φωταγωγημένη σκηνή με κάμποσες στιγμές σκοτοδίνης.Η  απάτη και η αλητεία, ξέρετε, ακούγονται διαχρονικώς από τους φιλόμουσους ως πρελούδιο...

Σάββατο, Ιανουαρίου 23, 2016

Ο "ΑΣΤΑΚΟΣ" (ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΝΘΙΜΟΣ)


(Πήγα χτες στον κινηματογράφο και παρακολούθησα την ταινία "Αστακός" του Γιώργου Λάνθιμου. Να ήμασταν μέσα στην αίθουσα καμιά δεκαπενταριά άτομα. Στην προηγούμενη προβολή, η ταινία του Παπακαλιάτη είχε προσελκύσει περισσότερο κόσμο.Κρίμα!)


Τα βιογραφικά των ανθρώπων που σκοπεύουν να μείνουν στο πολυτελές ξενοδοχείο τα αντιλαμβάνομαι ως ιστορίες ναρκισσιστικών τραυμάτων. Οι άνθρωποι που δίνουν τα στοιχεία τους θα διανύσουν μέσα στο ξενοδοχείο μια φάση εγκλεισμού που θα διαρκέσει 45 ολόκληρες ημέρες. Μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα θα πρέπει αυτά τα άτομα να βρουν το ταίρι τους. Ο απώτερος σκοπός τους είναι το ζευγάρωμα. Αν δεν συμβεί κάτι τέτοιο, τα άτομα θα μεταμορφωθούν σε ζώα της αρεσκείας τους. Το ξενοδοχείο είναι το τελευταίο στάδιο πριν την οριστική μεταμόρφωση των αποτυχημένων ανθρώπων σε ζώα.

Όλα μέσα στο  ξενοδοχείο είναι δομημένα με τέτοιο τρόπο που να μην επιτρέπουν την αναγνώριση και την αποδοχή όλων των λεπτών αποχρώσεων της ιδιοσυγκρασίας ή  των σεξουαλικών προτιμήσεων. Το ξενοδοχείο παρουσιάζει ένα άκαμπτο σύστημα κριτηρίων και μια εξίσου αυστηρή τήρηση των κανόνων λειτουργίας. Οι άνθρωποι διαβαθμίζονται και αναγκάζονται να υιοθετήσουν κοινούς κώδικες συμπεριφοράς και επικοινωνίας. Ακόμη και τα ρούχα που φοράνε είναι εγκεκριμένα από τη διεύθυνση του ξενοδοχείου. Όλα είναι με ανατριχιαστικό τρόπο προγραμματισμένα. Ο τρόπος διασκέδασης, οι ομαδικές συνανθροίσεις στον ελεγχόμενο χώρο του ξενοδοχείου αγγίζουν τα όρια της γελοιότητας. Η τυποποιημένη εμφάνιση, το "σιδερένιο βλέμμα πειθαρχίας" της διευθύντριας, η απουσία της χαράς από τη σεξουαλική συνεύρεση και τα επαναλαμβανόμενα ηχητικά μηνύματα με τα οποία οι "τρόφιμοι" του ξενοδοχείου λαμβάνουν γνώση του χρόνου που τους απομένει, συνιστούν ένα πνιγηρό και ανελεύθερο περιβάλλον. 

Αρκετοί από τους ανθρώπους στο ξενοδοχείο μοιάζουν να έχουν μια μοιρολατρική στάση. Ακόμη και στην εκπνοή του χρόνου δείχνουν να αποδέχονται την μοίρα τους να μεταμορφωθούν σε ζώα που προτιμούν. Ως ζώα, θα συγκατοικήσουν σε ένα δάσος  με τους μοναχικούς ανθρώπους που έχουν αποδράσει από το τυραννικό περιβάλλον του ξενοδοχείου. Οι μοναχικοί άνθρωποι, ωστόσο, χρειάζεται να υπακούουν στις οδηγίες μιας εξίσου αυστηρής αρχηγού. Κι εκεί , οι κανόνες είναι αδυσώπητοι! Οι μοναχικοί άνθρωποι ασκούνται στην κάλυψη, απόκρυψη και παραλλαγή μέσα στο δάσος , επειδή αποτελούν στόχο. Μπορούν να αυνανίζονται, να χορεύουν αλλά να μην συνάπτουν σεξουαλικές σχέσεις. Οι μοναχικοί άνθρωποι επιλέγουν οι ίδιοι το μέρος στο οποίο θα ταφούν. Σκάβουν τους τάφους μόνοι τους. Αποτελούν την λεία των ανθρώπων που αγωνίζονται να ζευγαρώσουν στο ξενοδοχείο. Η εξολόθρευσή τους παρατείνει τον χρόνο  παραμονής των ανθρώπων στο ξενοδοχείο. Οι διώκτες μετρούν τα πτώματά τους και εξασφαλίζουν τον χρόνο που αντιστοιχεί  στον αριθμό αυτών των πτωμάτων.

Επιστρέφοντας στο τυραννικό πλαίσιο διαβίωσης στο ξενοδοχείο, κάνει εντύπωση η ολοκάθαρα ναρκισσιστική επιλογή συντρόφου.Οι άνθρωποι αναζητούν τους όμοιους τους στο αντίθετο φύλο ως αντιστάθμισμα στο ανεπούλωτο ναρκισσιστικό τους τραύμα. Ο άλλος λειτουργεί ως προέκταση του εαυτού τους, ένας εαυτός εις διπλούν. Κάποιοι πετυχαίνουν και ζευγαρώνουν. Το ζευγάρι πρέπει να συμφωνεί και να ταιριάζει σε μερικά βασικά στοιχεία(για παράδειγμα, στην έλλειψη κάθε συναισθήματος). Στο ζευγάρωμα απαιτείται ειλικρίνεια. Άπαξ και δείξει κάποιος ότι προσποιείται, η τιμωρία του είναι βαριά και παραδειγματική.

Στο δάσος με τους μοναχικούς, ο ήρωας της ιστορίας ερωτεύεται μια γυναίκα. Κάτι τέτοιο είναι ανεπίτρεπτο και ηθικά επιλήψιμο για το σύστημα αξιών στην κοινότητα των μοναχικών. Στην ταινία αναδύεται και ένας τρίτος τόπος, αυτός της πόλης. Η πόλη είναι ο απόλυτος τόπος της ελευθερίας. Η γυναίκα που ερωτεύτηκε τιμωρείται με τύφλωση. Το ζεύγος δραπετεύει από το δάσος των μοναχικών και πορεύεται στην πόλη. Όπου και αν πάει, όμως, ο έρωτας θα είναι η έλξη ανάμεσα σε πολυτραυματίες που αναγνωρίζουν τα τραύματά τους και επιζητούν την θαλπωρή και την περίθαλψη σε ένα κοινό βίωμα.

Αυτό που κατάλαβα από την ταινία του Λάνθιμου "Αστακός" είναι ότι η διαφυγή από έναν ναρκισσιστικό τρόπο επιλογής του ερωτικού συντρόφου είναι μια πράξη αδύνατη. Η μόνη διαφορά που μπορώ να εντοπίσω είναι στις συνθήκες τέλεσης αυτής της πράξης: Άλλοι τις κάνουν σε ένα άκρως καταπιεστικό περιβάλλον, άλλοι σε έναν τόπο όπου βιώνεται ως ψευδαίσθηση η ελευθερία και άλλοι σε συνθήκες της μεγαλύτερης δυνατής ελευθερίας. Όπου και αν συμβαίνει, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο.

Όσοι δεν είδατε την ταινία, να το κάνετε!





Κυριακή, Ιανουαρίου 17, 2016

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ



Mία πλούσια πνευματική ζωή αποτυπωμένη στα 42 του βιβλία. Βλέπω στο κανάλι της Βουλής τον Κωνσταντίνο Δεσποτόπουλο στην ηλικία των 101 χρονών-η εκπομπή πρέπει να είναι παραγωγής 2014- και με εντυπωσιάζει η εξαιρετική του διαύγεια. Χάρη σε αυτήν, ξεδιπλώνει τις μνήμες του και αφηγείται  όλα τα σημαντικά γεγονότα της ζωής του. Γεννημένος στην Σμύρνη, διατηρεί ως μια "ζοφερή ανταύγεια" την ανάμνηση της καταστροφής. Με την οικογένειά του καταφέρνει να ξεφύγει στην Αθήνα. Εκεί, σπουδάζει νομικά και εκπονεί διδακτορικό . Εκλέγεται καθηγητής φιλοσοφίας. Ο φιλοσοφικός τρόπος της σκέψης του ζωντανεύει την νομική επιστήμη. Όπως λέει ο ίδιος, οι αγορεύσεις του στα δικαστήρια αποτελούν ωραιότατα μαθήματα για τους ασκούμενους και εν ενεργεία  δικηγόρους. Γνωρίζει τους Σικελιανό, Καζαντζάκη και Παλαμά. Υπέρμαχος της ερευνητικής σκέψης και άνθρωπος με οικολογικές ανησυχίες. Όταν πραγματοποιείται  η διάσπαση του ατόμου, προειδοποιεί και διαισθάνεται ότι αυτό θα οδηγήσει  στην πραγματοποίηση πειραμάτων σε βάρος της φύσης και του ανθρώπου. 

Η κατοχή έχει πολλά και συγκλονιστικά γεγονότα. Υπερασπίζεται σθεναρά την άποψη  ότι το πολιτικό φρόνημα πρέπει να είναι ελεύθερο και ακαταδίωκτο •  μόνο οι πράξεις πρέπει να διώκονται. Η αντίληψη αυτή προέρχεται και έχει σφυρηλατηθεί από τα χρόνια που διδάσκει στο πανεπιστήμιο και απολύεται.  Για τις ιδέες του εξορίζεται στον Άγιο Ευστράτιο και στην Μακρόνησο. Η αγωγή που λαμβάνει από τους γονείς του καθώς  και η μελέτη της φιλοσοφίας,  τον σκληραγωγούν και τον κάνουν να αντέχει τα βασανιστήρια .Κάνει αναφορά σε έναν συνταγματάρχη που αποχωρεί επειδή δεν μπορεί να βασανίζει ανθρώπους που χαρακτηρίζονται πολιτικοί αντίπαλοι. Μιλάει για τις συγκινητικές στιγμές αλληλεγγύης ανάμεσα στους κρατουμένους• σε εκείνες τις δυσμενείς συνθήκες αρρωσταίνει και οι κρατούμενοι γιατροί του κάνουν τσάι με νερό που προέρχεται από το λιώσιμο του χιονιού. Όλοι νοιάζονται για τους άλλους επειδή ξέρουν ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να βρεθούν στην ίδια θέση. Η εξορία αποτελεί ένα μεγάλο μάθημα ζωής για τον Δεσποτόπουλο που μαθαίνει να συγχωρεί ακόμη και τους πιο σκληρούς διώκτες του. 

Ο σεβασμός στον Άνθρωπο, η οικουμενική αξία του ελληνικού πνεύματος, η "ευδοκίμηση της Κοινωνίας" και η πολιτική στην υπηρεσία της Ηθικής, υπήρξαν για τον Δεσποτόπουλο υπέρτατοι πνευματικοί σκοποί που για χάρη τους παραβλέπονταν οι μικρόψυχες συμπεριφορές και οι προσωπικές επιθέσεις των μνησίκακων ανθρώπων. Ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος αγωνίστηκε για την ισοτιμία ανδρών και γυναικών και προσπάθησε μέσα από τα ονόματα και τα επώνυμα να αποδώσει με ανάγλυφο τρόπο την διαδοχή των γενεών. Πέτυχε την κατάργηση της ποινής του θανάτου και μιλάει με συγκίνηση για τις προσπάθειες που έκανε προκειμένου να μην εκτελεστεί η ποινή του θανάτου στον Παναγούλη. Η ματιά του σε όλη τη διάρκεια του βίου του είναι βαθιά ανθρωποκεντρική. Η τεχνοκρατία, λέει, "είναι χρήσιμη υπό τον όρο να υποτάσσεται στις αξίες του ανθρωπισμού". Τα φυσικά χαρίσματα και η επίδραση της Παιδείας είναι οι άμυνες που διαθέτουν οι κοινωνίες μας για τις απειλές πανταχόθεν.Η επανάσταση δικαιολογείται ως έσχατον μέσον! Ο Εθνικισμός είναι "διαστροφή του πατριωτικού αισθήματος".

Ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος υπήρξε καθηγητής φιλοσοφίας,  διετέλεσε πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και βραβεύτηκε πολλές φορές για την προσφορά του. Παραλίγο πρόεδρος της Δημοκρατίας,  διετέλεσε υπουργός Παιδείας στην κυβέρνηση Ζολώτα και παραιτήθηκε του μισθού του ως μια συμβολική πράξη στην πολιτική λιτότητας που πήγαινε να εφαρμοστεί.

Μπορεί να στεκόμαστε με επιφύλαξη στις θέσεις κύρους και εξουσίας που κατείχε στον βίο του και, ενδεχομένως, να  μας εκπλήσσει ο τρόπος και οι πιθανοί συμβιβασμοί που έκανε προκειμένου να εμπλέκεται τόσο ενεργά με την πολιτική και την πνευματική ζωή του τόπου. Ωστόσο, πρέπει να αποδεχθούμε την ευρυμάθεια, την συνεπή πνευματική του στάση και την διάθεση να κατανοεί και να συγχωρεί τους συνανθρώπους του. 

Σάββατο, Ιανουαρίου 16, 2016

ΣΤΗΝ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ

Έβλεπα πιο μπροστά στην ΕΡΤ2 το αφιέρωμα στη ζωή του Αλαίν Ντελόν.Μακροημερεύει κι αυτός, όπως μακροημερεύει και η Μπριζίτ Μπαρντό. Δυο ηθοποιοί που υπήρξαν πρότυπα ομορφιάς για τις δεκαετίες που μεσουρανούσαν στον κινηματογράφο. Η Μπαρντό εγκατέλειψε σχετικά νωρίς την ηθοποιία και αφοσιώθηκε στην υπεράσπιση των ζώων. Για την Μπαρντό, η περίθαλψη των κακοποιημένων ζώων υπήρξε το ιδανικό της ζωής της. Περιτριγυρισμένη μονίμως από δημοσιογράφους και φωτογράφους, η γαλλίδα ηθοποιός ασφυκτιούσε και λαχταρούσε να ζήσει μια ζωή όπως αυτή επιθυμούσε.


Ο Αλαίν Ντελόν, ο γόης του γαλλικού σινεμά, είχε πολλές ερωτικές σχέσεις που διαδέχονταν η μία την άλλη. Οι γυναίκες ήταν γοητευμένες μαζί του και αυτός ήταν γοητευμένος με τον εαυτό του. Στην τελευταία του ταινία, το 2008, υποδύεται τον Καίσαρα. Ο Καίσαρας δεν γερνάει αλλά ωριμάζει.Τα μαλλιά του δεν ασπρίζουν αλλά γίνονται ασημένια. Ο Καίσαρας είναι σπουδαίος κατακτητής και αθάνατος. Τώρα, ο Ντελόν ζει απομονωμένος με τα σκυλιά του. Στον τεράστιο κήπο του σπιτιού του φροντίζει τα μνήματα 35 σκύλων που έχουν πεθάνει στα χέρια του. Ο Ντελόν, σε αντίθεση με την Μπαρντό, δεν έδειξε την ίδια μαχητικότητα στην υπεράσπιση των ζώων.

Οι δυο ηθοποιοί είχαν φήμη, δόξα, λεφτά, κοινωνική καταξίωση και πολλές ερωτικές περιπέτειες. Τώρα ,στα χρόνια που τους απομένουν, βρίσκουν παρηγοριά στην φροντίδα των ζώων και ζουν με τις αναμνήσεις(ή τα φαντάσματα;) ενός πλούσιου παρελθόντος, τόσο σε καλλιτεχνικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο.

Κυριακή, Ιανουαρίου 10, 2016

ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ

Οι ηθοποιοί που υποδύονται χιουμοριστικούς ρόλους, θέλουν να παράγουν γέλιο. Οι τηλεθεατές που τους παρακολουθούν,  θέλουν κι αυτοί να γελάσουν. Βλέπω τηλεοπτικές σειρές στις οποίες επιχειρείται σχεδόν εκβιαστικά να προκληθεί γέλιο. Οι ατάκες των ηθοποιών εναλλάσσονται με ταχύτατο ρυθμό. Το στραβοχυμένο γέλιο ενός αόρατου κοινού τρυπώνει στην εκπνοή της ατάκας προκειμένου να υποβάλει στην δημιουργία χαρούμενης ψυχικής διάθεσης στους τηλεθεατές.Εντάξει, γελάσαμε τόσο πολύ που αποθηκεύσαμε γέλιο και για μελλοντική χρήση!

Σάββατο, Ιανουαρίου 09, 2016

ΤΟ ΟΝΟΜΑ "ΣΑΛΒΑΔΟΡ"




Η ιδέα της κατάψυξης μέχρι να υλοποιηθεί το όραμα της κυτταρικής ανανέωσης και της επιμήκυνσης του χρόνου ζωής, υπήρξε μια από τις εμμονές που είχε αντιτάξει ο Σαλβαδόρ Νταλί στην βεβαιότητα του θανάτου. Βλέποντας στο κανάλι της βουλής τον ιδιόρρυθμο καλλιτέχνη, καταλαβαίνω ότι υπήρξε φορέας αχαλίνωτης φαντασίας που συνοδευόταν από έναν υψηλό βαθμό συνειδητότητας. Αν και θεωρούσε σκουπίδια την τηλεόραση, τον κινηματογράφο και όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, δεν έχανε την ευκαιρία να προβάλλεται μέσα από συνεντεύξεις και σόου που διασκέδαζαν τους τηλεθεατές. Η επιλογή του αυτή έλεγε ότι τού πρόσθετε πόντους στο χρηματιστήριο των αξιών που αφορούσαν το δημιουργικό του έργο. Ο τρόπος με τον οποίο κινούταν ήταν ένας διαρκής ελιγμός από πηγαίες και αναπεξέργαστες παρορμήσεις που έφεραν τη σφραγίδα του γνήσιου υπερρεαλισμού. Ένα από τα σημαντικά γεγονότα που τον σημάδεψαν ήταν το όνομα "Σαλβαδόρ" που αποτελούσε το όνομα του νεκρού αδερφού του. Μέχρι την εφηβεία του, τον στοιχείωνε η σκέψη ότι αποτελούσε και αντιπροσώπευε ένα κομμάτι του νεκρού αδερφού του. Το λεπτεπίλεπτο και τσιγκελωτό μουστάκι του, το βλέμμα που μας παρέπεμπε σε μια διαρκή κατάσταση συναγερμού , το παραλήρημα μεγαλείου και η ανεξάντλητη φαντασία του υπήρξαν σταθερά σημεία αναφοράς στην εκκεντρική καλλιτεχνική του ζωή. Ξεψύχισε εφτά χρόνια μετά τον θάνατο της πολυαγαπημένης του Γκαλά.

Τετάρτη, Ιανουαρίου 06, 2016

ΤΑ ΕΦΗΜΕΡΑ ΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Πριν από λίγο, πέρασε σε χαμηλό ύψος ένα σμήνος πουλιών. Ο κύριος όγκος των πουλιών είχε πυκνή διάταξη. Εν συνεχεία, παρατήρησα ότι τα πουλιά αραίωναν σιγά, σιγά. Εκείνη τη στιγμή νόμισα ότι έβλεπα την "ουρά" του σμήνους. Ωστόσο, έκανα λάθος επειδή ακολουθούσε και μια τρίτη ομάδα που αποτελούσε την τελευταία των διαβατάρικων πουλιών. Τρία με τέσσερα πουλιά ήταν εμφανώς αποκομμένα από όλα τα υπόλοιπα. Τελευταία και εξαντλημένα, ίσως να μην αντέξουν την δοκιμασία της μετανάστευσης σε έναν άλλο τόπο που θα τους παρέχει τροφή για την επιβίωσή τους. Διαβατάρικα πουλιά, διαβατάρικη ζωή...

Κυριακή, Ιανουαρίου 03, 2016

ΡΟΔΟΝ LIVE-ΟΙ ΑΝΤΟΧΕΣ ΤΟΥ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΥ

Ένας επιχειρηματίας που κλείνει την ζημιογόνο επιχείρηση μετά από δυο δεκαετίες περίπου, είναι ένας άνθρωπος που βιώνει με ένταση την αμφιθυμία ενός τέτοιου γεγονότος.Από την μία χαίρεται που απαλλάσσεται από τον βραχνά και από την άλλη λυπάται που κλείνει ένας κύκλος ζωής και έντονων βιωμάτων.
Ακόμη και ως τηλεθεατής, συγκινήθηκα από την αναδρομή στο παρελθόν που έκαναν όλοι αυτοί που έζησαν από διάφορα πόστα το Ρόδον LIVE στην Αθήνα. Όλοι ανεξαιρέτως, μίλησαν για την μαγεία του συναυλιακού χώρου και την ενέργεια του κόσμου που ήταν συνάμα θεατής, ακροατής και συμμέτοχος σε μια εμπειρία μοναδική και ανεπανάληπτη. Ωστόσο, το "χόμπυ που γίνεται μπίζνες" τυπώνεται στην ούγια κάθε υπερβατικής πράξης. Το ΡΌΔΟΝ LIVE πρόλαβε να προσκαλέσει και να φιλοξενήσει δυνατά ονόματα της μουσικής. Η ανταπόκριση του κόσμου υπήρξε συγκινητική αλλά δεν μπόρεσε να αποτρέψει το οριστικό κλείσιμο του συναυλιακού χώρου.Ο Παύλος Παυλίδης το έθεσε σωστά :" Δεν με στενοχωρεί ότι έκλεισε το ΡΟΔΟΝ αλλά ότι δεν άνοιξαν άλλα πέντε σαν αυτό".
Αγαπήσαμε όλους αυτούς που εμψύχωσαν αυτές τις ωραίες και αυθεντικές προσπάθειες. Το ΡΟΔΟΝ LIVE υπήρξε ένα ωραιότατο μάθημα για την μοίρα του αυθεντικού και γνήσιου.